Kto powinien szczepić się na grypę i dlaczego?

Co roku ciężko choruje na grypę 3-5 milionów osób na całym świecie.[1]World Health Organization: Influenza (Seasonal), 2018. [dostęp: 2.10.2018] pełny tekst Sezon zachorowań na grypę w Polsce zaczął się we wrześniu i skończy się w marcu. W tym okresie w aptekach pojawia się coraz większa liczba osób z objawami grypopodobnymi. Te obserwacje potwierdzają dane epidemiologiczne PZH dotyczące zachorowań i hospitalizacji z powodu grypy.[2]Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – PZH: Mirosław P. Czarkowski et al., Meldunki epidemiologiczne: 2018. [dostęp: 2.10.2018] pełny tekst .pdf W tej grupie są pacjenci, którzy pytają jak mogą uchronić się przed zachorowaniem. Jednym ze sposobów są szczepienia. Poniżej zebrano najważniejsze informacje o tegorocznych szczepionkach przeciw grypie.

Jakie wytyczne mówią o tegorocznych szczepieniach?

Dwa razy w roku na podstawie danych epidemiologicznych z całego świata opracowywane są rekomendacje dotyczące składu szczepionek przeciw grypie (osobno dla półkuli południowej w lutym i dla północnej we wrześniu). Jednostką odpowiedzialną za tworzenie wytycznych, oszacowanie ryzyka i monitorowanie rozwoju wirusów jest odpowiedzialna sieć laboratoriów GISRS, koordynowana przez Światową Organizację Zdrowia (WHO).[3]World Health Organization: Influenza (Seasonal), 2018. [dostęp: 2.10.2018] pełny tekst

Można wyróżnić 3 typy wirusów grypy: A, B lub C. Za epidemiczne zachorowania odpowiadają typy A i B, a typ C odpowiada za łagodne, sporadyczne zachorowania i nie ma znaczenia klinicznego.[4]Medycyna Praktyczna: Grypa. Interna Szczeklika, 2014. [dostęp: 2.10.2018] pełny tekst Wirusy grypy typu B są istotną przyczyną epidemii grypy występującej na świecie co 2–4 lata. W ciągu ostatnich sezonów grypowych wirus grypy B wywołał około 50% potwierdzonych przypadków zachorowań na grypę w Polsce.[5]Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – PZH: Mirosław P. Czarkowski et al., Meldunki epidemiologiczne: 2018. [dostęp: 2.10.2018] pełny tekst .pdf Z tego powodu tegoroczna szczepionka dla półkuli północnej według wytycznych WHO została poszerzona o dodatkowy typ B i jest czterowalentna (zawiera antygeny 2 szczepów wirusa typu A i 2 typu B).

W tegorocznych wytycznych WHO znajdziemy również informację, że dzieci w wieku od 6 m.ż. do 8 lat, które są szczepione na grypę sezonową po raz pierwszy, powinny dostać dwie dawki szczepionki (drugą po upływie co najmniej 4 tygodni). Pozostałe osoby są szczepione jedną dawką, która zabezpiecza na cały sezon.[6]M. Ściubisz, I. Rywczak. Medycyna Praktyczna: Profilaktyka grypy – jakie zalecenia obowiązują w sezonie epidemicznym 2018/2019?, 2018. [dostęp: 2.10.2018] pełny tekst

Czytaj też:
Test wiedzy #13 - listopad 2018

Kto powinien się szczepić?

Zanim odpowiemy na to pytanie należy zaznaczyć, że nie boimy się samego zarażenia wirusem grypy, ale powikłań jakie mogą po nim nastąpić, a także nagłego pogorszenia stanu pacjenta już obciążonego innymi schorzeniami. Typowymi objawami zakażenia są ból gardła, wysoka gorączka, uczucie rozbicia i osłabienia, nieżyt nosa i kaszel (zwykle nieproduktywny). Prawie każdy przeziębiony pacjent przychodzący do apteki ma takie objawy. W odróżnieniu od przeziębienia, jeśli pacjent choruje na grypę może dojść do szybkiego pogorszenia i wystąpienia objawów alarmowych, między innymi:[7]Medycyna Praktyczna: Grypa. Interna Szczeklika, 2014. [dostęp: 2.10.2018] pełny tekst

  1. duszności, sinicy, krwioplucia, bólu w klatce piersiowej, niskiego ciśnienie tętniczego, zmniejszenia wysycenia hemoglobiny tlenem (pulsoksymetria), czyli objawy wskazujące na zajęcie dolnych dróg oddechowych lub niewydolność serca;
  2. zaburzeń świadomości, utraty przytomności, patologicznej senności, nawracających lub utrzymujących się napadów drgawek, znacznego zmniejszenia siły mięśniowej, porażenia lub niedowładu, czyli objawy wskazujące na powikłania ze strony ośrodkowego układu nerwowego;
  3. zawrotów głowy i omdleń podczas próby wstania, senność patologiczna i inne zaburzenia przytomności, zmniejszona diureza występujące przy ciężkim odwodnieniu;
  4. utrzymywania się wysokiej gorączki i innych ostrych objawów dłużej niż 3 dni wskazujące na utrzymujące się zakażenie wirusowe lub wtórne inwazyjne zakażenie bakteryjne.

Każda osoba, jeśli nie ma przeciwwskazań (jakimi są np. choroba przebiegająca z wysoką gorączką lub czynna infekcja) może zaszczepić się przeciw grypie. Są jednak grupy ludzi szczególnie narażone na zakażenie i powikłania pogrypowe. Grupy ryzyka przedstawia schemat:

 

Należy jeszcze wymienić osoby, które powinny zostać zaszczepione ze względów epidemiologicznych tj.:

  • zdrowe dzieci w wieku od 6 m.ż. do 18 r.ż. (ze szczególnym uwzględnieniem dzieci w wieku od 6 do 60 miesiąca życia);
  • osoby w wieku powyżej 55 lat;
  • osoby mające bliski kontakt z dziećmi w wieku poniżej 6 miesiąca życia oraz z osoby w wieku podeszłym lub przewlekle chore
  • pracownicy ochrony zdrowia, szkół, handlu, transportu (lotniska);
  • pensjonariusze domów spokojnej starości, domów pomocy społecznej oraz innych placówek zapewniających całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku;
  • pracownicy szkół i przedszkoli.
Czytaj też:
Gorączka

Porównanie szczepionek obecnie dostępnych na rynku

Obecnie do obrotu dopuszczone są 4 szczepionki: Influvac, Vaxigrip tetra, Fluarix, Idflu. Jednak w Polsce dostępne są tylko 2 pierwsze. W tabeli przedstawiono ich porównanie:[8]ChPL Influvac tetra, Vaxigrip tetra, Fluarix, Idflu, 2018.

 Influvac TetraVaxigrip Tetra
ProducentAbbot Biologicals B.V.Sanofi Pasteur
Skład1 dawka 0,5 ml rozszczepionego, inaktywowanego wirusa grypy (szczepy zgodne z wytycznymi WHO dla półkuli północnej na rok 2018/2019
Dawkowanie i sposób podaniaDorośli: 0,5 ml domięśniowo lub głęboko podskórnie
Dzieci: Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności szczepionki u dzieci.
Dorośli: 0,5 ml domięśniowo lub głęboko podskórnie
Dzieci: od 6 m-ca życia do 17 r.ż. otrzymują jedną dawkę.
Dzieciom poniżej 9 r.ż., które uprzednio nie były szczepione, należy podać drugą dawkę 0,5 ml po upływie co najmniej 4 tygodni.
RefundacjabrakSzczepionka refundowana z poziomem odpłatności 50% dla osób powyżej 65 roku życia (od 1 lipca 2018)
Substancje pomocniczechlorek potasu, diwodorofosforan potasu, disodu fosforan dwuwodny, chlorek sodu, chlorek wapnia dwuwodny, chlorek magnezu sześciowodny, woda do wstrzykiwań. Może zawierać pozostałości jaj kurzych takie jak albumina jaja kurzego, białka kurze.Roztwór buforowy zawierający chlorek sodu, disodu fosforan dwuwodny, potasu diwodorofosforan i wodę do wstrzykiwań. Niektóre składniki takie jak albumina jaja kurzego, białka kurze, neomycyna, formaldehyd lub octoxynol-9 mogą być obecne w bardzo małych ilościach.

O co jeszcze może zapytać pacjent, czyli o przeciwwskazaniach i działaniach niepożądanych

Jak wcześniej zostało wspomniane przeciwwskazaniami do szczepienia jest czynna infekcja lub choroba przebiegająca z wysoką gorączką oraz nadwrażliwość na składnik szczepionki. Taką substancją może być białko jaja kurzego. Podczas produkcji szczepionek przeciwko grypie używa się wirusów namnażanych na zarodkach jaj kurzych. W ulotkach znajdziemy informację, że w szczepionce mogą znajdować się śladowe ilości albuminy jaja kurzego lub białek kurzych. Czy z tego powodu osoby uczulone na to białko mają się nie szczepić? Wyniki dotychczasowych badań wskazują, że współczesne szczepionki przeciw grypie są dobrze tolerowane przez osoby uczulone. Zastosowanie dodatkowych środków ostrożności nie jest zatem wymagane (np. dłuższy czas obserwacji po szczepieniu).[9]M. Ściubisz, I. Rywczak. Medycyna Praktyczna: Profilaktyka grypy – jakie zalecenia obowiązują w sezonie epidemicznym 2018/2019?, 2018. [dostęp: 2.10.2018] pełny tekst

Czytaj też:
Kaszel suchy

Bardzo częstym (>1 na 10 pacjentów) działaniem niepożądanym szczepionek przeciw grypie jest:

  • ból głowy, ból mięśni, ogólne złe samopoczucie, gorączka;
  • ból, rumień, opuchnięcie w miejscu wstrzyknięcia.

W razie złego samopoczucia dozwolone jest podanie paracetamolu – w przypadku szczepionki p/grypie, wykazano że paracetamol nie zmienia odpowiedzi immunologicznej, produkcji przeciwciał i wytworzenia pamięci immunologicznej. Ból po podaniu szczepionki może utrzymywać się 1-2 dni.

Skuteczność szczepionek przeciw grypie

Szczepienie to jeden z najskuteczniejszych i najtańszych sposobów zapobiegania grypie. Według danych WHO szczepionki przeciw grypie zapewniają ochronę rzędu 70-90% w przypadku optymalnego dopasowania do szczepów wirusów krążących w populacji zdrowych dorosłych[10]M. Ściubisz, I. Rywczak. Medycyna Praktyczna: Profilaktyka grypy – jakie zalecenia obowiązują w sezonie epidemicznym 2018/2019?, 2018. [dostęp: 2.10.2018] pełny tekst

Hospitalizacje u osób powyżej 65 r.ż. można zredukować za pomocą szczepień o 25-39% a śmiertelność podczas sezonów epidemicznych grypy o 39-75%. Przegląd badań naukowych wskazuje, że u dzieci w wieku od 6 miesięcy do 16 lat przeciętna skuteczność szczepionek wynosi 65%, a u dzieci poniżej 18 roku życia – 59%.[11]E. Kuras, WSSE w Krakowie: Szczepienia, 2018. [dostęp: 2.10.2018] pełny tekst

Niefarmakologiczne metody profilaktyki

Należy także pamiętać o podstawowych zasadach takich jak:

  • higiena rąk (częste mycie, używanie żelu antybakteryjnego do rąk);
  • zakrywanie ust podczas kaszlenia i kichania najlepiej przy pomocy chusteczki lub w przypadku jej braku w zagięcie łokciowe;
  • ograniczenie kontaktu z osobą już zarażoną.

Szczepienia w aptekach

Obecnie Ministerstwo Zdrowia rozważa się możliwość przeprowadzania szczepień w polskich aptekach otwartych. Więcej w artykule: Dlaczego szczepienia w aptekach to świetny pomysł?

Data ostatniej aktualizacji: 11.02.2019.

tech farm. Anna Wadowska

Absolwentka Wydziału Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Jagiellońskiego na kierunku zdrowie publiczne. Stypendystka Rektora UJ dla najlepszych studentów. Technik farmaceutyczny z 11 letnim stażem pracy w aptece otwartej.

[artykuły] [nawiąż kontakt]

Cytuj ten artykuł jako:
Anna Wadowska, i in.: Kto powinien szczepić się na grypę i dlaczego?, Portal opieka.farm (https://opieka.farm/opracowania/kto-powinien-szczepic-sie-na-grype-i-dlaczego/) [dostęp: 21 marca 2019]

Źródła:   [ + ]

Ten temat zawiera 6 odpowiedzi, ma 4 głosy, i został ostatnio zaktualizowany przez  Anna Wadowska 5 miesiące, 1 tydzień temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #42189 Punkty: 1

    Anna Wadowska tech. farm.
    14 pkt.

    Tegoroczna szczepionka dla półkuli północnej według wytycznych WHO została poszerzona o dodatkowy typ B i jest czterowalentna (zawiera antygeny 2 szczepów wirusa typu A i 2 typu B).

    (…)

    [Czytaj cały artykuł tu: Kto powinien szczepić się na grypę i dlaczego?]

    Zapraszam do dyskusji.

    1 użytkownik uznał wpis za pomocny.
  • #42212 Punkty: 3

    Arkadiusz Dodot mgr farm.
    166 pkt.

    Zwróciłbym uwagę na mycie rąk . O ile badania z alkoholowymi roztworami pokazały, że mogą też być skuteczne, to trzeba pamiętać o odpowiedniej technice. A mycie rak zwykłym mydłem z woda okazuje się o wiele bardziej skuteczne i jak podają autorzy, może być bardzo ważnym kierunkiem w celu uniknięcia rozprzestrzeniania się choroby (ważniejszym od szczepień?).

    Także namawiajmy do wzięcia zdrowia w swoje ręce – dosłownie 🙂

     

    3 użytkowników uznało wpis za pomocny.
    • #42253 Punkty: 0

      Anna Wadowska tech. farm.
      14 pkt.

      Dziękuję za Twój komentarz. Zgadzam się z nim. Odpowiednia higiena rąk jest bardzo ważnym elementem profilaktyki zakażeń !

  • #42226 Punkty: 2

    Agnieszka Żur mgr farm.
    93 pkt.

    Warto dodać, że ta bolesność po iniekcji utrzymuje się maksymalnie 1-2 dni.

    2 użytkowników uznało wpis za pomocny.
    • #42249 Punkty: 1

      Anna Wadowska tech. farm.
      14 pkt.

      Dziękuję za trafną uwagę. Zaktualizuję wpis 🙂

      1 użytkownik uznał wpis za pomocny.
  • #42246 Punkty: 1

    Jakub Lenard mgr farm.
    285 pkt.

    Ja nie rozumiem za bardzo sensu podawania w statystykach łącznie przypadków grypy, podejrzeń grypy i infekcji grypopodobnych, to całkowicie wprowadza w błąd.

    1 użytkownik uznał wpis za pomocny.
  • #42259 Punkty: 5

    Anna Wadowska tech. farm.
    14 pkt.

    Bardzo ciekawe spostrzeżenie. W Polsce istnieje system monitorowania i nadzoru wirusologicznego i epidemiologicznego Sentinel. Lekarze rodzinni objęci tym systemem zgłaszają wszystkie podejrzenia grypy i infekcji grypopodobnych do Wojewódzkich Stacji Sanitarno- Epidemiologicznych (WSSE). Część z nich jest zobligowana do pobrania materiału od pacjenta do dalszej diagnostyki. Na tym etapie jest potwierdzane czy jest to wirus grypy. Z zebranych danych są generowane cotygodniowe raporty, meldunki epidemiologiczne i przesyłane dalej do odpowiednich instytucji m.in. WHO.

    5 użytkowników uznało wpis za pomocny.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

24 Udostępnień
Udostępnij24
+1
Udostępnij
Email
Pocket
WhatsApp