FODMAPs a problemy z układem pokarmowym. Dieta w zespole jelita drażliwego (IBS).

Skrót ten pochodzi od angielskiego określenia oznaczającego fermentujące oligo-, di-, monosacharydy i poliole. Dieta wykluczająca FODMAPs okazała się skuteczna w leczeniu IBS.

W artykule na temat nietolerancji glutenu wspomnieliśmy o krótkołańcuchowych węglowodanach nazywanych FODMAPs. (Czytaj tu: Nietolerancja glutenu czy pszenicy? Czy u osób zdrowych unikanie glutenu ma sens?) Tym razem postaramy się dokładniej przyjrzeć temu zagadnieniu i rozważyć zasadność eliminacji tej grupy związków z diety, oczywiście jak zawsze w świetle najnowszych doniesień naukowych.

Problemy trawienne są niezwykle częstą przypadłością z którą pacjenci zgłaszają się do farmaceuty. Nie dziwi fakt, że codzienna dieta ma kolosalny wpływ na stan układu pokarmowego i występujące dolegliwości. Ostatnie badania naukowe zwracają szczególną uwagę na składniki wielu produktów spożywczych jakimi są FODMAPs (fermentable oligosaccharides, disaccharides, monosaccharides and polyols). Zaobserwowano bowiem ich związek z objawami ze strony układu pokarmowego takimi jak nadmierna ilość gazów, wzdęcia, bóle brzucha, biegunka czy zaparcia.

Udowodniono, że dieta o niskiej zawartości tych związków przynosi korzyści wielu osobom odczuwającym częste dolegliwości ze strony układu pokarmowego.

FODMAPs – co to takiego?

Skrót ten pochodzi od angielskiego określenia oznaczającego fermentujące oligo-, di-, monosacharydy i poliole[1]http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1440-1746.2009.06149.x/full. Jest to grupa krótkołańcuchowych (zbudowanych z 1, 2 lub kilku jednostek cukrowych) węglowodanów, które w organizmie ludzkim nie podlegają procesom trawienia. W związku z tym docierają one do końcowego odcinka jelita grubego, zasiedlanego przez komensalne bakterie jelitowe. Bakterie te wykorzystują FODMAPs jako źródło energii wytwarzając wodór, który może wywoływać nieprzyjemne dolegliwości trawienne. Ponadto cukry te mają zdolność ściągania płynu do wnętrza jelit na drodze osmozy co powoduje biegunkę.

Oczywiście nie każdy jest wrażliwy na węglowodany z grupy FODMAPs, jednakże jest to bardzo częste zjawisko u osób cierpiących na zespół jelita drażliwego (IBS)[2]http://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/1756283X11436241.

Najczęściej występujące w żywności związki FODMAPs to:

  • Fruktoza – cukier prosty występujący w wielu owocach, warzywach i dodawanych cukrach,
  • Laktoza – dwucukier znajdujący się w nabiale, zwłaszcza w mleku krowim,
  • Fruktany – występujące w wielu pokarmach, w tym zbożach zawierających gluten: pszenicy, życie, orkiszu, jęczmieniu,
  • Galaktany – można je znaleźć w dużych ilościach w warzywach strączkowych,
  • Poliole – alkohole cukrowe takie jak ksylitol, sorbitol, maltitol i mannitol, występują w niektórych owocach i warzywach, często stosowane jako słodziki.

U większości ludzi spożyte FODMAPs przechodzą przez układ pokarmowy w postaci niezmienionej, aż do jelita grubego. Tam poddawane są fermentacji przez bakterie rezydujące w okrężnicy. W procesie tym powstaje wodór, który w przeciwieństwie do zwykle wytwarzanego metanu może prowadzić do wzdęć, nadmiernych gazów, skurczowych bólów brzucha czy zaparć[3]https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20659225. Wiele z tych objawów jest spowodowanych obrzmieniem jelita, co może wywołać ogólne wrażenie wzdętego brzucha[4]https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3966170/. Ponadto FODMAPs są związkami osmotycznie czynnymi, co oznacz, że ściągają wodę do wewnątrz jelita i sprzyjają wystąpieniu biegunek.

Zalety diety o niskiej zawartości FODMAPs

Dieta uboga w węglowodany z grupy FODMAPs była stosowana głównie u pacjentów cierpiących na zespół jelita drażliwego (IBS). Jest to częste schorzenie, w którym występują objawy takie jak nadmierna produkcja gazów, wzdęcia, bóle brzucha, biegunki i zaparcia. Nieznane są dokładne przyczyny występowania IBS, jednak nie ma wątpliwości, że do wystąpienia objawów przyczyniają się konkretne składniki diety[5]https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25601299[6]http://www.andjrnl.org/article/S0002-8223(09)00461-1/abstract. Natomiast głównym czynnikiem wywołującym jest stres[7]http://www.gastrojournal.org/article/S0016-5085(11)00087-4/abstract.

Według niektórych badań około 75% pacjentów z zespołem jelita drażliwego odczuwa korzyści związane z wprowadzeniem diety ubogiej w węglowodany krótkołańcuchowe[8]https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21615553[9]https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24076059. W wielu przypadkach dochodzi do złagodzenia objawów oraz znaczącej poprawy jakości życia pacjentów z IBS[10]https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22446969.

Ten rodzaj diety może być również korzystny w innych funkcjonalnych schorzeniach żołądkowo-jelitowych (functional gastrointestinal disorders – FGID), na które składa się wiele rodzajów problemów trawiennych[11] http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1440-1746.2009.06149.x/full.

Istnieją również dowody na przydatność diety o niskiej zawartości FODMAPs w zapalnych chorobach jelit (inflammatory bowel diseases – IBD) takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego[12]https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21172242. Wszystko to sprawia, że obecnie FODMAPs są obecnie podejrzewane o wywoływanie najczęstszych objawów i dolegliwości związanych z układem pokarmowym.

W przypadku osób z nietolerancją FODMAPs dieta eliminacyjna może spowodować zmniejszenie uporczywych objawów, w tym wzdęć, gazów, biegunek, zaparć i bólów brzucha[13]https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21615553[14]https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24076059.

Ten rodzaj diety może również powodować korzyści natury psychologicznej, ponieważ zaburzenia trawienne często powodują stres i są silnie powiązane ze schorzeniami takimi jak stany lękowe czy depresja[15]https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12108820.

Produkty bogate w FODMAPs

W poniższej tabeli przedstawiono najważniejsze produkty spożywcze zawierające duże ilości węglowodanów krótkołańcuchowych[16]http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1440-1746.2009.06149.x/full[17]http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/jf802700e.

Tabela 1. Produkty spożywcze bogate w FODMAPs (należy ograniczać)
Grupa żywnościPrzykładowe produkty
owocejabłka, morele, borówki, wiśnie, owoce z puszki, daktyle, figi, brzoskwinie, gruszki, arbuzy
słodzikifruktoza, miód, syrop kukurydziany, ksylitol, mannitol, maltitol, sorbitol
nabiałmleko krowie, kozie, owcze, lody, jogurty, śmietana, sery białe
warzywakarczochy, szparagi, brokuły, buraki, brukselka, kapusta, kalafior, czosnek, fenkuł, cebula, grzyby
warzywa strączkowefasola, groch, ciecierzyca, soczewica, soja
pieczywo zawierające pszenicęchleb, makaron, płatki zbożowe, tortille, wafle, naleśniki, krakersy, biszkopty
inne ziarnajęczmień, żyto
napojepiwo, wzmacniane wina, drinki z syropem kukurydzianym, napoje mleczne, sojowe, soki owocowe
Produkty dozwolone przy diecie eliminacyjnej

Całkowite wyeliminowanie FODMAPs diety jest niesamowicie trudne, praktycznie niemożliwe. Dlatego nie jest to celem postępowania dietetycznego w schorzeniach układu pokarmowego. Należy jednak zmniejszyć ilość przyjmowanych węglowodanów krótkołańcuchowych, co sprzyja redukcji objawów ze strony przewodu pokarmowego. W tabeli poniżej przedstawiono przykłady produktów spożywczych dozwolonych na diecie o niskiej zawartości FODMAPs[18]http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1440-1746.2009.06149.x/full[19]http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/jf802700e.

Tabela 2. Produkty spożywcze ubogie w FODMAPs
Grupa żywnościPrzykładowe produkty
mięso-
ryby-
jaja-
tłuszcze, oleje-
zioła, przyprawy-
orzechy i nasionamigdały, nerkowce, orzechy ziemne, orzechy makadamia, orzeszki piniowe, sezam
owocebanany, grejpfruty, winogrona, kiwi, cytryny, limonki, mandarynki, melony, pomarańcze, marakuja, maliny, truskawki
słodzikisyrop klonowy, melasa, stewia
nabiałbrie, camembert, sery żłte, nabiał o niskiej zawartości laktozy
warzywalucerna, papryka, kapusta chińska, marchew, seler, ogórki, imbir, bakłażan, zielony groszek, jarmuż, sałata, oliwki, ziemniaki, szpinak
zbożakukurydza, owies, ryż, sorgo, tapioka
napojewoda, kawa, herbata
Czytaj też:
Kolka niemowlęca: przyczyny, dieta i dostępne preparaty

Jak widać, istnieje wiele różnorodnych, zdrowych produktów spożywczych, które można jeść bezpiecznie na diecie o obniżonej zawartości FODMAPs.

Jak rozpocząć dietę?

Wiele powszechnie spożywanych pokarmów jest bogatych w węglowodany krótkołańcuchowe. Zaleca się całkowite wyeliminowanie produktów żywnościowych o dużej zawartości FODMAPs w ciągu pięciu tygodni. Dieta ta nie przyniesie skutku w przypadku eliminacji tylko niektórych produktów bogatych w FODMAPs. Należy więc unikać wszystkich pokarmów z tej grupy.

Jeśli przyczyną dolegliwości trawiennych są FODMAPs po wyeliminowaniu z diety produktów je zawierających ulga powinna być odczuwalna już po kilku dniach. Po kilku tygodniach można stopniowo wprowadzać do diety niektóre z tych produktów, ale nie więcej niż jeden w tym samym czasie. Dzięki temu można przekonać się, które z produktów wywoływały przykre objawy. W przypadku wykrycia produktów, nie służących przewodowi trawiennemu należy je bezwzględnie wykluczyć z diety. Prowadzenie tak ścisłej diety może okazać się trudne dla pacjenta, dlatego przydatna wydaje się być konsultacja z dietetykiem, farmaceutą lub lekarzem. Pomoże to uniknąć niekoniecznych obostrzeń dietetycznych, ponieważ dzięki pewnym badaniom można ustalić czy występuje również nietolerancja fruktozy i/lub laktozy.

Podsumowując, należy zaznaczyć, że występujące w pożywieniu FODMAPs nie są szkodliwe dla wszystkich ludzi. Wiele z pokarmów zawierających FODMAPs uznawanych jest powszechnie za zdrowe. Osoby u których nie występuje nietolerancja węglowodanów krótkołańcuchowych nie powinny stosować diet eliminujących te związki. Jest to zupełnie bezcelowe, a może być nawet szkodliwe.

U niektórych osób FODMAPs stanowią źródło energii i mogą pełnić rolę prebiotyków, wspomagających naturalną florę bakteryjną jelit. Jednakże u osób ze stwierdzoną nietolerancją tych składników pokarmowych stanowią one pożywkę dla niekorzystnych drobnoustrojów jelitowych i mogą wywoływać przykre dolegliwości trawienne.

W przypadku występowania przewlekłych zaburzeń ze strony układu pokarmowego należy podejrzewać udział FODMAPs w patogenezie objawów. Chociaż dieta o niskiej zawartości FODMAPs nie musi wyeliminować wszystkich symptomów chorobowych, istnieje jednak duża szansa, że przyniesie ona zauważalne korzyści zdrowotne.

Pozostałe artykuły z cyklu Żywienie oparte na faktach:
  1. Czy można stosować 2 tabletki Cardura XL 4 zamiast Cardura XL 8? [Case #38]
  2. Cochrane: Skuteczność zastrzyków z kwasem hialuronowym w chorobie zwyrodnieniowej stawów nie jest potwierdzona
  3. Dwie postacie trazodonu o przedłużonym uwalnianiu: Trittico CR i Trittico XR [Case #12]
  4. Zeszyt Apteczny: Leki i karmienie piersią – nowy podręcznik nie tylko dla farmaceuty
  5. Off-label, czyli pozarejestracyjne stosowanie leku
  6. Warsztaty dla farmaceutów w 6 miastach w Polsce – Pierwsza pomoc w aptece
  7. Cochrane: Paracetamol nieskuteczny w leczeniu bólu krzyża
  8. Biegunka
  9. Certyfikacja suplementów diety i dietetycznych środków spożywczych specjalnego przeznaczenia medycznego – o co w tym chodzi?
  10. Wytyczne leczenia alergicznego nieżytu nosa (ANN)
  11. Test wiedzy #17 – marzec 2019
  12. Przegląd i porównanie składów elektrolitów
  13. Cochrane: żelazo w leczeniu zespołu niespokojnych nóg
  14. POChP – wytyczne leczenia w pigułce
  15. Leczenie bólu w aptece – wszystko co musisz wiedzieć!
  16. Łupież skóry głowy
  17. Przeprowadzanie szczepień zalecanych przez farmaceutów – co stoi na przeszkodzie?
  18. Przygotowanie do kolonoskopii – jakich wskazówek udzielić?
  19. Działania niepożądane statyn – czy jest się czego obawiać? [Case #37]
  20. Zapytaj Farmaceutę…o nadciśnienie tętnicze – 23.03 Białystok
  21. Prewencja udaru mózgu
  22. Na rozwój zawsze jest dobra pora. Niespodzianki z okazji Dnia Kobiet od grupy opieka.farm!
  23. Grzybica paznokci
  24. Interakcja klarytromycyny z digoksyną – co powinien zrobić farmaceuta? [Case #36]
  25. Preparaty na woskowinę w uszach
  26. Test wiedzy #16 – luty 2019
  27. Interakcje statyn z antybiotykami [Case #35]
  28. Test Rysowania Zegara, czyli jak farmaceuta mógłby ocenić zaburzenia pamięci u pacjenta w aptece?
  29. Spotkanie biznesowe „Czego chcą farmaceuci?” już za nami!
  30. Preparaty bez recepty na zapalenie dróg moczowych
  31. PierwszyStół.pl – zmiany w abonamencie na platformie
  32. Wytyczne leczenia nadciśnienia – farmakoterapia w zależności od indywidualnych cech pacjenta
  33. Zapalenie ucha środkowego
  34. Wytyczne leczenia nadciśnienia – leki stosowane w nadciśnieniu
  35. Porównanie leków na zaburzenia erekcji
  36. Luteina/Duphaston – czy mogę brać na własną rękę, aby zapobiec poronieniu? [Case #14]
  37. Wytyczne leczenia nadciśnienia – rozpoznanie i ogólne zasady leczenia
  38. O co chodzi ze wstrzymaniem fenspirydu (Pulneo, Fosidal, Eurespal)? [Case #34]
  39. Opieka Farmaceutyczna – rozpoczyna się pilotaż z praktykami grupy opieka.farm!
  40. Co trzeba wiedzieć o normach cholesterolu?
  41. Przegląd preparatów na wszawicę
  42. Konferencja „Farmaceuta na oddziale szpitalnym” odpowiedzią na nowe wyzwania
  43. Łuszczyca
  44. Cyprofloksacyna i Światowe Dni Młodzieży [Case #13]
  45. Test wiedzy #15 – styczeń 2019
  46. Pacjentka z niedoborem żelaza [Case #33]
  47. Robaczyce z perspektywy farmaceuty
  48. Zapalenie zatok i interakcja z lekiem psychotropowym [Case #11]
  49. Kryteria Beers’a w pracy farmaceuty
  50. Szkolenie w Gdańsku – Przegląd lekowy i interakcje leków w teorii i praktyce
  51. Pracownicy na rynku farmaceutycznym chcą więcej!
  52. Trądzik pospolity
  53. Leki nasenne dostępne w Polsce
  54. Pacjencie, zaufaj farmaceucie. Lekarz nie zawsze ma rację [Case #18]
  55. Interakcja kotrimoksazolu (Bactrim, Biseptol) z warfaryną [Case #32]
  56. Weź udział w ankiecie i wypowiedz się na ważny temat „Czego oczekują farmaceuci?”
  57. Łojotokowe zapalenie skóry (ŁZS)
  58. Tran i preparaty z kwasami omega-3
  59. Serwis ulotkizapteki.pl to teraz ZAUFAJFARMACEUCIE.PL!
  60. Zeszyty Apteczne – 10 faktów, które sprawiają, że warto je mieć w swojej biblioteczce
  61. Probiotyki
  62. Choroba Hashimoto okiem farmaceutki
  63. Atopowe Zapalenie Skóry (AZS) okiem farmaceutki
  64. Czy żele i kremy z retinoidami mogą być stosowane w trakcie ciąży? [Case #31]
  65. Interakcje leków z alkoholem [tabela]
  66. Test wiedzy #14 – grudzień 2018
  67. Nietolerancja laktozy a substancje pomocnicze w lekach
  68. Nebbud, Pulmicort, Berodual – o czym poinformować pacjenta?
  69. Badanie na krew utajoną w kale
  70. Konferencja “Wyzwania w codziennej pracy farmaceuty” połączona z Wigilią PTSF
  71. Zapalenie ucha środkowego – co może polecić farmaceuta?
  72. Które leki (Pulmicort, Berodual, Ventolin, Atrovent, itd.) można mieszać w jednej nebulizacji? [tabela]
  73. Pilotaż wdrożenia Opieki Farmaceutycznej – najwyższy czas!
  74. Gorączka
  75. Aktualne zalecenia suplementacji witaminy D
  76. Fenylefryna, paracetamol, feniramina i reszta: krótka charakterystyka
  77. Migrena – dawkowanie preparatów OTC
  78. Co się dzieje, gdy blisko 600 farmaceutów z całej Polski gromadzi się na wspólnym wydarzeniu? To musi być konferencja Opieka Farmaceutyczna od Zaraz!
  79. Kaszel suchy
  80. Regeneracja flory bakteryjnej pochwy po antybiotykoterapii
  81. Test wiedzy #13 – listopad 2018
  82. Akcja profilaktyki zdrowotnej w aptece otwartej – dlaczego nie?
  83. Saszetki na grypę i przeziębienie: porównanie składów
  84. Zapalenie zatok
  85. Idzie zima… Jaki preparat do pielęgnacji skóry polecić?
  86. Materiały przedkonferencyjne dla uczestników – Opieka Farmaceutyczna od Zaraz: Matka i dziecko pod opieką farmaceuty
  87. Ogólnopolska Konferencji Naukowa pt. „Wyzwania w codziennej pracy farmaceuty”
  88. Czy izoprynozyna (Neosine, Groprinosin) jest skutecznym lekiem na przeziębienie i grypę? [Case #22]
  89. Czym się różni Madopar od Madopar HBS? [Case #30]
  90. Wymaz z nosa, jamy ustnej, języka, migdałków lub gardła
  91. Leki i suplementy na regenerację stawów
  92. Andrographis, goryczka, bromelaina i eukaliptus, czyli o składnikach preparatów na zatoki
  93. Substancje immunostymulujące
  94. Test wiedzy #12 – Pierwsze kroki w aptece
  95. Kto powinien szczepić się na grypę i dlaczego?
  96. Niezbędnik każdego studenta farmacji na stażu
  97. Relacja z II Kongresu Polskiego Towarzystwa Studentów Farmacji
  98. Katar i przeziębienie: aerozole, krople i żele do nosa bez recepty [tabela]
  99. Przeziębienie i grypa
  100. Opieka farmaceutyczna ma być finansowana z budżetu NFZ
  101. Pierwsze Spotkanie Szkoleniowo-Warsztatowe “Farmaceuci dla Pacjentów” w Łodzi
  102. Retinoidy
  103. Jaki lek przeciwbólowy z warfaryną i acenokumarolem? [Case #29]
  104. Farmakoterapia bólu tematem II Kongresu Polskiego Towarzystwa Studentów Farmacji
  105. Test wiedzy #11 – sierpień 2018 – Co wiesz o Przeglądzie Lekowym?
  106. Pierwszy praktyczny kurs z interakcji leków dla polskich farmaceutów!
  107. Czy nifuroksazyd jest skuteczny? [Case #28]
  108. Recepta od pielęgniarki i położnej – co powinien wiedzieć farmaceuta?
  109. Dlaczego szczepienia w aptekach to świetny pomysł?
  110. Pierwszy Stół – nowa ścieżka edukacyjna poświęcona opiece farmaceutycznej
  111. Test wiedzy #10 – lipiec 2018
  112. Czy leki przeciwzapalne opóźniają gojenie tkanek? [Case #27]
  113. Sartany
  114. Dlaczego w Polsce mamy aspirynę 75mg, a nie 81mg (taką jak w badaniach)? [Case #26]
  115. Recepta farmaceutyczna na walsartan [Case #25]
  116. Przegląd Lekowy: Ból żołądka po betahistynie (Betaserc)? [Case #20]
  117. Zaparcia
  118. Pierwszy stół – nowoczesna edukacja personelu aptecznego
  119. Trwa nabór do ważnego projektu Fundacji im. Lesława A. Pagi. Liderzy Ochrony Zdrowia zajmą się m.in. opieką farmaceutyczną!
  120. Przygotowanie do posiewu
  121. Test wiedzy #9 – czerwiec 2018
  122. Iwermektyna na świerzb, wszawicę, trądzik i malarię
  123. Pobieranie moczu do badań mikrobiologicznych
  124. Czym się różnią doksycykliny dostępne na rynku? [Case #24]
  125. Atopowe zapalenie skóry
  126. Przebarwienia skórne – preparaty dostępne w aptece
  127. Czym się różni Kapsiplast od Fastplast? [Case #23]
  128. Mukolityki
  129. Ważna ankieta na temat e-learningu w farmacji
  130. Przebarwienia skórne – dlaczego powstają i jak im zapobiegać?
  131. Jaskra
  132. Przegląd preparatów na afty
  133. Jak leczyć oparzenia słoneczne?
  134. Zespół Jelita Drażliwego
  135. Grzybica paznokci
  136. Test wiedzy #8 – maj 2018
  137. Czy jednorazowe podanie doksycykliny zapobiega boreliozie? [Case #21]
  138. Padaczka
  139. Statyny: rano czy wieczorem?
  140. Jęczmień i gradówka
  141. Zolpidem
  142. Suplementy diety w ciąży – zalecenia i preparaty
  143. Oparzenia słoneczne – co farmaceuta musi wiedzieć?
  144. Antyhistaminiki H1 dostępne w Polsce: I i II generacja
  145. Polskie doświadczenia z Przeglądami Lekowymi
  146. Kolka niemowlęca: przyczyny, dieta i dostępne preparaty
  147. Zastosowania leków poza wskazaniami, o których nie wiedziałeś
  148. Farmaceuci razem z prawnikami podejmą debatę o zmianach w prawie farmaceutycznym
  149. Test wiedzy #7 – kwiecień 2018
  150. Zanokcica – postać ostra i przewlekła
  151. Diuretyki pętlowe
  152. Rak prostaty: co farmaceuta musi wiedzieć?
  153. Inhibitory pompy protonowej i zapytania o dawki [Case #3]
  154. Glikokortykosteroidy wziewne
  155. Co tak naprawdę wiemy o witaminie K2 MK-4 i MK-7?
  156. Dawkowanie paracetamolu
  157. Ruszyła przedsprzedaż Zeszytu Aptecznego: Bezpieczeństwo stosowania leków u osób starszych!
  158. Jak wykonać przegląd lekowy oraz doradzić pacjentowi geriatrycznemu?
  159. Poproszę antybiotyk bez recepty [Case #10]
  160. Przegląd preparatów na blizny
  161. Materiały przedkonferencyjne dla uczestników – Opieka Farmaceutyczna od Zaraz
  162. Test wiedzy #6 – marzec 2018
  163. Schizofrenia
  164. Żelazo – jakich informacji udzielić o stosowaniu i interakcjach?
  165. O co pytają Pacjenci?
  166. Pacjent mdlejący po tyzanidynie [Case #7]
  167. Statyny
  168. Nowa formuła konferencji oparta o case studies!
  169. Co dla niemowlaka (0-1 r.ż.) na… [tabela]
  170. II Ogólnopolski Konkurs Opieki Farmaceutycznej
  171. Lewodopa
  172. Jaskra: leczenie
  173. Jaskra: przyczyny i postacie
  174. Test wiedzy #5 – luty 2018
  175. Czy antybiotyki mogą zmniejszać skuteczność środków antykoncepcyjnych?
  176. Najbardziej praktyczna konferencja o OF w Polsce już w kwietniu!
  177. Przegląd suplementów diety na bóle kręgosłupa i rwę kulszową
  178. Test wiedzy #4 – styczeń 2018
  179. Eradykacja Helicobacter pylori
  180. O co chodzi w nowych wytycznych leczenia nadciśnienia tętniczego?
  181. Ziołowe leki uspokajające dostępne w Polsce + porównanie mocy na podstawie DER
  182. Test wiedzy #3 – grudzień 2017
  183. Pierwsze w Polsce wdrożenie Opieki Farmaceutycznej!
  184. Ponad 400 farmaceutów i opieka farmaceutyczna w praktyce. Pierwsza edycja konferencji Opieka Farmaceutyczna od Zaraz za nami!
  185. Farmaceuci potrzebują praktycznych szkoleń
  186. SR, CR, Uno, ODT, ZK czy XL: co znaczą skróty w nazwach leków?
  187. Test wiedzy #2 – listopad 2017
  188. Skonsultuj z Farmaceutą… Cukrzyca
  189. Opieka farmaceutyczna nad mamą karmiącą w aptece: Wprowadzenie
  190. Pierwsza odsłona największej konferencji dla praktyków Opieki Farmaceutycznej za nami!
  191. MZ powołało roboczy zespół do spraw pilotażowego wdrożenia opieki farmaceutycznej
  192. Michał Byliniak: „Opieka farmaceutyczna jest rozwiązaniem na problemy służby zdrowia”
  193. Test wiedzy #1 – październik 2017
  194. Trwa rejestracja na III edycję Kongresu FARMACJA 21
  195. Klasyfikacja makrolidów + przykłady z rynku
  196. Przegląd Lekowy: Neuropatia, cukrzyca i zaburzenia erekcji [Case #19]
  197. Bydgoszcz: O polskich doświadczeniach z OF i przedstawienie pilotażu
  198. Opieka Farmaceutyczna od zaraz. Nowa jakość na mapie polskich konferencji?
  199. Farmakoterapia trądziku młodzieńczego: zalecenia, skuteczność, połączenia
  200. Ochrona przeciwsłoneczna skóry problematycznej
  201. Portal opieka.farm patronem 3. edycji Kongresu Farmacja 21
  202. Suplementy diety na wzrok – porównanie preparatów dostępnych na rynku
  203. Dziesięć rad, aby nie paść ofiarą szarlataństwa
  204. Leki przeciwnowotworowe dostępne w aptece ogólnodostępnej
  205. Wdrożenie Opieki Farmaceutycznej w Cosmedica rozpoczęte. Farmaceuci przyjmą pacjentów w specjalnie przystosowanych gabinetach.
  206. Chemioprofilaktyka malarii – porównanie leków i wskazówki dla pacjenta
  207. Osteoporoza
  208. Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD): postacie, przyczyny i leki
  209. Opioidowe leki przeciwbólowe + przykłady
  210. Pory dnia a dawkowanie leków [tabela]
  211. Klasyfikacja penicylin + przykłady z rynku
  212. Dawkowanie melatoniny
  213. Żylaki odbytu: klasyfikacja, przyczyny, profilaktyka
  214. Porządki na recepturze [pobierz .pdf]
  215. Sposoby na nadmierną potliwość
  216. Jakie leki bez recepty podczas ciąży i karmienia
  217. Kalkulator recepturowy rozcieńczeń etanolu 70 i 96%
  218. Klasyfikacja leków antyarytmicznych + przykłady
  219. Choroba niedokrwienna serca
  220. Zapalenie zatok u dzieci i dorosłych: leki, suplementy i metody niefarmakologiczne
  221. Co powinieneś wiedzieć o beta-blokerach? [ulotka]
  222. Inkretynomimetyki
  223. Klasyfikacja leków beta-adrenolitycznych (beta-blokerów) + przykłady
  224. Klasyfikacja leków przeciwgrzybiczych + przykłady
  225. Ezetymib
  226. Farmaceuta na oddziale szpitalnym – relacja z konferencji
  227. Katar w ciąży: leki, woda morska i olejki eteryczne
  228. Digoksyna
  229. Nowa era w polskiej farmacji: Fakty i mity
  230. Jak i czy warto zostać farmaceutą w Wielkiej Brytanii?
  231. Czym właściwie jest Farmacja kliniczna?
  232. Analizator Niezgodności Recepturowych + jak im zaradzić
  233. Skonsultuj z Farmaceutą – dobre nawyki warto wziąć sobie do serca
  234. Co musisz wiedzieć o pracy w brytyjskiej aptece?
  235. Finał Konkursu Opieki Farmaceutycznej 2017 – statyna, pantoprazol i żelazo
  236. Stały pacjent i zaparcia po żelazie [Case #17]
  237. Przegląd Lekowy na Ogólnopolskim Konkursie Opieki Farmaceutycznej PTSF – Zadanie 1
  238. I Ogólnopolski Konkurs Opieki Farmaceutycznej PTSF – Plan i wytyczne
  239. Inhibitory MAO-B
  240. Wykaz N środków odurzających + Przykłady
  241. Medicines Use Review (MUR), czyli Przegląd Lekowy w UK
  242. Zespół nieszczelnego jelita
  243. Studenci farmacji edukują w zakresie nadciśnienia
  244. Leki zobojętniające
  245. Jak teraz wprowadzać surowce na stan i wyceniać leki robione?
  246. Lekarz powiedział, że probiotyk nie jest potrzebny [Case #16]
  247. Wykaz P substancji psychotropowych (I-P, II-P, III-P i IV-P)
  248. Preparaty z żelazem dostępne w Polsce
  249. Co Twój pacjent wie o swoich lekach? New Medicine Service (NMS)
  250. Ile leku recepturowego na ryczałt?
  251. ABC Odkażania ran cz.3: Związki srebra i boru, fiolet i nadmanganian potasu
  252. ABC Odkażania ran cz.2: chlorheksydyna, etakrydyna, oktenidyna
  253. ADHD
  254. ABC Odkażania ran cz.1: Związki jodu, woda utleniona, spirytus
  255. Antagonisty receptora H2
  256. Czy angielskiego nauczysz się na miejscu?
  257. Synonimy w recepturze – szybka wyszukiwarka
  258. Cukrzyca typu 1
  259. Wykaz A – substancje bardzo silnie działające (FP X)
  260. Zasady prawidłowej glikokortykoterapii miejscowej. Rola farmaceuty.
  261. Studenci farmacji proszą o podpis na petycji do posłów i posłanek na sejm!
  262. Przegląd leków bez recepty na hemoroidy
  263. Loperamid: nadużywanie i uzależnienie
  264. Klindamycyna
  265. Aminosalicylany
  266. Weź mnie bez recepty, czyli o sildenafilu i przychodniach on-line
  267. Które sterydy miejscowe na łuszczycę i AZS działają silniej, a które słabiej?
  268. Niesteroidowe Leki Przeciwzapalne (NLPZ) – czy znasz je wszystkie?
  269. Atomoksetyna
  270. Jednostka opuszki palca (FTU), czyli jak dawkować silne kremy i maści
  271. Leki gotowe do receptury
  272. Dawki maksymalne wg FP X
  273. Łupież tłusty i suchy. Szampony pielęgnacyjne, produkty lecznicze i leki wspomagające.
  274. Amantadyna
  275. Leki przeciwdepresyjne a bezsenność
  276. Nietolerancja glutenu czy pszenicy? Czy u osób zdrowych unikanie glutenu ma sens?
  277. Acetazolamid
  278. Rzuć palenie w aptece. Jak może pomóc farmaceuta?
  279. Ryzyko związane ze stosowaniem inhibitorów pompy protonowej u osób starszych
  280. Antagonisty aldosteronu
  281. Ospa wietrzna u dzieci: co może doradzić farmaceuta?
  282. Kurzajki: przegląd preparatów bez recepty
  283. Inhibitory 5-α-reduktazy
  284. Jak pielęgnować skórę skłonną do atopii? Dermokosmetyki w AZS.
  285. Z czym do kogo?
  286. Choroba lokomocyjna u dzieci
  287. Grzybica stóp: przegląd leków bez recepty
  288. Zespół długiego QT i torsade de pointes (TdP). Jakie leki zwiększają ryzyko?
  289. Depresja
  290. Mój pierwszy Przegląd Lekowy [Dziennik stażysty #4]
  291. Żywienie oparte na faktach: Ile posiłków dziennie spożywać?
  292. Źródła witaminy K w diecie
  293. Leki z kodeiną w ciąży i w czasie karmienia piersią
  294. Nitraty
  295. Trądzik młodzieńczy bez recepty: przegląd preparatów
  296. Selektywne inhibitory wychwytu serotoniny (SSRI)
  297. Gorączka w ospie wietrznej: NIE dla ibuprofenu
  298. Aborcja, antykoncepcja i edukacja seksualna
  299. Biodostępność witaminy C: kwas, sole, estry i preparaty o przedłużonym uwalnianiu
  300. Lista wszystkich substancji leczniczych – nazwy łacińskie i polskie
  301. Inhibitory konwertazy angiotensyny (ACEi)
  302. Pomiar glikemii, ciśnienia i cholesterolu w aptece?
  303. Fibraty
  304. Dawkowanie laktulozy i makrogoli
  305. Praca w aptece i opieka farmaceutyczna w Holandii
  306. Przegląd leków na zaparcia
  307. Łuszczyca okiem farmaceutki: złuszczanie, leczenie i pielęgnacja
  308. Antykoncepcja postkoitalna czyli “pigułka po”
  309. Ból gardła w ciąży
  310. Leki przeciwkaszlowe i wykrztuśne w ciąży
  311. Dawkowanie ibuprofenu
  312. Wszy: fakty, mity i praktyczne wskazówki
  313. ID magister farmacji stażysta – Uczę się! [Dziennik stażysty #3]
  314. Leczenie narkomanii w aptece otwartej
  315. Studenci farmacji promują ideę opieki farmaceutycznej
  316. Przegląd Lekowy – Tramadol, doksepina i biegunka [Case #15]
  317. Tumbling down the rabbit hole [Dziennik stażysty #2]
  318. Blisterpack, czyli jak ułatwić życie pacjentowi
  319. Przegląd preparatów na odporność dla dzieci [tabela]
  320. Składniki preparatów na odporność dla dzieci
  321. Preparaty z witaminą D [tabela]
  322. Witamina D – co wiemy na pewno? Reklamy vs. EBM
  323. Czy pacjent zawsze wie lepiej?
  324. Praktyka zawodowa w aptece indywidualnej [Dziennik stażysty #1]
  325. Sieć aptek czy apteka rodzinna?
  326. Poprawić pozycję farmaceuty i rolę apteki w procesie opieki nad pacjentem [Kongres Farmacja 21]
  327. Jak wygląda praca w aptece w USA?
  328. Wiceminister Krzysztof Łanda: “Apteka stanie się zakładem opieki zdrowotnej”
  329. Receptura a wizerunek farmaceuty
  330. Portal opieka.farm patronem medialnym Kongresu Farmacja 21
  331. Wykład i warsztaty założycieli opieka.farm na Sesji Szkoleniowej Kierowników Aptek (OIA w Warszawie)
  332. Opieka Farmaceutyczna w szpitalu – formularze
  333. Zapytaj Farmaceutę: Bezpłatne leki dla seniorów [ulotka dla pacjenta]
  334. Wojna na linii technik-farmaceuta
  335. Zespół d/s opieki farmaceutycznej rozwiązany
  336. Procedury, procedury i jeszcze raz procedury
  337. Dlaczego warto otworzyć własną aptekę?
  338. Na receptę, bez recepty…
  339. Świerzb – przegląd preparatów
  340. Apteki w Japonii
  341. Przychodzi pacjent do angielskiej apteki…
  342. Suplementy diety a badania naukowe – interaktywny wykres
  343. Do odważnych świat należy, czyli Agnieszka w UK
  344. Własna apteka – wszystko, co chcecie wiedzieć, a nie macie kogo zapytać
  345. Pokój konsultacyjny w aptece
  346. Zaproszenie na szkolenie: Mniej i bardziej istotne interakcje…
  347. Praktyczne kalkulatory
  348. Mam gęstą krew, więc może Acard? [Case #9]
  349. Aspiryna i serce [ulotka]
  350. Co powinieneś wiedzieć o lekach na nadkwaśność? [ulotka]
  351. Metotreksat: z Metypredem czy Plaquenilem? [Case #6]
  352. Ból pleców [ulotka]
  353. Przegląd Lekowy: RZS, udar, nadciśnienie [Case #01]
  354. Przegląd Domowej Apteczki 1 [Case #8]
  355. Jak jeść smacznie i zdrowo w chorobie refluksowej? [ulotka]
  356. Refluks a styl życia [ulotka]
  357. Jaki lek przeciwbólowy z metotreksatem? [Case #5]
  358. Równoważne dawki statyn [Case #2]
  359. Formularz Moje leki dla pacjenta v3
  360. Insuliny dostępne w Polsce [tabela na lodówkę]
  361. Higiena snu [ulotka]
  362. Klasyfikacja problemów lekowych wg PCNE
  363. Formularz Przeglądu Lekowego v2
  364. Magnez nieskuteczny w leczeniu skurczy
  365. Przegląd lekowy będzie podstawową usługą refundowanej opieki farmaceutycznej w Polsce
  366. Syropy OTC – substancje pomocnicze, ciąża i wiek [tabela]
  367. Dawkowanie syropów bez recepty [tabela]
  368. Mleka i preparaty mlekozastępcze [tabela]
  369. Wybrane specjalistyczne opatrunki [tabela]
  370. Immunomodulujące i przeciwnowotworowe właściwości beta-D-glukanów [praca specjalizacyjna]
  371. Morfologia krwi
  372. Peny insulinowe – instrukcje
Czytaj też:
Zespół Jelita Drażliwego

mgr farm. Emilia Blaski

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. Członkini PTSF. Laureatka III edycji Konkursu Umiejętności Klinicznych. Aktualnie odbywa staż w aptece ogólnodostępnej i szpitalnej.

[artykuły]

Cytuj ten artykuł jako:
Emilia Blaski, i in.: FODMAPs a problemy z układem pokarmowym. Dieta w zespole jelita drażliwego (IBS)., Portal opieka.farm (https://opieka.farm/opracowania/fodmap-a-ibs/) [dostęp: 21 kwietnia 2019]

Źródła:   [ + ]

Share on facebook
Facebook 0
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn 0
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email

Powiązane opracowania:

Prewencja udaru mózgu

W profilaktyce udaru warto podjąć regularny wysiłek fizyczny. U zdrowych osób zalecane jest 40 min umiarkowanej do intensywnej aktywności aerobowej 3-4 razy w tygodniu. Dieta śródziemnomorska wzbogacona w orzechy może być również korzystna w prewencji udarów.

Ten temat zawiera 3 odpowiedzi, ma 4 głosy, i został ostatnio zaktualizowany przez  Agnieszka Żur 10 miesiące, 1 tydzień temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #11345 Punkty: 1

    Emilia Blaski mgr farm.
    32 pkt.

    Skrót ten pochodzi od angielskiego określenia oznaczającego fermentujące oligo-, di-, monosacharydy i poliole. Dieta wykluczająca FODMAPs okazała się skuteczna w leczeniu IBS.

    (…)

    [Czytaj cały artykuł tu: FODMAPs a problemy z układem pokarmowym. Dieta w zespole jelita drażliwego (IBS)]

    Zapraszam do dyskusji.

    1 użytkownik uznał wpis za pomocny.
  • #11493 Punkty: 3

    Jakub Lenard mgr farm.
    289 pkt.

    Trudno znaleźć farmaceutę lub lekarza, który jest zainteresowany żywieniem i ma o nim jakiekolwiek pojęcie, ale te artykuły są bardzo dobre. Ważnym tematem przy IBS jest zbyt niska produkcja kwasu solnego i powiązany z tym SIBO. Niestety dzisiaj w erze chorób autoimmunologicznych, przewlekłego stresu i masowego stosowania IPP hypochlorhydria ma się dobrze. Bardzo często powoduje refluks i zgagę, która zazwyczaj jest maskowana przez podwyższanie pH w żołądku http://www.tarczycahashimoto.pl/blog/hashimoto-a-niski-poziom-kwasu-zoladkowego-jak-betaina-z-pepsyna-moze-pomoc-w-hashimoto https://chriskresser.com/what-everybody-ought-to-know-but-doesnt-about-heartburn-gerd/ “When we carefully test people over age forty who’re having heartburn, indigestion and gas, over 90 percent of the time we find inadequate acid production by the stomach.”

    3 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #37347 Punkty: 2

    Karolina Mazur mgr farm.
    3 pkt.

    Rzeczowy artykuł.

    Dodać można, że FODMAPs fermentując wytwarzają również metan i siarczki co gwarantuje wydzielania gazów o intensywności zapachu trudnego do niezauważenia…

    Ze innych źródeł wiem , że melasa również należy do grupy FODMAPs.

    Całkowite wyeliminowanie FODMAPs diety jest niesamowicie trudne, praktycznie niemożliwe.

    Szczególnie, że wymieniony w artykule syrop kukurydziany to pospolity syrop glukozowo-fruktozowy.

    Jego całkowita eliminacji to jak wejście na Mount Everest bez butli tlenowej .

     

    2 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #37653 Punkty: 0

    Agnieszka Żur mgr farm.
    99 pkt.

    Najlepiej wyeliminować jak najwięcej pokarmów z FODMAP, a później próbować po kolei włączać poszczególne owoce i warzywa i sprawdzić co najbardziej, a co najmniej szkodzi. Długofalowo nie da się wyeliminować FODMAPs z diety.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

Nasze projekty
Partnerzy Pilotażu Opieki Farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Lekowy Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Domowej Apteczki Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej
18 Udostępnień
Udostępnij18
Udostępnij
Email
WhatsApp