Robaczyce z perspektywy farmaceuty

Mimo, że swędzenie związane z wszami czy owsikami raczej trudno zignorować, obecność w przewodzie pokarmowym glisty ludzkiej czy tasiemca ujawnia się dopiero po czasie, dając mało specyficzne objawy.

W codziennej pracy możesz zetknąć się z prośbami o poradę, jaką kurację najlepiej zastosować, aby skutecznie zwalczyć zakażenie. Czym dysponuje farmaceuta? 

Drogi zakażenia pasożytami

Do organizmu człowieka pasożyty mogą przedostać się poprzez żywność (niedomyte owoce i warzywa, nieprawidłową technikę przygotowania – niedogotowane mięso, jak również żywność wątpliwego pochodzenia) i napoje, brak higieny osobistej, czy też kontakt z nieodrobaczonymi zwierzętami domowymi (chociaż tego typu zakażenia są bardzo rzadkie). Ponadto zagrożenie stanowić mogą ukąszenia przez owady, kurz w którym obecne mogą być jaja pasożytów, czy też kąpiele w zbiornikach z zanieczyszczoną wodą.[1]Hadaś E., Derda M .: Pasożyty – zagrożenie nadal aktualne. Problemy Higieny Epidemiologii 2014, 95(1): 6-13 link

Pasożyty osiedlić się mogą zarówno wewnątrz naszego organizmu, jak i bytować na skórze. Mimo, że swędzenie związane z wszami czy owsikami raczej trudno zignorować, obecność w przewodzie pokarmowym glisty ludzkiej czy tasiemca ujawnia się dopiero po czasie, dając mało specyficzne objawy. Naszą uwagę powinny przykuć objawy, takie jak:

  • utrata masy ciała,
  • silne bóle brzucha,
  • zaburzenia trawienne (biegunki, zaparcia, wzdęcia, nudności),
  • ogólne osłabienie organizmu,
  • stany podgorączkowe,
  • męczący kaszel, występujący głównie w nocy,
  • odczyny alergiczne.

Leki przeciwpasożytnicze dostępne w Polsce

Na polskim rynku dostępne są dwie substancje lecznicze z grupy benzimidazoli o działaniu przeciwpasożytniczym – albendazol i mebendazol.

Albendazol

Albendazol (Zentel) dostępny jest na receptę w postaci tabletek do rozgryzania i żucia (400 mg) lub zawiesiny (400 mg/20 ml). W Charakterystyce Produktu Leczniczego wśród wskazań znajdziemy: owsicę (zarażenie owsikiem ludzkim), ankylostomatozę (zarażenie tęgoryjcem dwunastniczym), nekatoriozę (zarażenie tęgoryjcem dwunastniczym), strongyloidozę (zarażenie węgorkiem jelitowym), glistnicę (zarażenie glistą ludzką), trichurozę (zarażenie włosogłówką ludzką) czy też tasiemczyce (zarażenie tasiemcem z rodzaju Taenia).[2]ChPl Zentel Lek działa na jaja, larwy i postaci dorosłe pasożytów jelitowych. Mimo tak szerokiego zakresu wskazań, skuteczność albendazolu w zakażeniach włosogłówką spada.[3]Moser W, Schindler C, Keiser J: Efficacy of recommended drugs against soil transmitted helminths: systematic review and network meta-analysis. BMJ. 2017 Sep 25;358:j4307 abstrakt

Schemat dawkowania leku zależy od rodzaju zakażenia. W większości przepadków, m.in. przy owsicy i glistnicy, stosuje się jedną dawkę albendazolu (400 mg). W tasiemczycach z  kolei stosuje się u dorosłych 400 mg albendazolu (jedna tabletka) raz na dobę przez trzy kolejne dni. Warto przy wydawaniu leku wspomnieć pacjentowi, że w niektórych przypadkach wskazane jest powtórzenie kuracji po trzech tygodniach. Leku nie trzeba podawać na czczo, nie trzeba także stosować wcześniej środków przeczyszczających. Co istotne, posiłki wysokotłuszczowe zwiększają dostępność albendazolu.[4]Hong ST:Albendazole and Praziquantel: Review and Safety Monitoring in Korea. Infect Chemother. 2018 Mar;50(1):1-10. abstrakt

Mebendazol

Mebendazol (Vermox) dostępny jest w postaci tabletek w dawce 100 mg. Wskazany jest w zakażeniach owsikiem ludzkim, glistą ludzką, włosogłówką, tęgoryjcem dwunastniczym i amerykańskim. W przypadku owsicy podaje się 1 tabletkę leku jednorazowo, zalecane jest powtórzenie leczenia po 2 i 4 tygodniach. Natomiast przy glistnicach, zakażeniach włosogłówką, tęgoryjcem bądź mieszanych – 200 mg na dobę (1 tabletka rano i 1 tabletka wieczorem) przez 3 kolejne dni. Dawkowanie leku u dzieci jest takie same jak u dorosłych (u małych dzieci konieczne może być pokruszenie tabletki przed podaniem). U dzieci poniżej 2 r.ż. lek należy podawać wyłącznie, jeżeli zakażenie zaburza znacząco stan odżywienia i rozwój fizyczny dziecka (producent ostrzega o doniesieniach o występowaniu drgawek).[5]ChPL Vermox

Pamiętaj, że wspomnianych leków, albendazolu i mebendazolu, nie należy stosować w ciąży ze względu na ich potencjalne działanie embriotoksyczne.[6]Teruel M, Dercole J, Catalano R. Evaluation of potential embryo toxicity of albendazole sulphoxide in CF1 mice. Biocell. 2011 Apr;35(1):29-33. abstrakt

Pyrantel

Pyrantel (Pyrantelum Medana – lek OTC) dostępny jest w formie zawiesiny 250 mg/ml lub tabletek 250 mg. Wskazania do stosowania to zakażenia glistą i owsikiem ludzkim oraz inwazja tęgoryjcami dwunastnicy.

Dawkowanie pyrantelu przedstawia poniższa tabela: 

Wiek pacjenta/masa ciała mg
2-6 lat 250
6-12 lat 500
>12 lat i dorośli do 75 kg 750
dorośli o masie ciała powyżej 75 kg 1000

W glistnicy i owsicy oraz inwazjach mieszanych dawkę przeznaczoną na całą kurację stosuje się jednorazowo. W zakażeniach tęgoryjcem dawkę dobową stosuje się przez 3 dni. W przypadku owsicy kurację należy przeprowadzić u całej rodziny i po 14 dniach od podania leku zaleca się kontrolne badanie parazytologiczne.[7]ChPL Pyrantelum Medana

Jak pokazują badania, zbyt częste zastosowanie leków przeciwpasożytniczych może prowadzić do oporności,[8]Schulz JD, Moser W, Hürlimann E, Keiser J: Preventive Chemotherapy in the Fight against Soil-Transmitted Helminthiasis: Achievements and Limitations. Trends Parasitol. 2018 Jul;34(7) abstrakt dlatego warto ograniczyć ich zastosowanie do potwierdzonych przypadków.

Preparaty ziołowe

Ziołowe preparaty (Vernikabon, Na robaka, Para Farm), które mają wspomagać organizm w walce z pasożytami, zawierają najczęściej w swoim składzie:

  • liść bądź łupinę orzecha włoskiego (Juglans regia),
  • ziele piołunu (Artemisia absinthium),
  • ziele lub olejek tymiankowy (Thymus vulgaris).

Dostępne dane mówią jednak głównie o tradycyjnym zastosowaniu przeciwpasożytniczym surowców naturalnych.[9]Delaviz H, Mohammadi J, Ghalamfarsa G, Mohammadi B, Farhadi N.: A review study on phytochemistry and pharmacology applications of Juglans regia plant. Pharmacognosy Reviev. 2017 Jul-Dec;11(22):145-152. abstrakt[10]Salehi B, Mishra AP, Shukla I.: Thymol, thyme, and other plant sources: Health and potential uses. Phytother Res. 2018 Sep;32(9):1688-1706 abstrakt Związki zawarte w piołunie mogą stanowić potencjalną alternatywę dla leków przeciwpasożytniczych, jednak głównie badane są pod kątem zostawania w śpiączce afrykańskiej.[11]Naß J, Efferth T.: The activity of Artemisia spp. and their constituents against Trypanosomiasis. Phytomedicine. 2018 Aug 1;47:184-191, abstrakt

Co dokładnie oznacza tradycyjne stosowanie i czym dokładnie różni się od ugruntowanego zastosowania medycznego? Odpowiedź na te i inne pytania znajdziesz w bezpłatnym kursie Ziołolecznictwo w aptece otwartej.

Suplementy diety i inne środki spożywcze

Dostępne na rynku złożone preparaty ziołowe nie są lekami.

Vernikabon i Para Farm dostępne są w postaci płynnej. Vernikabon według zaleceń producenta należy stosować 2 razy dziennie po 1-2 łyżeczek przed jedzeniem. Po 7 dniach należy zrobić tydzień przerwy i ponownie stosować przez 7 dni.

Para Farm u osób dorosłych zalecany jest 2 razy dziennie po 40 kropli (2 razy dziennie po 2 ml) na 30 minut przed posiłkiem przez okres 7 dni. U dzieci powyżej 3-ego roku życia: 2 razy dziennie po 15 kropli (2 razy po 0,75 ml) przez taki sam okres czasu. Kuracji nie należy przeprowadzać częściej niż raz na trzy miesiące.

Preparat Na robaka, dostępny jest w postaci tabletek i syropu. W zależności od postaci zalecane jest przyjmowanie 1 tabletki 2 razy dziennie, popijając płynem, bądź 1 łyżeczki (5 ml) 2 razy dziennie. Preparatu nie należy przyjmować dłużej niż 10 dni.

Skuteczność i bezpieczeństwo w/w preparatów nie zostało potwierdzone w badaniach klinicznych.

mgr farm. Maria Anna Możdżeń

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Medycznego im Piastów Śląskich we Wrocławiu.

[artykuły] [nawiąż kontakt]

Cytuj ten artykuł jako:
Maria Możdżeń, i in.: Robaczyce z perspektywy farmaceuty, Portal opieka.farm (https://opieka.farm/opracowania/robaczyce-z-perspektywy-farmaceuty/) [dostęp: 21 kwietnia 2019]

Źródła:   [ + ]

Share on facebook
Facebook 0
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn 0
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email

Powiązane opracowania:

Off-label, czyli pozarejestracyjne stosowanie leku

W wąskim ujęciu off-label to stosowanie leku w innych w wskazaniach, niż wymienione w ChPL. W szerszym rozumieniu, to również każde zastosowanie tego leku niezgodne z ChPL (inna droga podania, inny schemat dawkowania).

Ten temat zawiera 5 odpowiedzi, ma 4 głosy, i został ostatnio zaktualizowany przez  Maria Kowalczuk 2 miesiące, 3 tygodnie temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #48587 Punkty: 0

    Maria Możdżeń mgr farm.
    29 pkt.

    Mimo, że swędzenie związane z wszami czy owsikami raczej trudno zignorować, obecność w przewodzie pokarmowym glisty ludzkiej czy tasiemca ujawnia się dopiero po czasie, dając mało specyficzne objawy.

    (…)

    [Czytaj cały artykuł tu: Robaczyce z perspektywy farmaceuty]

    Zapraszam do dyskusji.

  • #48691 Punkty: 2

    Przemek Zemła mgr farm.
    24 pkt.

    Skąd informacja o zwiększonym wchłanianiu pyrantelu po spożyciu posiłków bogatych w węglowodany?

    2 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #48718 Punkty: 1

    Maria Możdżeń mgr farm.
    29 pkt.

    Dziękuję bardzo za zwrócenie uwagi, moja nadinterpretacja. Przepraszam za wprowadzenie w błąd.

    1 użytkownik uznał wpis za pomocny.
  • #48791 Punkty: 1

    Maria Kowalczuk mgr farm.
    297 pkt.

    Może niektórzy uznają moją uwagę za infantylną, ale zdjęcie dołączone do opracowania, w moim odczuciu jest odrażające. Z tego powodu nie jestem w stanie przebrnąć przez tekst. Przepraszam, ale to moja taka helmintofobia 🙁 Jeżeli dałoby się coś z tym zrobić? Z tym obrazkiem, oczywiście. Myślę, że makaronu już nie ruszę przez najbliższy rok 🙁

    1 użytkownik uznał wpis za pomocny.
    • #48798 Punkty: 1

      Redakcja mgr farm.
      107 pkt.

      Pani Mario, zmieniliśmy zdjęcie specjalnie dla Pani. 🙂 Zapraszamy do lektury.

      1 użytkownik uznał wpis za pomocny.
    • #48802 Punkty: 1

      Maria Kowalczuk mgr farm.
      297 pkt.

      Dziękuję, to nowe jest już trochę bardziej strawne 🙂

      1 użytkownik uznał wpis za pomocny.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

Nasze projekty
Partnerzy Pilotażu Opieki Farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Lekowy Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Domowej Apteczki Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej
33 Udostępnień
Udostępnij33
Udostępnij
Email
WhatsApp