Na receptach zawierających statyny zazwyczaj podane jest dawkowanie na wieczór, ale nie zawsze. Czy pora dnia jest istotna przy terapii statynami?
Cholesterol produkowany jest endogennie podczas snu, dlatego stosowanie statyn krótko działających wieczorem przed snem może zwiększać skuteczność terapii. Pora dnia przy stosowaniu statyn długo działających nie jest istotna.
Jak działają statyny i kiedy powstaje cholesterol?
Statyny są lekami pierwszego wyboru w hipercholesterolemii. Ich mechanizm działania opiera się na hamowaniu jednego z początkowych etapów biosyntezy cholesterolu. Podkreślić trzeba, że choć cholesterol przyjmujemy wraz z jedzeniem, znaczna jego część produkowana jest w naszym organizmie. Synteza ta odbywa się głównie w nocy, podczas snu i prawdopodobnie wynika z dłuższego okresu niejedzenia.1
Czy pora przyjmowania statyn wpływa na skuteczność?
Wydaje się, że przyjmowanie krótko działających statyn przed snem może zwiększyć efektywność leczenia. Wyniki badań nie są jednak jednoznaczne.
Według przeglądu systematycznego Cochrane z 2016 r. nie wykazano, by pora dnia przyjmowania statyn wpływała na poziom lipidów.2 Autorzy przeglądu zaznaczają jednak, że uwzględnione badania były niskiej jakości i krótkoterminowe. Inne wnioski zawarte są w przeglądzie systematycznym z metaanalizą z 2017 r.3 W przeglądzie tym zaobserwowano, że obniżenie cholesterolu LDL i trójglicerydów było istotnie większe, jeśli pacjenci przyjmowali krótko działające statyny w dawce wieczornej, a nie porannej. Poza niewielkim wpływem na cholesterol LDL skuteczność długo działających statyn była równoważna dla wieczornego i rannego schematu podawania leków. Autorzy uznali, że długo działające statyny należy podawać w czasie, który najlepiej pomoże w przestrzeganiu zaleceń, a statyny krótko działające należy podawać wieczorem.
Które statyny działają krótko, a które długo?
Do krótko działających statyn należy lowastatyna, simwastatyna, fluwastatyna i prawastatyna, których okres półtrwania wynosi około 1 do 3 godz. Długi okres półtrwania posiadają:4 pitawastatyna (12 godz.), atorwastatyna (14 godz., wraz z aktywnymi metabolitami 20-30 godz.) oraz rosuwastatyna (19 godz.). Sugerowany czas podania statyn zawiera tabela 1.
| Statyna | Sugerowany czas podania |
|---|---|
| lowastatyna (Liprox, Lovasterol, suplementy diety z monakoliną K) | Z wieczornym posiłkiem Gdy dawka dobowa >20 mg, zalecać w dwóch dawkach podzielonych podczas rannego i wieczornego posiłku |
| simwastatyna (Zocor, Simvacard, Vasilip) | Wieczorem |
| fluwastatyna (Lescol, Lescol XL obecnie niedostępny) | Wieczorem (XL – dowolna pora) |
| prawastatyna (Pravator) | Wieczorem |
| atorwastatyna (Atoris, Atrox, Corator, Sortis) | Dowolna pora |
| rosuwastatyna (Coroswera, Crestor, Romazic, Roswera) | Dowolna pora |
| pitawastatyna (Pitamet) | Dowolna pora |
Wchłanianie lowastatyny zwiększone jest przy podaniu podczas posiłku (Rosenson, 2021).
Źródła
- Rosenson, R.S. (2021). Statins: Actions, side effects, and administration. UpToDate. Aktualizacja: 22.07.2021 ↩
- Izquierdo-Palomares, J. M., Fernandez-Tabera, J. M., Plana, M. N., Añino Alba, A., Gómez Álvarez, P., Fernandez-Esteban, I., Saiz, L. C., Martin-Carrillo, P., & Pinar López, Ó. (2016). Chronotherapy versus conventional statins therapy for the treatment of hyperlipidaemia. The Cochrane database of systematic reviews, 11(11), CD009462. https://doi.org/10.1002/14651858.CD009462.pub2 ↩
- Awad, K., Serban, M. C., Penson, P., Mikhailidis, D. P., Toth, P. P., Jones, S. R., Rizzo, M., Howard, G., Lip, G., Banach, M., & Lipid and Blood Pressure Meta-analysis Collaboration (LBPMC) Group (2017). Effects of morning vs evening statin administration on lipid profile: A syst https://ptlr.org/wp-content/uploudsKonsensus-Antyseptyka.pdf f clinical lipidology, 11(4), 972–985.e9. https://doi.org/10.1016/j.jacl.2017.06.001 ↩
- AHSP (2021). AHFS Clinical Drug Information. HMG-CoA Reductase Inhibitors General Statment. ↩
- Rosenson, R.S. (2021). Statins: Actions, side effects, and administration. UpToDate. Aktualizacja: 22.07.2021 ↩
