Ostryż długi

Ostryż długi (Curcuma longa L.) to roślina z rodziny imbirowatych (Zingiberaceae), której surowcem jest kłącze, znane w kuchni jako kurkuma. Farmakopea Polska opisuje surowiec jako wysuszone, stabilizowane kłącze, zawierające nie mniej niż 2,0% pochodnych dicynamoilometanu w przeliczeniu na kurkuminę i nie mniej niż 25 mL/kg olejku eterycznego¹. W suplementach diety ostryż jest dostępny w trzech bardzo różnych postaciach: jako sproszkowane kłącze, jako wyciągi standaryzowane na kurkuminoidy, zawierające ich nawet do 95%, oraz jako postacie o zwiększonej biodostępności, na przykład kurkumina z piperyną². Dawki kurkuminoidów w tych postaciach różnią się kilkakrotnie, a z nimi ryzyko działań niepożądanych³. Kłącze ma unijną monografię roślinnego produktu leczniczego w jednym wskazaniu tradycyjnym, łagodnych dolegliwościach trawiennych⁴.

Synonimy i nazewnictwo ostryżu długiego

• Nazwa łacińska gatunku: Curcuma longa L., synonim Curcuma domestica Valeton¹.
• Nazwa surowca farmakopealnego: Curcumae longae rhizoma, kłącze ostryżu długiego. Polska wersja monografii Europejskiej Agencji Leków (EMA) nazywa ten sam surowiec „kłączem kurkumy”⁴.
• Nazwy zwyczajowe: kurkuma, ostryż, szafran indyjski, ang. turmeric.
• Związki czynne: kurkuminoidy, czyli kurkumina (diferuloilometan), demetoksykurkumina i bisdemetoksykurkumina, oraz olejek eteryczny. Kurkumina jest też barwnikiem spożywczym o numerze E 100⁵.
• Nie mylić z: Curcuma zanthorrhiza, gatunkiem, którego kłącze ma w Farmakopei osobną monografię (Curcumae zanthorrhizae rhizoma).

Działanie ostryżu długiego

Kurkumina działa przeciwzapalnie i przeciwutleniająco, ale po podaniu doustnym słabo przenika do krwi. W badaniach pierwszej fazy podawano ludziom nawet 12 g kurkuminy na dobę bez poważnych działań niepożądanych, a jej stężenia w osoczu pozostawały małe z powodu słabego wchłaniania, szybkiego metabolizmu w ścianie jelita i wątrobie oraz szybkiej eliminacji⁶. U zdrowych ochotników po 2 g samej kurkuminy stężenia w surowicy były niewykrywalne albo bardzo małe. Dodatek 20 mg piperyny, alkaloidu pieprzu czarnego, który hamuje glukuronidację, zwiększał biodostępność kurkuminy o 2000%⁷. Inne sposoby zwiększania biodostępności to kompleksy fosfolipidowe, liposomy, micele i nanocząstki⁶.

U ludzi działanie przeciwzapalne oceniano na podstawie stężeń wskaźników stanu zapalnego we krwi. W metaanalizie 21 badań u 1705 chorych na chorobę zwyrodnieniową kolana stosowanie kurkuminy wiązało się z mniejszym stężeniem białka C-reaktywnego (CRP) i czynnika martwicy nowotworów alfa (TNF-α), bez istotnej różnicy w OB, stężeniu interleukiny 1β, interleukiny 6 i prostaglandyny E2. Wynik dla TNF-α nie był stabilny w analizie wrażliwości⁸. Według monografii EMA kłącze może pobudzać wydzielanie żółci i z tego powodu nie zaleca się go przy chorobach dróg żółciowych⁴.

Skuteczność kliniczna ostryżu długiego

W przeglądzie okresowym EMA za lata 2016–2025 znaleziono 7771 nowych publikacji o ostryżu³. W krytycznym przeglądzie parasolowym 25 metaanaliz autorzy ocenili jakość metodologiczną jako stosunkowo słabą i uznali, że dla wielu chorób wnioski pozostają niepewne⁹. Badania kliniczne opisane niżej dotyczą wyciągów standaryzowanych albo kurkuminy, w dawkach kilkakrotnie większych niż w monografii EMA, więc ich wyników nie można przenosić na przyprawę ani na kłącze.

Czy stosowanie kurkuminy łagodzi ból w chorobie zwyrodnieniowej stawów?

Stosowanie kurkuminoidów łagodzi ból i poprawia funkcję stawu kolanowego w porównaniu z placebo, ale dowody pochodzą z małych badań niskiej jakości. W metaanalizie 11 RCT (1009 uczestników) stosowanie kurkuminoidów i preparatów z kadzidłowca skuteczniej od placebo łagodziło ból i poprawiało funkcję stawu, a wobec niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) różnicy w skuteczności nie wykazano. Chorzy przyjmujący kurkuminoidy rzadziej mieli działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego niż przyjmujący NLPZ. Jakość badań była ogólnie niska, większość miała mniej niż 100 uczestników, a autorzy uznali bazę dowodową za niewystarczającą do zaleceń klinicznych¹⁰. Metaanaliza 15 RCT (1621 uczestników) wykazała mniejsze nasilenie bólu, sztywności i lepszą funkcję stawu wobec placebo, podobną skuteczność wobec NLPZ i mniej działań niepożądanych¹¹.

W nowszych syntezach wynik ma ten sam kierunek. W metaanalizie sieciowej 23 RCT z 7 krajów (2175 chorych) stosowanie kurkuminy zmniejszało ból w skali wzrokowo-analogowej (VAS) o 1,63 punktu i wynik w skali WOMAC o 18,85 punktu w porównaniu z placebo. Szansa sięgnięcia po leki doraźne była mniejsza o 83% (iloraz szans 0,17), a działania niepożądane występowały rzadziej niż przy NLPZ¹². Metaanaliza 11 metaanaliz potwierdziła poprawę we wszystkich podskalach WOMAC, a jej autorzy uznali wyniki za mocno przemawiające za suplementacją¹³. Ocena jakości przeglądów wypada słabiej. W przeglądzie parasolowym 10 przeglądów systematycznych tylko 3 uzyskały w skali AMSTAR-2 ocenę wysoką. Skład preparatów, sposoby zwiększania biodostępności i metody ekstrakcji były tak różne, że autorzy nie wskazali najlepszej postaci i nie potwierdzili przewagi nad NLPZ¹⁴. W metaanalizie sieciowej 20 RCT (1633 uczestników) ból w skali VAS zmniejszał się tylko przy zmodyfikowanej postaci kurkumy¹⁵.

Największe badanie z aktywnym komparatorem objęło 367 chorych z bólem kolana co najmniej 5 punktów. Stosowanie wyciągu z Curcuma domestica w dawce 1500 mg na dobę okazało się nie gorsze od ibuprofenu 1200 mg na dobę w ocenie całkowitej WOMAC, bólu i funkcji po 4 tygodniach. Ból i dyskomfort brzucha istotnie częściej zgłaszali chorzy przyjmujący ibuprofen¹⁶. Badanie trwało krótko i nie miało grupy placebo.

Zwiększanie dawki powyżej 1000 mg kurkuminoidów na dobę nie poprawia wyników. W metaanalizie 11 RCT (1258 uczestników) różnicy w łagodzeniu bólu ani w częstości działań niepożądanych między dawką co najmniej 1000 mg na dobę a dawką mniejszą nie wykazano¹⁷. Wcześniejsza metaanaliza 8 RCT, której pierwszy autor pracował w dziale badań i rozwoju firmy Daily Manufacturing, opisywała zmniejszenie bólu o 2,04 punktu w skali VAS wobec placebo i podkreślała, że liczba badań, łączna próba i ich jakość nie pozwalają na ostateczne wnioski¹⁸.

Czy stosowanie ostryżu łagodzi objawy dyspepsji czynnościowej?

W dwóch badaniach z Tajlandii stosowanie kurkuminy łagodziło objawy dyspepsji czynnościowej tak samo jak omeprazol. W RCT z podwójnie ślepą próbą 132 chorych spełniających kryteria rzymskie IV przyjmowało przez 4 tygodnie ostryż, omeprazol albo placebo. Objawy bólowe i niebólowe w skali SODA zmniejszały się przy ostryżu bardziej niż przy placebo, bez różnicy wobec omeprazolu¹⁹. W większym, wieloośrodkowym RCT 206 chorych otrzymywało przez 28 dni kurkuminę, omeprazol 20 mg albo oba leki naraz. Objawy złagodniały we wszystkich trzech grupach w podobnym stopniu, a połączenie nie dało dodatkowej korzyści. Badanie nie miało grupy placebo i nie ukończyło go 55 z 206 chorych²⁰. To jedyne wskazanie, w którym wyniki badań pokrywają się z zastosowaniem tradycyjnym opisanym w monografii EMA, czyli z łagodzeniem uczucia pełności, powolnego trawienia i wzdęć⁴.

Czy stosowanie kurkuminy łagodzi objawy depresji?

Dowody na skuteczność kurkuminy w depresji są niskiej jakości, a wielkość efektu zależy od tego, które badania włączono. W metaanalizie 10 badań (594 chorych) stosowanie kurkuminy zmniejszało nasilenie objawów depresji w niewielkim stopniu (standaryzowana różnica średnich -0,32), a szansa na odpowiedź na leczenie była w mierze szans ponad trzykrotnie większa (iloraz szans 3,20, 271 chorych). Odsetek rezygnacji z leczenia nie różnił się od grup kontrolnych. Ryzyko błędu oceniono jako wysokie w 3 badaniach i niejasne w 4, a autorzy uznali, że skuteczność kurkuminy w depresji pozostaje bardzo niepewna²¹. Wcześniejsza metaanaliza 10 badań (531 uczestników) opisywała duży efekt (g Hedgesa -0,75). Jej autorzy wnioskują, że kurkumina dodana do standardowego leczenia może łagodzić objawy depresji, i zastrzegają, że łączna próba jest mała, a wyniki trzeba interpretować ostrożnie²².

Czy stosowanie kurkuminy obniża glikemię i stężenie lipidów?

Stosowanie kurkuminy obniża glikemię i stężenie lipidów, ale w stopniu klinicznie niewielkim. W przeglądzie parasolowym 14 metaanaliz i uaktualnionej metaanalizie 28 badań u chorych na cukrzycę typu 2, w stanie przedcukrzycowym i z zespołem metabolicznym suplementacja ostryżu obniżała glikemię na czczo o 8,1 mg/dl, a HbA1c o 0,13 punktu procentowego. Metaanalizy w dużej części obejmowały te same badania²³. W przeglądzie parasolowym ziół stosowanych w cukrzycy typu 2 wpływ kurkumy na HbA1c oceniono jako poparty dowodami o umiarkowanej do wysokiej pewności²⁴.

Najszersza analiza lipidów objęła 72 RCT. Suplementacja kurkuminy obniżała cholesterol LDL o 5,84 mg/dl, triglicerydy o 13,15 mg/dl, cholesterol całkowity o 7,76 mg/dl i podnosiła HDL o 2,4 mg/dl. Zmiany LDL i triglicerydów osiągnęły minimalną różnicę uznawaną za istotną klinicznie, zmiany cholesterolu całkowitego i HDL jej nie osiągnęły. Wyniki poszczególnych badań różniły się bardzo mocno, a dla LDL dane dopuszczały zarówno obniżenie o ponad 11 mg/dl, jak i zmianę bliską zera. Większe zmiany obserwowano u chorych na cukrzycę typu 2 i przy postaciach o zwiększonej biodostępności podawanych co najmniej 8 tygodni²⁵. U kobiet z zespołem policystycznych jajników suplementacja kurkuminy obniżała glikemię i insulinę na czczo oraz wskaźnik insulinooporności HOMA-IR, przy umiarkowanej pewności dowodów²⁶. Przeglądy te nie podają danych o zdarzeniach sercowo-naczyniowych ani o powikłaniach cukrzycy.

Czy stosowanie kurkuminy zmniejsza masę ciała?

Zmniejszenie masy ciała przy stosowaniu kurkuminy jest bardzo małe. W przeglądzie parasolowym z uaktualnioną metaanalizą 50 RCT masa ciała zmniejszała się średnio o 0,59 kg, wskaźnik masy ciała o 0,24 kg/m², a obwód talii o 1,32 cm. Przy postaciach o zwiększonej biodostępności ubytek masy ciała wynosił 0,80 kg. Wysokie ryzyko błędu miało 21 z 50 badań²⁷.

Czy stosowanie kurkuminy obniża aktywność enzymów wątrobowych w stłuszczeniowej chorobie wątroby?

Stosowanie kurkuminy obniża aktywność aminotransferaz w niewielkim stopniu, a danych o przebiegu choroby brak. W metaanalizie 15 RCT (905 uczestników) z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby suplementacja kurkuminy obniżała aktywność aminotransferazy alaninowej (ALT) o 4,10 U/l i asparaginianowej (AST) o 3,27 U/l, bez wpływu na fosfatazę zasadową. Kurkumina z piperyną nie zmieniała istotnie ani ALT, ani AST²⁸. Aktywność enzymów jest punktem końcowym zastępczym, niezastępującym oceny histologicznej. Ten sam składnik w postaciach o dużej biodostępności może być przyczyną polekowego uszkodzenia wątroby.

Czy stosowanie kurkuminy pomaga w chorobach jelit i w innych wskazaniach?

We wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego w przeglądzie parasolowym 7 metaanaliz żaden wynik nie był poparty dowodami wysokiej pewności, więc wartość kurkuminy jako leczenia uzupełniającego pozostaje niepewna²⁹. W zespole jelita drażliwego stosowanie kurkuminy zmniejszało nasilenie objawów w niewielkim stopniu, przy niskiej albo bardzo niskiej pewności dowodów³⁰. Stosowanie kurkuminy zmniejszało bolesność mięśni po wysiłku, przy umiarkowanej pewności dowodów³¹. W zapobieganiu zapaleniu błony śluzowej jamy ustnej po chemioterapii i radioterapii istotnego zmniejszenia częstości tego powikłania przy stosowaniu kurkuminy nie wykazano³².

Oświadczenia zdrowotne EFSA dla ostryżu długiego

Ostryż długi ani kurkumina nie mają dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego. W unijnym rejestrze jest dla kurkuminy jeden wpis i jest to odmowa: oświadczenie z art. 13(5) rozporządzenia (WE) 1924/2006 o prawidłowym funkcjonowaniu stawów zostało niedopuszczone³³. Panel EFSA ds. Produktów Dietetycznych, Żywienia i Alergii ocenił 15 badań u chorych na chorobę zwyrodnieniową stawów i reumatoidalne zapalenie stawów oraz jedno badanie u osób otyłych i uznał, że nie można z nich wyciągnąć wniosków uzasadniających oświadczenie. Związku przyczynowo-skutkowego między spożyciem kurkuminy a utrzymaniem prawidłowej funkcji stawów nie ustalono³⁴. Oświadczenia dotyczące substancji roślinnych z art. 13(1) od 2010 roku czekają na ocenę, więc sformułowania o stawach, odporności czy trawieniu na opakowaniach suplementów z kurkumą nie są oświadczeniami zatwierdzonymi.

Kłącze ostryżu ma natomiast monografię EMA w trybie dyrektywy 2001/83/WE, czyli prawa farmaceutycznego. Obowiązuje wersja EMA/HMPC/329755/2017, przyjęta przez Komitet do spraw Roślinnych Produktów Leczniczych (HMPC) 25 września 2018 roku po pierwszym przeglądzie systematycznym. Pierwotną monografię przyjęto w 2009 roku. Monografia obejmuje wyłącznie stosowanie tradycyjne, oparte na długotrwałym używaniu, w jednym wskazaniu: łagodzeniu dolegliwości trawiennych, takich jak uczucie pełności, powolne trawienie i wzdęcia, wyłącznie u dorosłych. Stosowania o ugruntowanej pozycji (well-established use) monografia nie przewiduje⁴. Przegląd okresowy obejmujący piśmiennictwo z lat 2016–2024 zakończył się w listopadzie 2025 roku decyzją, że rewizja monografii nie jest potrzebna. HMPC zapisał jednak, że przy następnym przeglądzie trzeba rozważyć ostrzeżenie o interakcjach przy jednoczesnym stosowaniu substancji zwiększających biodostępność kurkuminy³.

W katalogu nowej żywności (rozporządzenie (UE) 2015/2283) wyciąg z kłącza zawierający do 95% kurkuminoidów nie jest nową żywnością w suplementach diety, bo jego spożycie w UE udokumentowano. Katalog zastrzega jednak, że procesy zwiększające rozpuszczalność lub biodostępność mogą podlegać rozporządzeniu o nowej żywności. Sama kurkumina w innej żywności niż suplementy jest nową żywnością, jeszcze niedopuszczoną².

Bezpieczeństwo stosowania ostryżu długiego

Kłącze w dawkach z monografii EMA jest dobrze tolerowane. Monografia wymienia łagodną suchość w ustach, wzdęcia i podrażnienie żołądka o nieznanej częstości, a przypadków przedawkowania nie opisano. Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną. Ze względu na możliwe pobudzanie wydzielania żółci monografia nie zaleca stosowania przy niedrożności dróg żółciowych, zapaleniu dróg żółciowych, chorobach wątroby, kamicy żółciowej i innych chorobach dróg żółciowych. Odpowiednich badań toksycznego wpływu na rozrodczość, genotoksyczności i rakotwórczości nie przeprowadzono⁴. W badaniach klinicznych w chorobie zwyrodnieniowej stawów działania niepożądane kurkuminy występowały z podobną częstością jak przy placebo i rzadziej niż przy NLPZ¹¹.

Dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) kurkuminy jako barwnika spożywczego E 100 ustalono na 3 mg/kg masy ciała na dobę⁵, co dla osoby ważącej 70 kg daje 210 mg na dobę. Według obliczeń EMA dawkowanie kłącza z monografii, przy średniej zawartości kurkuminoidów, mieści się w tej wartości. Wartość tę przekracza się dopiero przy surowcu zawierającym ponad 5% kurkuminy³. W badaniu w dyspepsji czynnościowej podawano 2000 mg kurkuminy na dobę, czyli ponad 9 razy więcej²⁰.

Uszkodzenie wątroby

Suplementy z kurkuminą w postaciach o dużej biodostępności, zwłaszcza z piperyną, wiążą się z przypadkami polekowego zapalenia wątroby, w tym ciężkimi. W amerykańskiej sieci badania polekowych uszkodzeń wątroby (DILIN) opisano 10 takich przypadków, wszystkie od 2011 roku. Połowę chorych hospitalizowano, jedna osoba zmarła z powodu ostrej niewydolności wątroby, a objawy pojawiały się po 1 do 4 miesiącach stosowania. W 3 z 7 zbadanych produktów była piperyna. Nosicielami allelu HLA-B*35:01 było 7 z 10 chorych, a częstość tego allelu wynosiła 0,450 wobec 0,056–0,069 w populacji ogólnej³⁵. Pacjenta, u którego podczas stosowania kurkumy pojawi się żółtaczka, ciemny mocz, świąd albo osłabienie, trzeba skierować do lekarza i zalecić odstawienie preparatu.

Włoski system fitonadzoru odebrał w pierwszym półroczu 2019 roku 28 zgłoszeń ostrego zapalenia wątroby, głównie z cholestazą, po suplementach z kurkumą. Związek z preparatem oceniono jako co najmniej możliwy we wszystkich przypadkach poza jednym, a na podstawie wyników prac zespołu oceniającego podjęto działania regulacyjne³⁶. We wszystkich 7 przypadkach z Toskanii chorzy przyjmowali postacie Curcuma longa o dużej biodostępności i dużej dawce kurkuminoidów, a w większości uszkodzenie ustąpiło po odstawieniu. W 23 przypadkach opisanych w piśmiennictwie większość chorych przyjmowała jednocześnie co najmniej jeden inny lek³⁷. W serii 11 przypadków z biopsją wątroby 10 dotyczyło kobiet, u 8 stwierdzono ostre zapalenie wątroby, a u wszystkich próby wątrobowe wróciły do normy po odstawieniu suplementu, u 4 dodatkowo po leczeniu glikokortykosteroidami³⁸.

EMA w przeglądzie okresowym oceniła, że związku przyczynowego nie da się ustalić, bo chorzy przyjmowali też inne leki i suplementy, a w większości opisanych przypadków dawki i rodzaju preparatu nie podano. Dostępne dane wskazują jednak na ryzyko związane z postaciami o dużej biodostępności i dużą dawką kurkuminy lub kurkuminoidów. Przy dawkowaniu z monografii uszkodzenia wątroby nie zgłoszono. Obawy dotyczące hepatotoksyczności kurkuminy w suplementach zgłosiła w 2024 roku także grupa robocza szefów unijnych agencji bezpieczeństwa żywności, na podstawie ocen Niemiec, Francji i Hiszpanii³.

Ciąża, karmienie piersią i dzieci

Bezpieczeństwa stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią nie ustalono, dlatego monografia EMA nie zaleca kłącza w tych okresach. Danych o wpływie na płodność nie ma. U dzieci i młodzieży poniżej 18 lat stosowania nie zaleca się z powodu braku odpowiednich danych⁴. Zalecenie dotyczy kłącza w dawkach leczniczych, a nie kurkumy dodawanej do potraw.

Interakcje ostryżu długiego

Monografia EMA nie odnotowuje interakcji przy dawkowaniu kłącza⁴. Interakcje opisane w badaniach klinicznych z talinololem, endoksyfenem, sulfasalazyną i tamoksyfenem dotyczyły dawek kurkuminy od 300 mg do 3600 mg na dobę, większych niż najwyżej około 209 mg kurkuminoidów z dawkowania monografii. Do bazy EudraVigilance trafiły 22 zgłoszenia możliwych interakcji z ostryżem i 9 zgłoszeń żółtaczki³.

Tamoksyfen + kurkumina

U chorych na raka piersi kurkumina w dawce 1200 mg 3 razy na dobę zmniejszała pole pod krzywą stężenia endoksyfenu, czynnego metabolitu tamoksyfenu, o 7,7%, a z dodatkiem piperyny 10 mg 3 razy na dobę o 12,4%. Istotny był tylko drugi wynik. Efekt był silniejszy u osób szybko metabolizujących przez CYP2D6, a autorzy szacują, że u 20–40% chorych stężenie endoksyfenu mogłoby spaść poniżej progu skuteczności³⁹. Chorej leczonej tamoksyfenem nie należy polecać suplementów z kurkuminą, zwłaszcza z piperyną.

Talinolol + kurkumina

U 12 zdrowych ochotników kurkumina w dawce 300 mg na dobę przez 6 dni zmniejszyła pole pod krzywą stężenia beta-adrenolityku talinololu z 1860 do 1246 ng·h/ml, czyli o około jedną trzecią, i jego stężenie maksymalne o około 28%⁴⁰. Spadek był odwrotny do oczekiwanego. Autorzy tłumaczą go najpewniej małym stężeniem kurkuminy w świetle jelita, a możliwie także zwiększoną ekspresją transporterów błonowych.

Leki przeciwpłytkowe + ostryż

W RCT z podwójnie ślepą próbą 25 zdrowych ochotników przyjmowało ostryż, kwas acetylosalicylowy i oba preparaty naraz, w trzech trzytygodniowych fazach. Agregację płytek pobudzaną kwasem arachidonowym ostryż hamował u 5 z 24 osób, bez wpływu na agregację pobudzaną innymi czynnikami. Nie zmieniał czasu protrombinowego, czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji ani wytwarzania trombiny. W połączeniu z kwasem acetylosalicylowym nie nasilał jego działania przeciwpłytkowego i nie wywołał istotnych krwawień⁴¹. Badanie dotyczyło zdrowych osób, krótkiego stosowania i nie obejmowało warfaryny ani leków przeciwzakrzepowych nowej generacji.

Leki metabolizowane przez CYP3A4 i CYP2C9 + kurkumina

Na ludzkich enzymach rekombinowanych kurkumina hamowała CYP3A4 i CYP2C9 przy stężeniach kilkunastu mikromoli, a CYP1A2 praktycznie nie hamowała. Piperyna hamowała CYP3A4 silniej niż kurkumina⁴². Według przeglądu EMA w badaniach in vivo kurkumina pobudzała natomiast CYP3A4 i hamowała glikoproteinę P³. Dla innych leków o wąskim indeksie terapeutycznym danych klinicznych jest niewiele. Stężenia takrolimusu po 10 g kurkumy dziennie przez 4 dni się nie zmieniły, a zmiany farmakokinetyki paklitakselu przy 2 g kurkumy dziennie nie miały znaczenia klinicznego. HMPC zapisał do rozważenia ostrzeżenie o interakcjach przy postaciach zawierających substancje zwiększające biodostępność kurkuminy³.

Dawkowanie ostryżu długiego

Dla ostryżu, jako surowca roślinnego, nie ustala się norm spożycia ani górnego tolerowanego poziomu spożycia (UL).

Postacie ostryżu długiego

Ostryż długi jest dostępny jako sproszkowane kłącze w kapsułkach i jako przyprawa, w herbatkach ziołowych, w nalewkach oraz jako wyciągi suche standaryzowane na kurkuminoidy. Kłącze zawiera ich niewiele. W seriach badanych przez Europejską Dyrekcję ds. Jakości Leków (EDQM) średnia zawartość kurkuminoidów wynosiła 2,34%, z rozrzutem od 1,15 do 5,15%³. Wyciągi w suplementach mogą zawierać ich do 95%².

W postaciach o zwiększonej biodostępności kurkuminę łączy się z piperyną albo wprowadza do kompleksów fosfolipidowych, miceli, liposomów i nanocząstek⁶. Przy tych postaciach metaanalizy wykazywały nieco większe zmiany masy ciała²⁷ i lipidów²⁵, ale bezpośrednich porównań między postaciami brak¹⁴. Z postaciami o dużej biodostępności i dużą dawką kurkuminoidów wiązały się wszystkie przypadki uszkodzenia wątroby opisane w Toskanii³⁷.

Przy doborze preparatu sprawdź na etykiecie, ile miligramów kurkuminoidów zawiera dawka dobowa, bo sama masa wyciągu tego nie mówi. Sprawdź też, czy preparat zawiera piperynę albo inny składnik zwiększający biodostępność. Pacjentce leczonej tamoksyfenem nie należy polecać kurkuminy w dużej dawce ani z piperyną³⁹, a pacjentowi z chorobą wątroby lub dróg żółciowych nie poleca się także samego kłącza⁴.