fbpx

Serwis:

Tetracykliny i uczulenie na słońce – Case study

Autor:
mgr farm.
Dodano: 10/12/2023
Aktualizacja: 10/12/2023
Tabletki i kapsułki.
Tabletki i kapsułki.
Czy nadwrażliwość na słońce po tetracyklinach to realny problem?

Zagadnienia:

Do apteki przychodzi 32-letnia pacjentka i prosi o polecenie czegoś na wysypkę, która pojawiła się na palcach dłoni.

Zapytana o okoliczności wystąpienia objawów odpowiada, że w czasie 3 dnia wyjazdu motocyklowego zaczęły ją swędzieć dłonie. Dodatkowo na paznokciach pojawiły się białe zmiany, które brzydko wyglądają. Boi się, że może to być grzybica.

Wywiad i obserwacje

Z wywiadu przeprowadzonego z pacjentką wynika, że:

  • niedawno rozpoznano u niej trądzik różowaty i zalecono na stałe przyjmowanie doksycykliny w dawce 100 mg na dobę,
  • podczas 10-dniowej wyprawy motocyklowej cały czas nosiła rękawiczki bez palców,
  • stosowała kremy z filtrem przeciwsłonecznym, ale ominęła obszar dłoni.

Interwencja

Na postawie uzyskanych informacji wyjaśniono pacjentce, że w jej przypadku wystąpiła reakcja fototoksyczna na doksycyklinę w wyniku ekspozycji na światło słoneczne. Do typowych objawów tej reakcji należą:[1]

  • wysypka,
  • rumień,
  • ból lub świąd o nasileniu od umiarkowanego do intensywnego,
  • pęcherze.

Wytłumaczono, że stosowanie niektórych leków wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia skórnych reakcji fotonadwrażliwości, a u pacjentów stosujących doksycyklinę w dawce 100 mg na dobę ryzyko to wynosi 3-16%.[2]

Ponadto, wystąpiła u niej również tzw. fotoonycholiza. Jest to stan, w którym dochodzi do odwarstwiania płytki paznokcia od jego łożyska i nagromadzenia się pod nim powietrza. Charakterystyczne cechy onycholizy są następujące:[3]

  • jest to proces bezbolesny, który zwykle rozpoczyna się od dystalnego końca paznokcia (rzadziej od boku),
  • objawy mogą się pojawić nawet po 2 tygodniach od momentu zaprzestania stosowania doksycykliny,
  • paznokcie dotknięte onycholizą zazwyczaj są gładkie, twarde i bez oznak stanu zapalnego,
  • może dotyczyć kilku lub wszystkich paznokci narażonych na działanie promieni słonecznych,
  • płytka paznokciowa nie przylega do łożyska i wskutek utraty łączności z łożyskiem i brakiem prześwitywania różowego zabarwienia pochodzącego z naczyń włosowatych przybiera kształt półksiężyca białego koloru (Ryc. 1),
  • w niektórych sytuacjach dochodzi do wtórnego zakażenia (paznokieć może mieć wtedy inną barwę: szarą, żółtą, brązową, czarną),
  • nie jest to grzybica.
Obraz onycholizy wywołanej stosowaniem leków fototoksycznych.
Ryc. 1 Obraz onycholizy wywołanej stosowaniem leków fototoksycznych.[4]

W tej sytuacji zalecono pacjentce następujące czynności:[5]

  • zaprzestanie stosowania doksycykliny i kontakt z lekarzem w celu zmiany leczenia trądziku różowatego,
  • unikanie bezpośredniej ekspozycji na słońce,
  • zastosowanie fotoprotekcji w czasie narażenia na działanie promieni słonecznych:
    • noszenie odpowiedniego ubrania chroniącego skórę,
    • smarowanie skóry kosmetykami zawierającymi filtry ochronne UVA i UVB o wartościach min. 50 SPF,
  • właściwą pielęgnację paznokci:
    • delikatne obcinanie płytki paznokcia,
    • staranne osuszanie odsłoniętego łożyska paznokcia po każdym umyciu rąk,
  • miejscowe zastosowanie na dłonie hydrokortyzonu w kremie, który będzie łagodził świąd,
  • dodatkowo zalecono antyseptycznie działający roztwór dichlorowodorku oktenidyny z fenoksyetanolem na płytkę paznokci i skórę okołopaznokciową.

Ponadto, poinformowano pacjentkę, że objawy reakcji fototoksycznej zazwyczaj ustępują po 10-14 dniach od momentu zaprzestania stosowania doksycykliny.[6]

Piśmiennictwo:

  1. Goetze S, Hiernickel C, Elsner P. (2017) Phototoxicity of Doxycycline: A Systematic Review on Clinical Manifestations, Frequency, Cofactors, and Prevention. Skin Pharmacol Physiol 30:76-80. pełny tekst
  2. Monteiro, A. F., Rato, M., & Martins, C. (2016). Drug-induced photosensitivity: Photoallergic and phototoxic reactions. Clinics in dermatology, 34(5), 571–581. pełny tekst; Blakely, K. M., Drucker, A. M., & Rosen, C. F. (2019). Drug-Induced Photosensitivity-An Update: Culprit Drugs, Prevention and Management. Drug safety, 42(7), 827–847. pełny tekst
  3. Zaias, N., Escovar, S. X., & Zaiac, M. N. (2015). Finger and toenail onycholysis. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology : JEADV, 29(5), 848–853. abstrakt; Yost, J.M. (2018). Nail Reactions to Antibiotics, Antimalarials, and Other Medications. In: Rubin, A.I., Jellinek, N.J., Daniel, C.R., Scher, R.K. (eds) Scher and Daniel’s Nails. Springer, Cham. 10.1007/978-3-319-65649-6(Chapter 28), 453–489. pełny tekst; Wlodek, C., & Narayan, S. (2014). A reminder about photo-onycholysis induced by tetracycline, and the first report of a case induced by lymecycline. Clinical and experimental dermatology, 39(6), 746–747. pełny tekst
  4. Zaias, N., Escovar, S. X., & Zaiac, M. N. (2015). Finger and toenail onycholysis. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology : JEADV, 29(5), 848–853. https://doi.org/10.1111/jdv.12862
  5. Goetze S, Hiernickel C, Elsner P. (2017) Phototoxicity of Doxycycline: A Systematic Review on Clinical Manifestations, Frequency, Cofactors, and Prevention. Skin Pharmacol Physiol 30:76-80. pełny tekst; Blakely, K. M., Drucker, A. M., & Rosen, C. F. (2019). Drug-Induced Photosensitivity-An Update: Culprit Drugs, Prevention and Management. Drug safety, 42(7), 827–847. pełny tekst
  6. Goetze S, Hiernickel C, Elsner P. (2017). Phototoxicity of Doxycycline: A Systematic Review on Clinical Manifestations, Frequency, Cofactors, and Prevention. Skin Pharmacol Physiol 30:76-80. pełny tekst

Czy ten materiał był przydatny?
Czy przedstawiony materiał był przydatny?
Hidden

Więcej z kategorii "":

Podziel się:
Subskrybuj
Powiadom o
1 komentarz
Najwyżej oceniane
Nowsze Najstarsze
Inline Feedbacks
View all comments
Joanna Smagacz

Tetracykliny i słońce to nienajlepsze połączenie. Przydatny artykuł. Można na jego podstawie przestrzec pacjenta przed opalaniem po doksycyklinie i lekach fototoksycznych ogólnie. Chętnie przeczytam więcej artykułów o interakcjach leków ze słońcem.

Przeczytaj najnowszy numer Gońca Aptecznego:

1
0
Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x
Scroll to Top

Zaloguj się

Zgłoś problem/błąd

Przepraszam. Musisz być zalogowany, aby zobaczyć ten formularz.