Czy nifuroksazyd jest skuteczny? [Case #28]

Na Pierwszym Stole pojawiła się możliwość dodawania anonimowych opinii po każdym kursie (jeśli ukończyłeś/aś szkolenie bez możliwości dodania opinii, teraz możesz wrócić na stronę główną kursu). Dzięki ocenom Redakcja może aktualizować kursy o nowe treści i uwagi. Dowiemy się też, czy wolicie (możecie) odbywać kurs w pracy, czy w czasie wolnym (w aptece zwykle nie ma warunków na oglądanie filmów i stąd to pytanie) oraz jakie inne zagadnienia wymagają opracowania. Jedna z pierwszych ocen dotyczyła kursu o biegunce podróżnych i omówienia nifuroksazydu.

Kurs: Farmacja Podróży – Biegunka podróżnych
Ocena: 4/5 - Bardzo dobry. Utrwaliłam/em swoją wiedzę.
Opinia: Zabrakło mi omówienia nifuroksazydu
Miejsce: W trakcie pracy.
Propozycje nowych tematów: brak

Jak to jest z tym nifuroksazydem? Choć nifuroksazyd jest dostępny na rynku od ponad 50 lat, nie znajdziemy go w żadnych wytycznych, krajowych czy zagranicznych. Wskazaniem do jego stosowania jest ostra lub przewlekła biegunka w przebiegu zakażeń bakteryjnych przewodu pokarmowego u dorosłych (dawka dobowa 800 mg) i u dzieci od 2 miesiąca życia (Zyfurax Baby od 1 m-ca). Co w ogóle wiemy o tym leku? Bardzo niewiele.

Czytaj też:
Czy izoprynozyna (Neosine, Groprinosin) jest skutecznym lekiem na przeziębienie i grypę? [Case #22]

Leczenie biegunki infekcyjnej

Z kursu wprowadzającego zapewne wiesz, że najważniejszym postępowaniem w biegunce jest nawadnianie, a antybiotykoterapia, nawet w potwierdzonej infekcji bakteryjnej, ma drugorzędne znaczenie. Tak naprawdę leczenie antybiotykiem rozważa się tylko przy umiarkowanej lub ciężkiej (ze znacznym ograniczeniem sprawności) biegunce wodnistej trwającej >3 dni lub przy ciężkiej krwistej biegunce.[1]Riddle M. et al.: ACG Clinical Guideline: Diagnosis, Treatment, and Prevention of Acute Diarrheal Infections in Adults. Am J Gastroenterol 2016; 111:602–622. pełny tekst .pdf W żadnych zaleceniach nie znajdziemy nifuroksazydu, lecz ryfaksyminę (Xifaxan), cyprofloksacynę i inne fluorochinolony oraz azytromycynę (1000 mg jednorazowo lub 500 mg przez 3 dni). Niektóre szczepy bakterii wymagają leczenia kotrymoksazolem (Biseptol, Bactrim).

Z kolei wg wytycznych ESPGHAN i ESPID u dzieci należy stosować azytromycynę, ceftriakson lub metronidazol.[2]Sawiec Piotr [oprac.]: Postępowanie w ostrej biegunce u dzieci. Aktualne (2014) wytyczne European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition oraz European Society for Paediatric Infectious Diseases pełny tekst .pdf Zauważ, że są to europejskie wytyczne, a nie amerykańskie (w USA nifuroksazyd jest niedostępny) i są powszechnie znane i poważane także w Polsce.

Biegunka podróżnych

Biegunka podróżnych jest biegunką infekcyjną i jej leczenie opiera się również na podawaniu wymienionych wyżej antybiotyków. Ponadto cyprofloksacynę i ryfaksyminę można stosować także profilaktycznie przez cały pobyt w kraju, w którym ryzyko zachorowania jest duże. Mimo to, nifuroksazyd jest wciąż popularnym wyborem i jest szeroko dostępny także w krajach Afryki Północnej (np. w Egiptcie) i na Bliskim Wschodzie. 

Badania naukowe

Prawie wszystkie badania kliniczne przeprowadzono w latach 90′ we Francji, w której zarejestrowany jest referencyjny Ercefuryl i publikacje nie są nawet dostępne w języku angielskim. Badanie z 1986 wykazało, że stosowanie 400 mg nifuroksazydu dziennie było skuteczne w profilaktyce biegunki podróżnych i obarczone było mniejszym ryzykiem działań obocznych, niż stosowanie kotrymoksazolu (Biseptol) czy tetracyklin.[3]Bourée P, Kouchner G. [Trial chemoprophylaxis of traveler’s diarrhea using nifuroxazide]. Pathol Biol (Paris). 1986 Jun;34(5 Pt 2):669-71. abstrakt To wszystko, jeśli chodzi o dowody na skuteczność nifuroksazydu w profilaktyce tej choroby zwanej “zemstą faraona”.

Wiemy też, że nifuroksazyd nie zaburza mikroflory przewodu pokarmowego[4]Buisson Y, Larribaud J. [Effects of nifuroxazide on fecal flora in healthy subjects]. Therapie. 1989 Mar-Apr;44(2):123-6. abstrakt i taka informacja znalazła się w ChPL. Nifuroksazyd nazywany jest czasem “jelitowym antyseptykiem” z uwagi na niewchłanianie z przewodu pokarmowego. Może być dzięki temu stosowany w czasie karmienia piersią, ale trzeba pamiętać, że polscy producenci nie zalecają stosowania go w ciąży (nawet jak nie przenika do krwi dziecka, ewentualne reakcje nadwrażliwości u matki mogą źle się odbić na zdrowiu dziecka).

W kolejnym badaniu z 1989 wykazano, że dawka 800 mg dziennie była skuteczna, ponieważ redukowała ilość śluzu oraz ograniczała pobudzenie jelit.[5]Bourée P, Chaput JC, Krainik F, Michel H, Trépo C. [Double-blind controlled study of the efficacy of nifuroxazide versus placebo in the treatment of acute diarrhea in adults]. Gastroenterol Clin Biol. 1989 May;13(5):469-72. abstrakt Jednak biegunkę leczy się po to, aby ograniczyć utratę wody i nie dopuścić do odwodnienia, co mierzy się np. czasem do uformowania prawidłowego stolca lub ilością płynów, które musiały być podane, aby zapobiec odwodnieniu. Dlatego też niezależne czasopismo Prescrire International, które czasem cytujemy na tym portalu, nazwało decyzję o zmianie statusu nifuroksazydu na OTC irracjonalną.[6]Nifuroxazide in acute diarrhoea: OTC preparation. Irrational. Prescrire Int. 1999 Dec;8(44):170-2. abstrakt

Jedyne dostępne badanie u dzieci pochodzi z Tajlandii (1991) i przeprowadzono je bez próby kontrolnej na grupie 34 pacjentów.[7]Nirun Vanprapar, Samruay Tritilanunt: Nifuroxazide in Diarrhea. J Infect Dis Antimicrob Agents. Vol. 8 No.2 Apr.-Jun. 1991. pełny tekst .pdf Skuteczność leku oceniono po badaniach kału na obecność bakterii chorobotwórczych, więc było to kolejne badanie, które wg obecnych standardów można uznać za mało wiarygodne.

Po latach ciszy, dopiero w 2016 doczekaliśmy się wreszcie kolejnego, ale solidnego badania z randomizacją, porównującego nifuroksazyd do… probiotyków.[8]Begovic B, Ahmedtagic S, Calkic L, et al. Open Clinical Trial on Using Nifuroxazide Compared to Probiotics in Treating Acute Diarrhoeas in Adults. Materia Socio-Medica. 2016;28(6):454-458. doi:10.5455/msm.2016.28.454-458. pełny tekst Wykazano, że jest dużo bardziej skuteczny w leczeniu biegunek infekcyjnych (w tym w biegunkach podróżnych) od probiotyków i probiotyki powinny być stosowane jedynie jako dodatek do leczenia przeciwbakteryjnego. I to wszystko, co wiemy o tym leku.

Wnioski dla praktyki

Nifuroksazydu w żadnym wypadku nie należy traktować jako alternatywy dla antybiotyków o udowodnionej skuteczności. Nie wiemy, czy jest skuteczny w biegunce – oprócz omówionych badań, dostępne są już tylko dowody anegdotyczne i podania pacjentów, twierdzących, że “mi pomogło”. W rzeczywistości biegunka ustępuje samoistnie, więc nie należy zbytnio przywiązywać się do takich historii. Pacjenci zwykli pamiętać o sytuacjach, w których podanie leku sobie czy bliskiej osobie pozornie skutkowało ustąpieniem objawów (“to moja zasługa, jestem zaradną osobą”), zupełnie ignorując pozostałe przypadki, kiedy lek nie przyniósł efektu…

Lek ma bardzo dobry profil bezpieczeństwa, nie przenika przez przewód pokarmowy i w zasadzie jego popularność nie wydaje się być zagrożeniem dla pacjentów. Jednak pamiętajmy, że powinien być traktowany bardziej jako alternatywa dla probiotyków i jeśli pacjent wybiera się do kraju, w którym istnieje duże ryzyko zachorowania na biegunkę podróżnych, powinien odwiedzić lekarza celem przepisania recepty na opakowanie azytromycyny, cyprofloksacyny lub ryfaksyminy.

Dziękujemy za komentarz do kursu, który zaowocował nowym artykułem. 🙂 Zachęcamy do uzupełniania ankiet po każdym kursie:

Każdy kurs możesz anonimowo ocenić i zaproponować nowe tematy.

Data ostatniej aktualizacji: 11.08.2018.

mgr farm. Konrad Tuszyński

Dyrektor ds. naukowych opieka.farm sp. z o.o. Doktorant Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. Twórca i redaktor naczelny portalu opieka.farm, założyciel i kierownik Apteki u Farmaceutów (AuF). Współtwórca KSOF oraz AnP i Redaktor naukowy Zeszytów Aptecznych.

[artykuły na portalu] [publikacje naukowe] [wyślij wiadomość prywatną] [LinkedIn]

Cytuj ten artykuł jako:
Konrad Tuszyński, i in.: Czy nifuroksazyd jest skuteczny? [Case #28], Portal opieka.farm (https://opieka.farm/case-studies/czy-nifuroksazyd-jest-skuteczny/) [dostęp: 23 października 2018]












Źródła:   [ + ]

Forum dyskusyjne - brak dostępu. Zawartość serwisu kierowana jest tylko do osób wykonujących zawód medyczny, m.in. farmaceutów, lekarzy, techników farmaceutycznych i pielęgniarek. Jeśli posiadasz już konto zaloguj się ↗

Jeśli nie posiadasz konta, a jesteś związany z medycyną lub farmacją - zarejestruj się.

58 Udostępnień
Udostępnij58
+1
Udostępnij
Email
Pocket
WhatsApp