Felodypina

Antagonista wapnia z grupy pochodnych dihydropirydyny, o wybiórczym działaniu naczyniowym, stosowany w nadciśnieniu tętniczym i stabilnej dusznicy bolesnej. Dostępny wyłącznie na receptę, w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu i wyłącznie w preparatach jednoskładnikowych.

Działanie felodypiny

Felodypina jest antagonistą wapnia z grupy dihydropirydyn, który obniża ciśnienie tętnicze przez rozszerzenie tętniczek i zmniejszenie oporu naczyń obwodowych. Dzięki dużej wybiórczości wobec mięśni gładkich tętniczek w dawkach terapeutycznych nie wpływa bezpośrednio na kurczliwość serca ani na przewodnictwo w mięśniu sercowym, a ponieważ nie działa na naczynia żylne ani na mechanizmy kontroli adrenergicznej, nie wywołuje niedociśnienia ortostatycznego.

Lek podaje się raz na dobę, ponieważ postać o przedłużonym uwalnianiu utrzymuje wyrównane stężenie w osoczu przez całą dobę. Obniżenie ciśnienia jest zauważalne po około dwóch godzinach od pierwszej dawki i utrzymuje się przez co najmniej 24 godziny.

Farmakologia

Grupa farmakoterapeutyczna to antagoniści wapnia, pochodne dihydropirydyny (kod ATC C08CA02). Felodypina zmniejsza zarówno skurczowe, jak i rozkurczowe ciśnienie tętnicze i może być stosowana także w izolowanym nadciśnieniu skurczowym, w monoterapii lub w skojarzeniu z lekami blokującymi receptory β-adrenergiczne, lekami moczopędnymi lub inhibitorami konwertazy angiotensyny. Wykazuje łagodne działanie natriuretyczne i diuretyczne i nie powoduje zatrzymywania płynów w organizmie. Z leczeniem przeciwnadciśnieniowym felodypiną wiąże się istotna regresja przerostu lewej komory serca¹.

W stabilnej dusznicy bolesnej felodypina działa przeciwdusznicowo i przeciwniedokrwiennie, poprawiając równowagę między podażą a zapotrzebowaniem mięśnia sercowego na tlen. Zmniejsza opór naczyń wieńcowych oraz obciążenie następcze lewej komory, poprawia tolerancję wysiłku i zmniejsza liczbę napadów dusznicy².

Farmakokinetyka

Felodypina jest całkowicie wchłaniana z przewodu pokarmowego, a jej ogólnoustrojowa biodostępność wynosi około 15% i nie zależy od dawki w zakresie terapeutycznym. Postać o przedłużonym uwalnianiu wydłuża fazę wchłaniania, dając wyrównane stężenie w osoczu przez 24 godziny, a stężenie maksymalne (t_max) osiągane jest po 3 do 5 godzin. Przyjęcie z pokarmem o dużej zawartości tłuszczu zwiększa szybkość, ale nie stopień wchłaniania.

Felodypina wiąże się z białkami osocza w około 99%, głównie z albuminami, a jej objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym wynosi 10 l/kg.

Lek podlega intensywnemu metabolizmowi w wątrobie przez cytochrom P450 3A4 (CYP3A4) do nieaktywnych metabolitów i cechuje się dużym klirensem z krwi wynoszącym średnio 1200 ml/min. Okres półtrwania (t_½) w fazie eliminacji wynosi w przybliżeniu 25 godzin, a stan stacjonarny osiągany jest po 5 dniach. Około 70% dawki jest wydalane w postaci metabolitów z moczem, a pozostała część z kałem, przy czym mniej niż 0,5% dawki wykrywa się w moczu w postaci niezmienionej. U pacjentów w podeszłym wieku oraz z niewydolnością wątroby stężenia felodypiny w osoczu są większe, natomiast zaburzenia czynności nerek, w tym hemodializa, nie zmieniają jej parametrów farmakokinetycznych¹.

Wskazania leków z felodypiną

Wskazania są wspólne dla obu mocy tabletek o przedłużonym uwalnianiu, dostępnych wyłącznie na receptę. Felodypinę stosuje się w nadciśnieniu tętniczym oraz w stabilnej dusznicy bolesnej^1,2.

Dawkowanie felodypiny

Grupa	Dawka (raz na dobę)	Maksymalnie na dobę
Dorośli, nadciśnienie tętnicze	początkowo 5 mg, zakres 2,5–10 mg, dawka podtrzymująca zwykle 5 mg	10 mg
Dorośli, stabilna dusznica bolesna	początkowo 5 mg, w razie potrzeby do 10 mg	10 mg
Pacjenci w podeszłym wieku	rozpocząć od najmniejszej dostępnej dawki	wg reakcji
Zaburzenia czynności wątroby	mniejsze dawki mogą być wystarczające	wg reakcji
Dzieci i młodzież	nie stosować (brak wykazanej skuteczności)	–

Dawkę należy dobierać indywidualnie, zaczynając od 5 mg raz na dobę. U pacjentów z zaburzoną czynnością nerek nie ma konieczności modyfikacji dawki¹.

Tabletki przyjmuje się rano, popijając wodą, bez posiłku lub po lekkim posiłku o małej zawartości tłuszczów i węglowodanów. Dla zachowania właściwości przedłużonego uwalniania substancji czynnej tabletek nie wolno dzielić, kruszyć ani żuć².

Istotne przeciwwskazania do stosowania felodypiny

Ciąża

Felodypina jest przeciwwskazana w ciąży, ponieważ w badaniach nieklinicznych obserwowano zaburzenia rozwoju płodu wynikające z jej działania farmakologicznego¹.

Niewyrównana niewydolność serca

Felodypina jest przeciwwskazana u pacjentów z niewyrównaną niewydolnością serca².

Ostra faza zawału mięśnia sercowego

Felodypina jest przeciwwskazana w ostrej fazie zawału mięśnia sercowego¹.

Niestabilna dusznica bolesna

Felodypina jest przeciwwskazana u pacjentów z niestabilną dusznicą bolesną².

Istotne hemodynamicznie zwężenie zastawek lub drogi odpływu z serca

Felodypina jest przeciwwskazana przy hemodynamicznie istotnym zwężeniu zastawek serca oraz przy dynamicznym zwężeniu drogi odpływu krwi z serca¹.

Środki ostrożności przy wydawaniu felodypiny

Niedociśnienie tętnicze i niedokrwienie mięśnia sercowego

Felodypina może powodować znaczne niedociśnienie tętnicze z następczą tachykardią, co u podatnych pacjentów może prowadzić do niedokrwienia mięśnia sercowego².

Zaburzenia czynności wątroby

Felodypina jest eliminowana przez wątrobę, dlatego u pacjentów z wyraźnym zaburzeniem jej czynności należy oczekiwać większych stężeń terapeutycznych i silniejszej reakcji na lek, co może wymagać zmniejszenia dawki¹.

Sok grejpfrutowy i silne inhibitory lub induktory CYP3A4

Silne inhibitory CYP3A4 znacznie zwiększają, a silne induktory znacznie zmniejszają stężenie felodypiny w osoczu, dlatego takich skojarzeń należy unikać. Tabletek zawierających felodypinę nie należy przyjmować jednocześnie z sokiem grejpfrutowym, który zawiera flawonoidy zwiększające jej stężenie².

Powiększenie dziąseł

U pacjentów z zaawansowanym zapaleniem dziąseł lub przyzębia zgłaszano łagodne powiększenie dziąseł, któremu można zapobiec lub które można cofnąć przez dokładne przestrzeganie zasad higieny jamy ustnej¹.

Substancje pomocnicze

Tabletki zawierają laktozę, dlatego nie powinni ich przyjmować pacjenci z dziedziczną nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Zawarty w tabletkach olej rycynowy może powodować niestrawność i biegunkę².

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Felodypina wywiera niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Jeżeli wystąpią bóle głowy, nudności, zawroty głowy lub zmęczenie, zdolność reagowania może być zaburzona, dlatego zaleca się zachowanie ostrożności, zwłaszcza na początku leczenia¹.

Interakcje felodypiny

Silne inhibitory CYP3A4 + felodypina

Inhibitory CYP3A4 zwiększają stężenie felodypiny w osoczu. Itrakonazol zwiększał stężenie maksymalne oraz AUC felodypiny odpowiednio 8-krotnie i 6-krotnie, erytromycyna około 2,5-krotnie, a cymetydyna o około 55%. Do silnych inhibitorów należą także ketokonazol i inhibitory proteazy HIV (na przykład rytonawir). Jednoczesnego stosowania z silnymi inhibitorami CYP3A4 należy unikać, a w razie klinicznie istotnych działań niepożądanych rozważyć zmniejszenie dawki felodypiny².

Sok grejpfrutowy + felodypina

Flawonoidy obecne w soku grejpfrutowym hamują CYP3A4 i zwiększają stężenie felodypiny w osoczu, dlatego tabletek zawierających felodypinę nie należy przyjmować jednocześnie z sokiem grejpfrutowym¹.

Silne induktory CYP3A4 + felodypina

Induktory CYP3A4, takie jak karbamazepina, fenytoina, fenobarbital, ryfampicyna, barbiturany, efawirenz, newirapina oraz ziele dziurawca, zmniejszają stężenie felodypiny w osoczu. Podczas jednoczesnego stosowania karbamazepiny, fenytoiny lub fenobarbitalu stężenie maksymalne i AUC felodypiny były zmniejszone odpowiednio o 82% i 96%. Takich skojarzeń należy unikać, a przy braku skuteczności rozważyć zwiększenie dawki felodypiny².

Takrolimus + felodypina

Felodypina może zwiększać stężenie takrolimusu, dlatego podczas jednoczesnego stosowania należy monitorować jego stężenie w surowicy i w razie potrzeby dostosować dawkę takrolimusu¹.

Działania niepożądane felodypiny

Obrzęki obwodowe

Obrzęki obwodowe, zwłaszcza w okolicach kostek, są działaniem bardzo częstym () i zależą od dawki. Wynikają z rozszerzenia tętniczek przedwłośniczkowych, a nie z uogólnionego zatrzymania płynów w organizmie^1,2.

Ból głowy i zaczerwienienie twarzy

Ból głowy oraz zaczerwienienie twarzy są działaniami częstymi (). Większość takich objawów zależy od dawki, pojawia się na początku leczenia lub po jego zwiększeniu i zwykle jest przemijająca, słabnąc z czasem^2,1.

Zawroty głowy, parestezje i zmęczenie

Zawroty głowy i parestezje są działaniem niezbyt częstym (), podobnie jak uczucie zmęczenia^1,2.

Zaburzenia serca i naczyń

Częstoskurcz, kołatanie serca oraz niedociśnienie tętnicze są działaniem niezbyt częstym (), a omdlenie występuje rzadko ()^2,1.

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe i powiększenie dziąseł

Nudności i ból brzucha są działaniem niezbyt częstym (), wymioty występują rzadko (), a przerost i zapalenie dziąseł są działaniem bardzo rzadkim ()^1,2.

Zaburzenia skóry

Wysypka i świąd skóry są działaniem niezbyt częstym (), pokrzywka występuje rzadko (), a nadwrażliwość na światło i leukocytoklastyczne zapalenie naczyń krwionośnych są działaniem bardzo rzadkim ()^2,1.

Zaburzenia wątroby

Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych jest działaniem bardzo rzadkim ()^1,2.

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, moczowe i seksualne

Ból stawów i ból mięśni występują rzadko (), podobnie jak impotencja i zaburzenia seksualne, natomiast częstomocz jest działaniem bardzo rzadkim ()^2,1.

⚠ Reakcje nadwrażliwości

Reakcje nadwrażliwości, na przykład obrzęk naczynioruchowy i gorączka, są działaniem bardzo rzadkim ()^1,2.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a felodypina

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych felodypiny nie należy stosować w czasie ciąży, a jej stosowanie jest w ciąży przeciwwskazane. W nieklinicznych badaniach toksycznego wpływu na rozród obserwowano zaburzenia rozwoju płodu, które uważa się za wynik działania farmakologicznego felodypiny¹.

Karmienie piersią a felodypina

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych felodypina przenika do mleka kobiecego, a ze względu na niewystarczające dane o potencjalnym wpływie na dziecko nie zaleca się leczenia felodypiną w okresie karmienia piersią².

Produkty handlowe z felodypiną

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Plendil	tabletki o przedłużonym uwalnianiu 5 mg	Rp
Plendil	tabletki o przedłużonym uwalnianiu 10 mg	Rp