Potasu bromek

Bromek potasu to substancja czynna leków recepturowych podawanych doustnie, której Wykaz dawek Farmakopei Polskiej XIII przypisuje działanie uspokajające¹. Wykaz dopuszcza dla niego 1,0 g na dobę, a osobną uwagą obejmuje preparaty łączące go z pozostałymi solami bromkowymi¹. W rejestrze surowców farmaceutycznych figuruje u trzech wytwórców, w opakowaniach od 10 g do 1 kg².

Charakterystyka bromku potasu

Jak nazywa się bromek potasu na recepcie i w rejestrze?

Monografia nosi tytuł łaciński Kalii bromidum, polski potasu bromek i angielski Potassium bromide³. Rejestr surowców farmaceutycznych prowadzi wszystkie pozycje pod nazwą polską², a recepty i receptariusze posługują się zamiennie szykiem bromek potasu. Odpowiedniki nazw spotykanych na receptach zbiera wykaz synonimów recepturowych.

Jak wygląda bromek potasu i w czym się rozpuszcza?

Farmakopea opisuje surowiec jako biały lub prawie biały, krystaliczny proszek albo bezbarwne kryształy³.

Rozpuszczalność monografia podaje terminami jakościowymi³.

Układ tych trzech wartości wyznacza fazę, w której surowiec wprowadza się do leku: nośnikiem jest woda albo glicerol, a etanol substancji czynnej nie rozpuści. W miksturze z nalewkami bromek potasu przechodzi więc do części wodnej, a duży udział składników spirytusowych obniża stężenie możliwe do uzyskania. Ilość surowca na zadaną objętość roztworu przeliczysz kalkulatorem stężeń recepturowych.

Zastosowanie bromku potasu w recepturze

Wykaz dawek wskazuje dla bromku potasu jedną drogę podania, doustną, oraz działanie uspokajające¹. Postaci leku wykaz nie zawęża, więc mieszczą się w niej płynne leki doustne odmierzane łyżkami, łyżeczkami i kroplami, a także proszki dzielone. Ilość bromku przypadającą na jedną porcję mikstury wyliczysz kalkulatorem dawki w mikstury.

Ile soli bromkowych może zawierać jeden lek?

Wykaz dawek dopuszcza lek z więcej niż jedną solą bromkową i obejmuje taki skład wspólnym limitem: łączna maksymalna dawka dobowa wynosi 1,0 g, przy czym bromku amonu może w niej być najwyżej 0,5 g¹. Dawki poszczególnych soli sumują się, więc przy dwóch albo trzech pozycjach bromkowych ocenia się ich sumę, a nie każdą z nich osobno. Rejestr surowców farmaceutycznych obejmuje obok bromku potasu także bromek sodu i bromek amonu².

Stężenia i dawki maksymalne bromku potasu

Wykaz dawek ustala dla bromku potasu jedną wartość liczbową, maksymalną dawkę dobową, i podaje ją w gramach^1,4.

Dawki maksymalne wykazu przyjęto dla mężczyzn w wieku od 20 do 40 lat o masie ciała do 70 kg, bez chorób towarzyszących⁴. Dawka maksymalna odnosi się do doby, więc o przekroczeniu rozstrzyga iloczyn dawki jednostkowej i liczby porcji przewidzianych w sposobie użycia, a nie sama ilość surowca wpisana w skład leku.

Co robić, gdy recepta przekracza dawkę maksymalną?

Osoba sporządzająca lek recepturowy zmniejsza ilość surowca do wielkości wyznaczonej przez dawkę maksymalną, jeżeli ze składu i sposobu użycia wynika przekroczenie, a wystawiający receptę nie uczynił adnotacji o konieczności zastosowania dawki ze składu⁴. Lek z przekroczeniem nieoznaczonym wykonuje się w pełnej ilości wyłącznie po udokumentowanym porozumieniu z osobą, która receptę wystawiła⁴.

Niezgodności recepturowe bromku potasu

Niezgodność recepturowa bromku potasu ma dwa źródła, reakcję jonu bromkowego z solami srebra oraz słabą rozpuszczalność surowca w etanolu.

• Sole srebra. Jon bromkowy wytrąca z azotanem srebra jasnożółty, serowaty osad⁵. W jednym leku z solą srebra obie substancje czynne opuszczają roztwór.
• Duży udział składników spirytusowych. W etanolu 96% surowiec rozpuszcza się trudno³, więc dolanie stężonego składnika spirytusowego do bliskiego nasycenia roztworu wodnego wytrąca bromek z powrotem w postaci kryształów.

Połączenie z bromkiem sodu albo bromkiem amonu w jednym leku niezgodnością nie jest. Wykaz dawek taki skład dopuszcza i obejmuje go wspólnym limitem dobowym¹, a rozstrzygać trzeba wtedy sumę dawek, nie zgodność składników.

Pary składników z konkretnej recepty sprawdzisz w analizatorze niezgodności recepturowych.

Sporządzanie preparatów z bromkiem potasu

Kolejność czynności wynika z rozpuszczalności opisanej w monografii³.

1. Odważony surowiec rozpuścić w wodzie przewidzianej w składzie leku, bo w niej rozpuszcza się łatwo.
2. W przepisie z glicerolem wykorzystać go jako drugi rozpuszczalnik, bo bromek potasu rozpuszcza się w glicerolu równie łatwo jak w wodzie.
3. Nalewki i pozostałe składniki spirytusowe dodać na końcu, do gotowego roztworu wodnego, po całkowitym rozpuszczeniu bromku.

Bezpieczeństwo stosowania bromku potasu

Potasu bromek nie figuruje w Wykazie A, Wykazie B ani Wykazie N⁶. Pełne zestawienia portal publikuje osobno jako wykaz A, wykaz N i wykaz P.

Czym grozi przewlekłe podawanie bromku?

Limit z wykazu ogranicza ilość bromku przyjmowaną w ciągu doby, a Farmakopea zaznacza osobno, że ustalona wielkość dawki zwykle stosowanej nie oznacza, że lek może być podawany przez dowolnie długi czas⁴. Bromizm, czyli zatrucie bromkiem, bywa rozpoznawany z opóźnieniem, ponieważ obraz kliniczny pokrywa się z zaburzeniami psychiatrycznymi i dermatologicznymi⁷. U dorosłych zatrucie daje objawy neurologiczne i psychiatryczne, między innymi omamy, urojenia i ataksję, a w badaniach laboratoryjnych rzekomą hiperchloremię z ujemną luką anionową⁷. Leczenie polega na usuwaniu bromku z organizmu, doustnym albo dożylnym podaniu roztworu chlorku sodu, a w ciężkich przypadkach na hemodializie⁷.

Surowce dopuszczone do obrotu

Zestawienie na podstawie rejestru².