Alfuzosyna

Antagonista receptorów alfa1-adrenergicznych, pochodna chinazoliny, stosowany w czynnościowych objawach łagodnego rozrostu gruczołu krokowego. Dostępny wyłącznie na receptę. Hasło obejmuje jednoskładnikowe postaci doustne o przedłużonym uwalnianiu w dwóch mocach, różniących się schematem dawkowania: 5 mg przyjmowane dwa razy na dobę oraz 10 mg przyjmowane raz na dobę.

Działanie alfuzosyny

Alfuzosyna jest wybiórczym antagonistą receptorów alfa1-adrenergicznych. Rozluźnia mięśnie gładkie gruczołu krokowego, cewki moczowej i trójkąta pęcherza moczowego, zmniejszając opór w drodze odpływu moczu i łagodząc objawy ze strony dolnych dróg moczowych w przebiegu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego, zarówno te związane z opróżnianiem, jak i z gromadzeniem moczu.

Jest to pochodna chinazoliny aktywna po podaniu doustnym. Może powodować niewielkie, umiarkowane obniżenie ciśnienia tętniczego, dlatego istotną rolę w bezpieczeństwie stosowania odgrywa jego wpływ na układ krążenia, zwłaszcza na początku leczenia.

Farmakologia

Alfuzosyna wybiórczo blokuje postsynaptyczne receptory alfa1-adrenergiczne. W badaniach in vitro wykazano, że działa wybiórczo na receptory alfa1-adrenergiczne w trójkącie pęcherza moczowego, cewce moczowej oraz gruczole krokowym, których pobudzenie zwiększa napięcie mięśni gładkich i opór podczas przepływu moczu¹. W badaniach in vivo u zwierząt alfuzosyna obniża ciśnienie wewnątrz cewki moczowej i zmniejsza opór podczas mikcji, a w badaniach klinicznych poprawiała objawy ze strony dolnego odcinka dróg moczowych związane z przeszkodą podpęcherzową, przy czym poprawy przepływu moczu można spodziewać się po 1–2 dniach¹.

W badaniu ALFAUR alfuzosyna w dawce 10 mg na dobę istotnie zwiększyła odsetek pacjentów, u których wznowiła się mikcja po usunięciu cewnika założonego z powodu ostrego zatrzymania moczu w przebiegu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (61,9% w grupie alfuzosyny wobec 47,9% w grupie placebo)¹.

Farmakokinetyka

Parametry farmakokinetyczne charakteryzuje przede wszystkim charakterystyka tabletek Alfabax 10 mg. Względna biodostępność wyrażona jako AUC wynosi średnio 104,4% w porównaniu z postacią o natychmiastowym uwalnianiu w dawce 2,5 mg podawaną trzy razy na dobę¹.

Stężenie maksymalne (C_max) jest osiągane po około 9 godzinach od podania, podczas gdy dla preparatu o natychmiastowym uwalnianiu czas ten wynosi 1 godzinę. Po podaniu 10 mg po posiłku średnia wartość stężenia maksymalnego (C_max) wynosi 13,6 ng/ml, a stałe stężenie utrzymuje się od 3 do 14 godzin po podaniu¹.

Alfuzosyna wiąże się z białkami osocza w około 90% i jest w znacznym stopniu metabolizowana w wątrobie, przy czym główną izoformą enzymatyczną biorącą udział w jej metabolizmie jest CYP3A4¹. Pozorny okres półtrwania (t_½) w fazie eliminacji wynosi 9,1 godziny¹.

Tylko około 11% dawki jest wydalane z moczem w postaci niezmienionej, a większość nieaktywnych metabolitów jest wydalana z kałem (od 75% do 91%)¹. U pacjentów w podeszłym wieku wartości stężenia maksymalnego (C_max) i AUC nie są zwiększone, a u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek są umiarkowanie podwyższone, przy niezmienionym okresie półtrwania, co nie wymaga modyfikacji dawkowania¹.

W przypadku tabletek Dalfaz SR 5 pokarm nie wpływa na wchłanianie leku z przewodu pokarmowego, dlatego można je stosować z posiłkiem lub bez posiłku².

Wskazania leków z alfuzosyną

Tabletki Dalfaz SR 5 są wskazane na receptę w leczeniu zaburzeń czynnościowych spowodowanych łagodnym rozrostem gruczołu krokowego, w przypadku gdy leczenie chirurgiczne zostało odroczone².

Tabletki Alfabax 10 mg są wskazane na receptę w leczeniu czynnościowych objawów łagodnego rozrostu gruczołu krokowego o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego oraz jako leczenie wspomagające ostrego zatrzymania moczu związanego z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego, w połączeniu z założeniem cewnika¹.

Alfuzosyny nie należy stosować u dzieci i młodzieży, ponieważ nie wykazano jej skuteczności u dzieci w wieku od 2 do 16 lat¹. Lek nie jest przeznaczony do stosowania u kobiet².

Dawkowanie alfuzosyny

Grupa	Dawka	Maksymalnie na dobę
Dalfaz SR 5 – dorośli	5 mg dwa razy na dobę (rano i wieczorem), pierwszą tabletkę wieczorem przed snem	10 mg
Dalfaz SR 5 – osoby powyżej 65 lat lub leczone z powodu nadciśnienia	dawka początkowa 5 mg wieczorem, następnie w razie potrzeby do 5 mg dwa razy na dobę	10 mg
Dalfaz SR 5 – niewydolność nerek	dawka początkowa 5 mg na noc, następnie w razie potrzeby do 5 mg dwa razy na dobę	10 mg
Alfabax 10 mg – dorośli (BPH)	10 mg raz na dobę po wieczornym posiłku	10 mg
Alfabax 10 mg – ostre zatrzymanie moczu (AUR)	10 mg raz na dobę po posiłku od pierwszego dnia cewnikowania oraz po usunięciu cewnika	10 mg
Alfabax 10 mg – podeszły wiek lub niewydolność nerek (klirens kreatyniny ≥30 ml/min)	10 mg raz na dobę, bez dostosowania	10 mg
Ciężka niewydolność nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min)	nie stosować	–
Dzieci i młodzież poniżej 18 lat	nie stosować	–

Tabletki należy połykać w całości, popijając płynem, i nie wolno ich kruszyć, rozgryzać, dzielić ani żuć, ponieważ nieprawidłowe przyjmowanie zaburza stopniowe uwalnianie substancji czynnej i grozi wystąpieniem wczesnych działań niepożądanych¹. Pierwszą, rozpoczynającą leczenie tabletkę Dalfaz SR 5 należy przyjąć wieczorem, przed snem².

Istotne przeciwwskazania do stosowania alfuzosyny

Niedociśnienie ortostatyczne w wywiadzie

Alfuzosyna jest przeciwwskazana u pacjentów z niedociśnieniem ortostatycznym w wywiadzie¹.

Skojarzenie z innymi lekami alfa1-adrenolitycznymi

Alfuzosyny nie wolno stosować razem z innymi lekami blokującymi receptory alfa1-adrenergiczne ze względu na ryzyko niedociśnienia ortostatycznego^1,2.

Niewydolność wątroby

Tabletki Alfabax 10 mg są przeciwwskazane u pacjentów z niewydolnością wątroby¹. Dla tabletek Dalfaz SR 5 przeciwwskazaniem jest ciężka niewydolność wątroby, a u pacjentów z łagodną i umiarkowaną niewydolnością wątroby stosuje się alfuzosynę w mniejszej mocy 2,5 mg².

Skojarzenie z rytonawirem

Tabletki Dalfaz SR 5 są przeciwwskazane w skojarzeniu z rytonawirem stosowanym samodzielnie lub w połączeniu z ombitaswirem, parytaprewirem, lopinawirem albo nirmatrelwirem².

Środki ostrożności przy wydawaniu alfuzosyny

Niedociśnienie ortostatyczne na początku leczenia

U niektórych pacjentów w ciągu kilku godzin po podaniu leku może wystąpić objawowe lub bezobjawowe niedociśnienie ortostatyczne z zawrotami głowy, uczuciem zmęczenia i poceniem się. Objawy te mają charakter przemijający, występują na początku leczenia i zwykle nie wymagają przerwania terapii, a pacjent powinien się wówczas położyć i pozostać w tej pozycji do czasu ich ustąpienia¹. Rozpoczęcie leczenia tabletką Dalfaz SR 5 przyjmowaną wieczorem przed snem ogranicza ryzyko związane z pierwszą dawką².

Pacjenci w podeszłym wieku i przyjmujący leki krążeniowe

Największe ryzyko niedociśnienia ortostatycznego dotyczy pacjentów w podeszłym wieku, zwłaszcza powyżej 75 lat, oraz osób otrzymujących leki z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego, u których po rozpoczęciu leczenia należy uważnie kontrolować ciśnienie tętnicze¹.

Choroba niedokrwienna serca

U pacjentów z chorobą niedokrwienną serca należy kontynuować leczenie choroby wieńcowej, a w razie nawrotu lub zaostrzenia dławicy piersiowej alfuzosynę należy odstawić¹. Ostrożność jest wskazana także u pacjentów z ostrą niewydolnością serca².

Wydłużenie odstępu QTc

Pacjentów z wrodzonym wydłużeniem odstępu QTc, z nabytym wydłużeniem odstępu QTc w wywiadzie lub przyjmujących leki wydłużające odstęp QTc należy ocenić przed rozpoczęciem leczenia i monitorować w jego trakcie¹.

Wykluczenie innych chorób gruczołu krokowego

Przed rozpoczęciem leczenia należy wykluczyć inne choroby dające objawy podobne do łagodnego rozrostu gruczołu krokowego. Przed leczeniem i regularnie w jego trakcie należy wykonywać badanie per rectum oraz w razie potrzeby oznaczać stężenie swoistego antygenu sterczowego (PSA)¹.

Śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki przed operacją zaćmy

U pacjentów leczonych obecnie lub w przeszłości lekami blokującymi receptory alfa1-adrenergiczne podczas operacji zaćmy obserwowano śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki (IFIS), odmianę zespołu małej źrenicy, opisany po raz pierwszy przy tamsulozynie, a w pojedynczych przypadkach także przy innych lekach z tej grupy, w związku z czym nie można wykluczyć efektu typowego dla całej klasy. Chirurg okulista przed zabiegiem powinien ustalić, czy pacjent stosuje obecnie lub stosował w przeszłości leki alfa1-adrenolityczne, aby przygotować się na możliwą zmianę techniki operacyjnej¹.

Priapizm

Alfuzosyna może powodować priapizm, czyli utrzymujący się bolesny wzwód prącia niezwiązany z aktywnością seksualną, który nieleczony prawidłowo może prowadzić do trwałego uszkodzenia tkanek, w tym martwicy lub zgorzeli, oraz do impotencji. W razie jego wystąpienia pacjent powinien natychmiast zgłosić się po pomoc lekarską¹.

Znieczulenie ogólne

Podanie znieczulenia ogólnego pacjentowi stosującemu alfuzosynę może prowadzić do głębokiego niedociśnienia, dlatego zaleca się odstawienie leku na 24 godziny przed planowanym zabiegiem chirurgicznym¹.

Zawartość substancji pomocniczych

Tabletki Alfabax 10 mg zawierają laktozę i nie powinny być stosowane u pacjentów z dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy¹. Tabletki Dalfaz SR 5 zawierają uwodorniony olej rycynowy, który może powodować niestrawność i biegunkę².

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Nie ma danych dotyczących wpływu alfuzosyny na prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn, jednak zwłaszcza na początku leczenia mogą wystąpić działania niepożądane takie jak zawroty głowy i zmęczenie, o czym należy uprzedzić pacjenta¹.

Interakcje alfuzosyny

Inne leki alfa1-adrenolityczne + alfuzosyna

Jednoczesne stosowanie alfuzosyny z innymi lekami blokującymi receptory alfa1-adrenergiczne jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko niedociśnienia ortostatycznego¹.

Rytonawir i inne inhibitory proteazy + alfuzosyna

Stosowanie tabletek Dalfaz SR 5 z rytonawirem, samodzielnie lub w skojarzeniu z lopinawirem, ombitaswirem z parytaprewirem albo nirmatrelwirem, jest przeciwwskazane².

Silne inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, klarytromycyna) + alfuzosyna

Silne inhibitory CYP3A4, takie jak itrakonazol, ketokonazol, worykonazol, pozakonazol, inhibitory proteazy, klarytromycyna, erytromycyna, telitromycyna, kobicystat i nefazodon, zwiększają stężenie alfuzosyny we krwi i ich jednoczesne stosowanie jest niezalecane. Podawanie ketokonazolu w dawce 200 mg na dobę przez 7 dni zwiększało wartość C_max alfuzosyny 2,11-krotnie, a AUC_last 2,46-krotnie, natomiast dawka 400 mg na dobę przez 8 dni zwiększała C_max 2,3-krotnie oraz AUC_last i AUC odpowiednio 3,2- i 3,0-krotnie¹. Alfuzosyny nie należy stosować jednocześnie z inhibitorami CYP3A4 wydłużającymi odstęp QTc, takimi jak itrakonazol i klarytromycyna, a w razie rozpoczęcia takiego leczenia zaleca się czasowe przerwanie podawania alfuzosyny¹.

Leki obniżające ciśnienie tętnicze i azotany + alfuzosyna

Podczas stosowania alfuzosyny u pacjentów otrzymujących leki przeciwnadciśnieniowe lub azotany należy zachować ostrożność ze względu na ryzyko nasilonego obniżenia ciśnienia tętniczego¹.

Inhibitory fosfodiesterazy typu 5 (syldenafil, tadalafil, wardenafil) + alfuzosyna

Jednoczesne stosowanie alfuzosyny z inhibitorami fosfodiesterazy typu 5 może u niektórych pacjentów wywołać objawowe niedociśnienie tętnicze. Przed rozpoczęciem podawania inhibitora PDE-5 pacjent powinien być hemodynamicznie stabilny, a leczenie inhibitorem PDE-5 należy rozpoczynać od najmniejszej możliwej dawki¹.

Dapoksetyna + alfuzosyna

Jednoczesne stosowanie dapoksetyny wymaga uwzględnienia ryzyka nasilonych działań niepożądanych, takich jak zawroty głowy lub omdlenia¹.

Znieczulenie ogólne + alfuzosyna

Podanie znieczulenia ogólnego pacjentowi stosującemu alfuzosynę może prowadzić do głębokiego niedociśnienia, dlatego zaleca się odstawienie leku na 24 godziny przed zabiegiem¹.

Warfaryna, digoksyna, hydrochlorotiazyd i atenolol + alfuzosyna

U zdrowych ochotników nie obserwowano interakcji farmakodynamicznych ani farmakokinetycznych alfuzosyny z warfaryną, digoksyną, hydrochlorotiazydem ani atenololem¹.

Działania niepożądane alfuzosyny

⚠ Niedociśnienie ortostatyczne, omdlenia i zawroty głowy

Zawroty głowy oraz uczucie omdlenia są działaniem częstym (), a niedociśnienie ortostatyczne również częstym () w przypadku tabletek Dalfaz SR 5². Dla tabletek Alfabax 10 mg omdlenia i zawroty głowy są działaniem częstym (), natomiast niedociśnienie ortostatyczne oraz nagłe zaczerwienienie twarzy występują niezbyt często ()¹. Same omdlenia oraz senność i zaburzenia równowagi są działaniem niezbyt częstym ()^2,1.

Ból głowy, osłabienie i złe samopoczucie

Ból głowy oraz osłabienie i astenia są działaniem częstym ()¹, a złe samopoczucie towarzyszące osłabieniu również częstym ()².

⚠ Zaburzenia serca i rytmu serca

Tachykardia oraz kołatanie serca są działaniem niezbyt częstym ()^1,2. Migotanie przedsionków ma nieznaną częstość ()^1,2.

⚠ Dławica piersiowa

Wystąpienie, pogorszenie lub nawrót dławicy piersiowej u pacjentów z istniejącą wcześniej chorobą niedokrwienną serca jest działaniem bardzo rzadkim ()^1,2.

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Nudności, ból brzucha i suchość w ustach są działaniem częstym ()¹. Biegunka jest działaniem częstym () w przypadku tabletek Dalfaz SR 5², natomiast dla tabletek Alfabax 10 mg jest działaniem niezbyt częstym ()¹. Wymioty są działaniem niezbyt częstym () dla tabletek Dalfaz SR 5², a dla tabletek Alfabax 10 mg mają nieznaną częstość ()¹.

⚠ Śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki i zaburzenia widzenia

Zaburzenia widzenia oraz nieprawidłowe widzenie są działaniem niezbyt częstym ()^1,2. Śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki obserwowany podczas operacji zaćmy ma nieznaną częstość ()^1,2.

⚠ Reakcje skórne i nadwrażliwości

Wysypka i świąd są działaniem niezbyt częstym ()^1,2. Pokrzywka oraz obrzęk naczynioruchowy występują bardzo rzadko ()^1,2.

⚠ Priapizm

Priapizm ma nieznaną częstość ()^1,2.

⚠ Zaburzenia wątroby

Dla tabletek Alfabax 10 mg hepatotoksyczność jest działaniem bardzo rzadkim (), a uszkodzenie komórek wątroby oraz cholestaza wątrobowa mają nieznaną częstość ()¹. Dla tabletek Dalfaz SR 5 uszkodzenie komórek wątroby oraz cholestatyczna choroba wątroby mają nieznaną częstość ()².

⚠ Neutropenia i trombocytopenia

Neutropenia oraz trombocytopenia, ta ostatnia zwiększająca ryzyko krwawień i powstawania siniaków, mają nieznaną częstość ()^1,2.

Niedokrwienie mózgu

Niedokrwienie mózgu u pacjentów ze współistniejącymi zaburzeniami krążenia mózgowego, będące następstwem niedociśnienia po podaniu leku, ma nieznaną częstość ()².

Nieżyt nosa, obrzęki i inne objawy

Zapalenie błony śluzowej nosa jest działaniem niezbyt częstym ()¹, podobnie jak obrzęki oraz ból w klatce piersiowej^1,2. Uderzenia gorąca są działaniem niezbyt częstym () w przypadku tabletek Dalfaz SR 5².

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a alfuzosyna

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych alfuzosyna nie jest przeznaczona do stosowania u kobiet^2,1.

Karmienie piersią a alfuzosyna

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych alfuzosyna nie jest przeznaczona do stosowania u kobiet, dlatego zagadnienie karmienia piersią nie dotyczy tego leku^2,1.

Produkty handlowe z alfuzosyną

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Alfabax	tabletki o przedłużonym uwalnianiu 10 mg	Rp
Dalfaz SR 5	tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu 5 mg	Rp