Pacjenci w aptece często poszukują preparatów na niedokrwistość, zwaną inaczej anemią. Może mieć ona różne przyczyny. Skąd mamy wiedzieć, czy niedokrwistość wynika z niedoboru żelaza, kwasu foliowego czy witaminy B12, a tym samym jaki preparat polecić?
Do pełnego rozpoznania przyczyn niedokrwistości oraz jej rodzaju konieczne jest wykonanie badań laboratoryjnych krwi (morfologia krwi obwodowej z rozmazem białokrwinkowym) oraz ocena parametru MCV (średnia objętość erytrocytu). Istotne są również objawy jakie zgłasza pacjent.1
Jakie objawy wskazują na przyczynę niedokrwistości?
Niedokrwistości mogą być spowodowane różnymi czynnikami, a do najważniejszych należą niedobór żelaza, niedobór witaminy B12 i kwasu foliowego, hemoliza erytrocytów oraz procesy rozrostowe szpiku kostnego. W zależności od rodzaju niedokrwistości, różne są objawy zgłaszane przez chorego. W przypadku niedokrwistości z niedoboru żelaza do najczęściej zgłaszanych objawów należą:
- łamliwość włosów i paznokci połączona z deformacją płytki paznokciowej
- zmiany zapalne błony śluzowej jamy ustnej
- zaburzenia koncentracji
- pica czyli spaczone łaknienie (apetyt na rzeczy niejadalne).
Niedokrwistość z niedoboru żelaza często występuje o kobiet w wieku menopauzalnym oraz ciężarnych.2 Niedokrwistości z niedoboru witaminy B12 dają szereg objawów ze strony układu nerwowego, obejmujących między innymi:
- zmiany psychiczne
- zaburzenia pamięci
- drażliwość i depresja
Jeśli niedokrwistość spowodowana jest również niedoborem kwasu foliowego, do wyżej wymienionych objawów dołączyć mogą objawy ze strony przewodu pokarmowego takiej jak:
- brak apetytu
- zapalenie błony śluzowej jamy ustnej
- skłonność do biegunek lub zaparć
- wygładzenie języka.
Jak potwierdzić rodzaj niedokrwistości badaniami krwi?
Niedokrwistości z niedoboru witaminy B12 i kwasu foliowego obserwujemy zwłaszcza u alkoholików, osób u których wykonano resekcję żołądka albo jelita cienkiego (całkowitą lub częściową), osób zażywających przez okres dłuższy niż 12 miesięcy niektóre leki (np. metforminę).3 Pełne rozpoznanie rodzaju niedokrwistości wymaga konsultacji lekarskiej oraz wykonania badań laboratoryjnych krwi (morfologia z rozmazem). Parametrem morfologicznym istotnym dla diagnostyki niedokrwistości jest średnia objętość erytrocytu (MCV). Niedokrwistości z niedoboru żelaza zaliczamy do niedokrwistości mikrocytarnych (MCV < 80 fl), natomiast niedokrwistości z niedoboru witaminy B12 i kwasu foliowego do niedokrwistości makrocytarnych (MCV > 100 fl).4,2
Źródła
- Hus, I., & Mastalerz-Migas, A. (2022). Algorytm różnicowania przyczyn niedokrwistości. Lekarz POZ, 8(1), 12-17. ↩
- Hempel, E. V., & Bollard, E. R. (2016). The Evidence-Based Evaluation of Iron Deficiency Anemia. The Medical clinics of North America, 100(5), 1065–1075. https://doi.org/10.1016/j.mcna.2016.04.015 ↩↩
- Langan, R. C., & Goodbred, A. J. (2017). Vitamin B12 Deficiency: Recognition and Management. American family physician, 96(6), 384–389. ↩
- Hus, I., & Mastalerz-Migas, A. (2022). Algorytm różnicowania przyczyn niedokrwistości. Lekarz POZ, 8(1), 12-17. ↩