Cyprofibrat

Lek zmniejszający stężenie lipidów w surowicy z grupy fibratów, dostępny wyłącznie na receptę, w preparatach jednoskładnikowych (kapsułki 100 mg). Stosowany jako uzupełnienie diety i innych metod niefarmakologicznych w ciężkiej hipertriglicerydemii oraz w mieszanej hiperlipidemii, gdy statyny są przeciwwskazane lub źle tolerowane.

Działanie cyprofibratu

Cyprofibrat należy do fibratów, czyli leków obniżających głównie stężenie triglicerydów, a w mniejszym stopniu cholesterolu. Zmniejsza on odsetek frakcji miażdżycorodnych o małej gęstości (VLDL i LDL) i zwykle zwiększa stężenie cholesterolu HDL o właściwościach ochronnych, przez co poprawia rozkład cholesterolu we krwi.

W odróżnieniu od statyn, które silniej obniżają cholesterol LDL, fibraty najsilniej działają na triglicerydy, dlatego cyprofibrat jest lekiem wyboru głównie w ciężkiej hipertriglicerydemii oraz w dyslipidemii mieszanej.

Podaje się go raz na dobę, ponieważ długo utrzymuje się w organizmie.

Farmakologia

Zmniejszenie stężenia cholesterolu podczas leczenia cyprofibratem jest następstwem zmniejszenia odsetka frakcji miażdżycorodnych o małej gęstości (VLDL oraz LDL) w wyniku zahamowania biosyntezy cholesterolu w wątrobie, czemu zwykle towarzyszy zwiększenie wytwarzania cholesterolu HDL. Wykazano, że cyprofibrat ma dodatkowo działanie przeciwpłytkowe oraz fibrynolityczne. Wykazano, że fibraty mogą zmniejszać częstość epizodów choroby niedokrwiennej serca, jednak nie udowodniono, aby zmniejszały śmiertelność ze wszystkich przyczyn w pierwotnej lub wtórnej profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych¹.

Farmakokinetyka

Po podaniu doustnym cyprofibrat wchłania się szybko i prawie całkowicie, a stężenie maksymalne (C_max) w osoczu występuje w ciągu 2 godzin po podaniu.

Cyprofibrat w znacznym stopniu wiąże się z białkami osocza, przez co może wypierać niektóre leki z ich miejsc wiązania, dlatego zaleca się korygowanie dawki takich leków, szczególnie antagonistów witaminy K.

Okres półtrwania (t_½) w osoczu wynosi około 17 godzin, co pozwala na podawanie leku raz na dobę. Cyprofibrat jest wydalany z moczem w postaci niezmienionej oraz w postaci połączeń z kwasem glukuronowym, a u pacjentów z prawidłową czynnością nerek nie kumuluje się w organizmie. Jego eliminacja przez nerki decyduje o ograniczeniach dawkowania w niewydolności nerek¹.

Wskazania leków z cyprofibratem

Cyprofibrat dostępny jest wyłącznie na receptę i stosowany jako dodatek do diety oraz innych metod niefarmakologicznych, takich jak ćwiczenia fizyczne i zmniejszenie masy ciała.

Wskazaniem jest leczenie ciężkiej hipertriglicerydemii z małym stężeniem cholesterolu HDL lub bez oraz mieszana hiperlipidemia, jeżeli stosowanie statyn jest przeciwwskazane lub nie są one tolerowane¹.

Dawkowanie cyprofibratu

Grupa	Dawka (raz na dobę)	Maksymalnie na dobę
Dorośli	100 mg (1 kapsułka)	100 mg
Umiarkowane zaburzenia czynności nerek	100 mg co drugą dobę	100 mg co drugą dobę
Ciężkie zaburzenia czynności nerek	nie stosować	–
Dzieci i młodzież	nie zaleca się	–

Dawki dobowej nie należy zwiększać powyżej 100 mg, ponieważ zdarzenia dotyczące mięśni są zależne od dawki. Leczenie jest długotrwałe i objawowe, a jego skuteczność należy okresowo kontrolować¹.

Istotne przeciwwskazania do stosowania cyprofibratu

Ciężkie zaburzenia czynności nerek

Cyprofibrat jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek, ponieważ jest wydalany głównie przez nerki, a pogorszenie ich czynności zwiększa ryzyko miopatii¹.

Ciężkie zaburzenia czynności wątroby

Cyprofibrat jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby¹.

Leczenie skojarzone z innym fibratem

Jednoczesne stosowanie cyprofibratu z innym fibratem jest przeciwwskazane ze względu na zwiększone ryzyko rabdomiolizy i mioglobinurii¹.

Ciąża i karmienie piersią

Cyprofibrat jest przeciwwskazany w okresie ciąży lub przy podejrzeniu ciąży oraz w okresie karmienia piersią¹.

Środki ostrożności przy wydawaniu cyprofibratu

Miopatia i rabdomioliza

Pacjenta należy poinformować, aby natychmiast powiadomił lekarza w razie niewyjaśnionego bólu mięśni, tkliwości lub osłabienia siły mięśni, ponieważ może to być objaw miopatii. U takich pacjentów oznacza się aktywność fosfokinazy kreatynowej (CPK), a leczenie przerywa się w razie stwierdzenia miopatii lub zwiększenia aktywności CPK ponad 5-krotnie powyżej wartości prawidłowej. Ryzyko miopatii jest większe u osób z zaburzeniami czynności nerek i hipoalbuminemią (na przykład w zespole nerczycowym), niedoczynnością tarczycy, nadużywających alkoholu, w wieku powyżej 70 lat oraz z dziedzicznymi chorobami mięśni lub toksycznym działaniem innego fibratu na mięśnie w wywiadzie¹.

Skojarzenie z inhibitorami reduktazy HMG-CoA

Podobnie jak w przypadku innych fibratów, ryzyko rabdomiolizy i mioglobinurii jest większe, jeżeli cyprofibrat jest stosowany razem z inhibitorami reduktazy HMG-CoA, czyli statynami. Takiego skojarzenia się nie zaleca, a dawki dobowej cyprofibratu nie wolno zwiększać powyżej 100 mg¹.

Kontrola czynności wątroby

Cyprofibrat należy ostrożnie stosować u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Zaleca się okresowe kontrolowanie czynności wątroby, co 3 miesiące w ciągu pierwszych 12 miesięcy leczenia, a leczenie przerywa się w razie zwiększenia aktywności AspAT i AlAT ponad 3-krotnie powyżej górnej granicy normy lub stwierdzenia cholestatycznego uszkodzenia wątroby¹.

Niedoczynność tarczycy

Ponieważ istniejąca niedoczynność tarczycy może być przyczyną wtórnej dyslipidemii, należy ją rozpoznać i wyrównać przed rozpoczęciem stosowania cyprofibratu¹.

Leczenie skojarzone z doustnym lekiem przeciwzakrzepowym

Jednocześnie stosowany doustny lek przeciwzakrzepowy należy podawać w mniejszej dawce, ustalonej na podstawie międzynarodowego współczynnika znormalizowanego (INR), ponieważ cyprofibrat nasila jego działanie¹.

Nietolerancja laktozy

Preparat zawiera laktozę, dlatego nie należy go stosować u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy¹.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Podczas stosowania cyprofibratu rzadko zgłaszano zawroty głowy, senność i zmęczenie. Pacjentów należy ostrzec, aby nie prowadzili pojazdów i nie obsługiwali maszyn, jeżeli wystąpią u nich takie objawy¹.

Interakcje cyprofibratu

Inne fibraty + cyprofibrat

Jednoczesne stosowanie cyprofibratu z innym fibratem jest przeciwwskazane, ponieważ ryzyko rabdomiolizy i mioglobinurii może być większe¹.

Inhibitory reduktazy HMG-CoA + cyprofibrat

Skojarzenia cyprofibratu ze statynami nie zaleca się, ponieważ podobnie jak w przypadku innych fibratów ryzyko rabdomiolizy i mioglobinurii może być większe¹.

Doustne leki przeciwzakrzepowe + cyprofibrat

Cyprofibrat silnie wiąże się z białkami osocza i może wypierać z nich inne leki. Wykazano, że nasila działanie warfaryny, dlatego jednocześnie stosowany doustny lek przeciwzakrzepowy należy podawać w mniejszej dawce, ustalonej na podstawie INR¹.

Doustne leki przeciwcukrzycowe + cyprofibrat

Cyprofibrat może nasilać działanie doustnych leków przeciwcukrzycowych, jednak dostępne dane nie wskazują, aby taka interakcja miała znaczenie kliniczne¹.

Estrogeny + cyprofibrat

Estrogeny mogą zwiększać stężenie lipidów w osoczu, przez co możliwa jest interakcja farmakodynamiczna, choć dane kliniczne nie są obecnie dostępne¹.

Działania niepożądane cyprofibratu

⚠ Miopatia, zapalenie mięśni i rabdomioliza

Ból mięśni występuje często (), natomiast miopatia, zapalenie mięśni i rabdomioliza są działaniami o nieznanej częstości (). Ryzyko ciężkich powikłań mięśniowych rośnie przy skojarzeniu z innym fibratem lub statyną oraz u pacjentów z czynnikami ryzyka, w tym z zaburzeniami czynności nerek¹.

⚠ Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Zaburzenia czynności wątroby obserwowane w badaniach, cholestaza, cytoliza (rozpad komórek) oraz kamica żółciowa są działaniami o nieznanej częstości ()¹.

⚠ Zaburzenia układu oddechowego

Zapalenie płuc oraz zwłóknienie płuc są działaniami o nieznanej częstości ()¹.

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Nudności, wymioty, biegunka, niestrawność i ból brzucha są działaniami częstymi ()¹.

Zaburzenia układu nerwowego

Ból głowy, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, senność oraz zawroty głowy pochodzenia błędnikowego są działaniami częstymi ()¹.

Zaburzenia skóry

Wysypka i łysienie występują często (), natomiast pokrzywka, świąd, nadwrażliwość na światło i egzema są działaniami o nieznanej częstości ()¹.

Małopłytkowość

Małopłytkowość jest działaniem o nieznanej częstości ()¹.

Zaburzenia erekcji

Zaburzenia erekcji są działaniem o nieznanej częstości ()¹.

Zmęczenie

Zmęczenie jest działaniem częstym ()¹.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a cyprofibrat

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych nie ma dowodów na teratogenne działanie cyprofibratu, ale w badaniach na zwierzętach po dużych dawkach obserwowano objawy toksyczności, a dane dotyczące stosowania u kobiet w ciąży nie są dostępne. Z tego względu cyprofibrat jest przeciwwskazany w okresie ciąży¹.

Karmienie piersią a cyprofibrat

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych cyprofibrat przenika do mleka karmiących samic szczurów, a dane dotyczące stosowania u kobiet karmiących piersią nie są dostępne, dlatego jego stosowanie jest przeciwwskazane w okresie karmienia piersią¹.

Produkty handlowe z cyprofibratem

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Lipanor	kapsułki 100 mg	Rp