Robaczyce z perspektywy farmaceuty

W codziennej pracy możesz zetknąć się z prośbami o poradę, jaką kurację najlepiej zastosować, aby skutecznie zwalczyć zakażenie. Czym dysponuje farmaceuta? 

Drogi zakażenia pasożytami

Do organizmu człowieka pasożyty mogą przedostać się poprzez żywność (niedomyte owoce i warzywa, nieprawidłową technikę przygotowania – niedogotowane mięso, jak również żywność wątpliwego pochodzenia) i napoje, brak higieny osobistej, czy też kontakt z nieodrobaczonymi zwierzętami domowymi (chociaż tego typu zakażenia są bardzo rzadkie). Ponadto zagrożenie stanowić mogą ukąszenia przez owady, kurz w którym obecne mogą być jaja pasożytów, czy też kąpiele w zbiornikach z zanieczyszczoną wodą.[1]Hadaś E., Derda M .: Pasożyty – zagrożenie nadal aktualne. Problemy Higieny Epidemiologii 2014, 95(1): 6-13 link

Pasożyty osiedlić się mogą zarówno wewnątrz naszego organizmu, jak i bytować na skórze. Mimo, że swędzenie związane z wszami czy owsikami raczej trudno zignorować, obecność w przewodzie pokarmowym glisty ludzkiej czy tasiemca ujawnia się dopiero po czasie, dając mało specyficzne objawy. Naszą uwagę powinny przykuć objawy, takie jak:

  • utrata masy ciała,
  • silne bóle brzucha,
  • zaburzenia trawienne (biegunki, zaparcia, wzdęcia, nudności),
  • ogólne osłabienie organizmu,
  • stany podgorączkowe,
  • męczący kaszel, występujący głównie w nocy,
  • odczyny alergiczne.

Leki przeciwpasożytnicze dostępne w Polsce

Na polskim rynku dostępne są dwie substancje lecznicze z grupy benzimidazoli o działaniu przeciwpasożytniczym – albendazol i mebendazol.

Albendazol

Albendazol (Zentel) dostępny jest na receptę w postaci tabletek do rozgryzania i żucia (400 mg) lub zawiesiny (400 mg/20 ml). W Charakterystyce Produktu Leczniczego wśród wskazań znajdziemy: owsicę (zarażenie owsikiem ludzkim), ankylostomatozę (zarażenie tęgoryjcem dwunastniczym), nekatoriozę (zarażenie tęgoryjcem dwunastniczym), strongyloidozę (zarażenie węgorkiem jelitowym), glistnicę (zarażenie glistą ludzką), trichurozę (zarażenie włosogłówką ludzką) czy też tasiemczyce (zarażenie tasiemcem z rodzaju Taenia).[2]ChPl Zentel Lek działa na jaja, larwy i postaci dorosłe pasożytów jelitowych. Mimo tak szerokiego zakresu wskazań, skuteczność albendazolu w zakażeniach włosogłówką spada.[3]Moser W, Schindler C, Keiser J: Efficacy of recommended drugs against soil transmitted helminths: systematic review and network meta-analysis. BMJ. 2017 Sep 25;358:j4307 abstrakt

Schemat dawkowania leku zależy od rodzaju zakażenia. W większości przepadków, m.in. przy owsicy i glistnicy, stosuje się jedną dawkę albendazolu (400 mg). W tasiemczycach z  kolei stosuje się u dorosłych 400 mg albendazolu (jedna tabletka) raz na dobę przez trzy kolejne dni. Warto przy wydawaniu leku wspomnieć pacjentowi, że w niektórych przypadkach wskazane jest powtórzenie kuracji po trzech tygodniach. Leku nie trzeba podawać na czczo, nie trzeba także stosować wcześniej środków przeczyszczających. Co istotne, posiłki wysokotłuszczowe zwiększają dostępność albendazolu.[4]Hong ST:Albendazole and Praziquantel: Review and Safety Monitoring in Korea. Infect Chemother. 2018 Mar;50(1):1-10. abstrakt

Mebendazol

Mebendazol (Vermox) dostępny jest w postaci tabletek w dawce 100 mg. Wskazany jest w zakażeniach owsikiem ludzkim, glistą ludzką, włosogłówką, tęgoryjcem dwunastniczym i amerykańskim. W przypadku owsicy podaje się 1 tabletkę leku jednorazowo, zalecane jest powtórzenie leczenia po 2 i 4 tygodniach. Natomiast przy glistnicach, zakażeniach włosogłówką, tęgoryjcem bądź mieszanych – 200 mg na dobę (1 tabletka rano i 1 tabletka wieczorem) przez 3 kolejne dni. Dawkowanie leku u dzieci jest takie same jak u dorosłych (u małych dzieci konieczne może być pokruszenie tabletki przed podaniem). U dzieci poniżej 2 r.ż. lek należy podawać wyłącznie, jeżeli zakażenie zaburza znacząco stan odżywienia i rozwój fizyczny dziecka (producent ostrzega o doniesieniach o występowaniu drgawek).[5]ChPL Vermox

Pamiętaj, że wspomnianych leków, albendazolu i mebendazolu, nie należy stosować w ciąży ze względu na ich potencjalne działanie embriotoksyczne.[6]Teruel M, Dercole J, Catalano R. Evaluation of potential embryo toxicity of albendazole sulphoxide in CF1 mice. Biocell. 2011 Apr;35(1):29-33. abstrakt

Pyrantel

Pyrantel (Pyrantelum Medana – lek OTC) dostępny jest w formie zawiesiny 250 mg/ml lub tabletek 250 mg. Wskazania do stosowania to zakażenia glistą i owsikiem ludzkim oraz inwazja tęgoryjcami dwunastnicy.

Dawkowanie pyrantelu przedstawia poniższa tabela: 

Wiek pacjenta/masa ciała mg
2-6 lat 250
6-12 lat 500
>12 lat i dorośli do 75 kg 750
dorośli o masie ciała powyżej 75 kg 1000

W glistnicy i owsicy oraz inwazjach mieszanych dawkę przeznaczoną na całą kurację stosuje się jednorazowo. W zakażeniach tęgoryjcem dawkę dobową stosuje się przez 3 dni. W przypadku owsicy kurację należy przeprowadzić u całej rodziny i po 14 dniach od podania leku zaleca się kontrolne badanie parazytologiczne.[7]ChPL Pyrantelum Medana

Jak pokazują badania, zbyt częste zastosowanie leków przeciwpasożytniczych może prowadzić do oporności,[8]Schulz JD, Moser W, Hürlimann E, Keiser J: Preventive Chemotherapy in the Fight against Soil-Transmitted Helminthiasis: Achievements and Limitations. Trends Parasitol. 2018 Jul;34(7) abstrakt dlatego warto ograniczyć ich zastosowanie do potwierdzonych przypadków.

Preparaty ziołowe

Ziołowe preparaty (Vernikabon, Na robaka, Para Farm), które mają wspomagać organizm w walce z pasożytami, zawierają najczęściej w swoim składzie:

  • liść bądź łupinę orzecha włoskiego (Juglans regia),
  • ziele piołunu (Artemisia absinthium),
  • ziele lub olejek tymiankowy (Thymus vulgaris).

Dostępne dane mówią jednak głównie o tradycyjnym zastosowaniu przeciwpasożytniczym surowców naturalnych.[9]Delaviz H, Mohammadi J, Ghalamfarsa G, Mohammadi B, Farhadi N.: A review study on phytochemistry and pharmacology applications of Juglans regia plant. Pharmacognosy Reviev. 2017 Jul-Dec;11(22):145-152. abstrakt[10]Salehi B, Mishra AP, Shukla I.: Thymol, thyme, and other plant sources: Health and potential uses. Phytother Res. 2018 Sep;32(9):1688-1706 abstrakt Związki zawarte w piołunie mogą stanowić potencjalną alternatywę dla leków przeciwpasożytniczych, jednak głównie badane są pod kątem zostawania w śpiączce afrykańskiej.[11]Naß J, Efferth T.: The activity of Artemisia spp. and their constituents against Trypanosomiasis. Phytomedicine. 2018 Aug 1;47:184-191, abstrakt

Co dokładnie oznacza tradycyjne stosowanie i czym dokładnie różni się od ugruntowanego zastosowania medycznego? Odpowiedź na te i inne pytania znajdziesz w bezpłatnym kursie Ziołolecznictwo w aptece otwartej.

Suplementy diety i inne środki spożywcze

Dostępne na rynku złożone preparaty ziołowe nie są lekami.

Vernikabon i Para Farm dostępne są w postaci płynnej. Vernikabon według zaleceń producenta należy stosować 2 razy dziennie po 1-2 łyżeczek przed jedzeniem. Po 7 dniach należy zrobić tydzień przerwy i ponownie stosować przez 7 dni.

Para Farm u osób dorosłych zalecany jest 2 razy dziennie po 40 kropli (2 razy dziennie po 2 ml) na 30 minut przed posiłkiem przez okres 7 dni. U dzieci powyżej 3-ego roku życia: 2 razy dziennie po 15 kropli (2 razy po 0,75 ml) przez taki sam okres czasu. Kuracji nie należy przeprowadzać częściej niż raz na trzy miesiące.

Preparat Na robaka, dostępny jest w postaci tabletek i syropu. W zależności od postaci zalecane jest przyjmowanie 1 tabletki 2 razy dziennie, popijając płynem, bądź 1 łyżeczki (5 ml) 2 razy dziennie. Preparatu nie należy przyjmować dłużej niż 10 dni.

Skuteczność i bezpieczeństwo w/w preparatów nie zostało potwierdzone w badaniach klinicznych.

Data ostatniej aktualizacji: 30.01.2019.

mgr farm. Maria Anna Możdżeń

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Medycznego im Piastów Śląskich we Wrocławiu.

[artykuły] [nawiąż kontakt]

Cytuj ten artykuł jako:
Maria Możdżeń, i in.: Robaczyce z perspektywy farmaceuty, Portal opieka.farm (https://opieka.farm/opracowania/robaczyce-z-perspektywy-farmaceuty/) [dostęp: 17 lutego 2019]



Źródła:   [ + ]

Ten temat zawiera 5 odpowiedzi, ma 4 głosy, i został ostatnio zaktualizowany przez  Maria Kowalczuk 2 tygodnie, 4 dni temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #48587 Punkty: 0

    Maria Możdżeń mgr farm.
    18 pkt.

    Mimo, że swędzenie związane z wszami czy owsikami raczej trudno zignorować, obecność w przewodzie pokarmowym glisty ludzkiej czy tasiemca ujawnia się dopiero po czasie, dając mało specyficzne objawy.

    (…)

    [Czytaj cały artykuł tu: Robaczyce z perspektywy farmaceuty]

    Zapraszam do dyskusji.

  • #48691 Punkty: 2

    Przemek Zemła mgr farm.
    24 pkt.

    Skąd informacja o zwiększonym wchłanianiu pyrantelu po spożyciu posiłków bogatych w węglowodany?

    2 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
  • #48718 Punkty: 1

    Maria Możdżeń mgr farm.
    18 pkt.

    Dziękuję bardzo za zwrócenie uwagi, moja nadinterpretacja. Przepraszam za wprowadzenie w błąd.

    1 użytkownik uznał wypowiedź za pomocną.
  • #48791 Punkty: 1

    Maria Kowalczuk mgr farm.
    279 pkt.

    Może niektórzy uznają moją uwagę za infantylną, ale zdjęcie dołączone do opracowania, w moim odczuciu jest odrażające. Z tego powodu nie jestem w stanie przebrnąć przez tekst. Przepraszam, ale to moja taka helmintofobia 🙁 Jeżeli dałoby się coś z tym zrobić? Z tym obrazkiem, oczywiście. Myślę, że makaronu już nie ruszę przez najbliższy rok 🙁

    1 użytkownik uznał wypowiedź za pomocną.
    • #48798 Punkty: 1

      opieka.farm mgr farm.
      106 pkt.

      Pani Mario, zmieniliśmy zdjęcie specjalnie dla Pani. 🙂 Zapraszamy do lektury.

      1 użytkownik uznał wypowiedź za pomocną.
      • Ta odpowiedź została zmodyfikowana 2 tygodnie, 4 dni temu przez  opieka.farm.
      • Ta odpowiedź została zmodyfikowana 2 tygodnie, 4 dni temu przez  opieka.farm.
    • #48802 Punkty: 1

      Maria Kowalczuk mgr farm.
      279 pkt.

      Dziękuję, to nowe jest już trochę bardziej strawne 🙂

      1 użytkownik uznał wypowiedź za pomocną.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

33 Udostępnień
Udostępnij33
+1
Udostępnij
Email
Pocket
WhatsApp