Nitrendypina

Antagonista wapnia z grupy pochodnych dihydropirydyny, o dominującym działaniu naczyniowym, stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego samoistnego u dorosłych. Dostępna wyłącznie na receptę, w preparatach jednoskładnikowych, w postaci tabletek 10 mg i 20 mg.

Działanie nitrendypiny

Nitrendypina należy do antagonistów wapnia z grupy pochodnych dihydropirydyny, działających głównie na naczynia krwionośne. Blokuje napływ jonów wapnia do komórek mięśni gładkich ścian naczyń, przez co zmniejsza opór obwodowy i obniża podwyższone ciśnienie tętnicze.

Na początku leczenia wywiera dodatkowo łagodne działanie natriuretyczne, czyli zwiększa wydalanie sodu z moczem.

Farmakologia

Nitrendypina jest 1,4-dihydropirydynowym antagonistą wapnia o działaniu przeciwnadciśnieniowym (kod ATC C08CA08). Tak jak inni antagoniści wapnia blokuje przezbłonowy napływ jonów wapnia do komórek mięśniowych naczyń, co chroni komórkę przed nadmiernym dopływem wapnia, hamuje zależne od wapnia skurcze mięśni naczyń, zmniejsza obwodowy opór naczyniowy i obniża patologicznie zwiększone ciśnienie tętnicze, a szczególnie na początku leczenia wykazuje łagodne działanie natriuretyczne^1,2.

Farmakokinetyka

Po podaniu doustnym nitrendypina wchłania się szybko i praktycznie całkowicie, w około 88%, a stężenie maksymalne (C_max) w osoczu osiągane jest po około 1–3 godzinach od podania i wynosi średnio 6,1–19 µg/l. Ze względu na znaczny metabolizm pierwszego przejścia biodostępność (dostępność układowa) wynosi 20–30%.

Nitrendypina wiąże się z białkami osocza (albuminami) w około 96–98%, a objętość dystrybucji w stanie równowagi dynamicznej wynosi 5–9 l/kg. Z tego powodu nie można jej usunąć z krwi ani hemodializą, ani dializą otrzewnową.

Nitrendypina podlega intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia i jest niemal całkowicie metabolizowana w wątrobie na drodze utleniania do nieczynnych farmakodynamicznie metabolitów. Mniej niż 0,1% dawki doustnej wydalane jest z moczem w postaci niezmienionej, a w postaci metabolitów wydalana jest głównie przez nerki (około 77% dawki), pozostała część z kałem i żółcią. Końcowy okres półtrwania (t_½) w fazie eliminacji wynosi około 8–12 godzin, przy czym u pacjentów z przewlekłą niewydolnością wątroby należy spodziewać się jego 2–3-krotnego wydłużenia^1,2.

Wskazania leków z nitrendypiną

Obie postacie tabletek, 10 mg i 20 mg, wydawane są na receptę i mają to samo wskazanie, jakim jest leczenie nadciśnienia tętniczego samoistnego u dorosłych. Postacie różnią się schematem dawkowania (tabletki 10 mg przyjmuje się dwa razy na dobę, tabletki 20 mg raz na dobę), a nie zakresem wskazań^1,2.

Dawkowanie nitrendypiny

Grupa	Dawka jednorazowa (z odstępem)	Maksymalnie na dobę
Dorośli, tabletki 10 mg	10 mg dwa razy na dobę (rano i wieczorem), przy niezadowalającym efekcie do 20 mg dwa razy na dobę	40 mg
Dorośli, tabletki 20 mg	20 mg raz na dobę (rano), przy niezadowalającym efekcie 20 mg dwa razy na dobę	40 mg
Osoby w podeszłym wieku lub z zaburzeniami czynności wątroby	rozpoczynać od 10 mg na dobę	40 mg
Dzieci i młodzież poniżej 18 lat	nie zaleca się	–

Leczenie ustala się indywidualnie i jest ono zwykle długotrwałe, a maksymalna dawka dobowa nitrendypiny wynosi 40 mg¹.

U osób w podeszłym wieku (powyżej 65 lat) oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby metabolizm leku może być wydłużony, dlatego leczenie należy rozpoczynać od najmniejszej możliwej dawki, czyli 10 mg na dobę, i starannie kontrolować reakcję kliniczną. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek nie ma konieczności dostosowania dawki².

Tabletki przyjmuje się rano, po posiłku, połykając w całości i popijając odpowiednią ilością płynu, na przykład szklanką wody. Nie należy ich popijać sokiem grejpfrutowym. Ponieważ nitrendypina jest wrażliwa na światło, tabletki należy wyjmować z blistra bezpośrednio przed zażyciem¹.

Istotne przeciwwskazania do stosowania nitrendypiny

Wstrząs kardiogenny

Nitrendypina jest przeciwwskazana u pacjentów we wstrząsie kardiogennym¹.

Zwężenie zastawki aorty

Nitrendypina jest przeciwwskazana u pacjentów ze znacznym zwężeniem zastawki aorty lub zwężeniem podzastawkowym aorty¹.

Ostry zawał mięśnia sercowego

Nitrendypina jest przeciwwskazana w ostrym zawale mięśnia sercowego, w ciągu pierwszych 4 tygodni od jego wystąpienia¹.

Niestabilna dusznica bolesna

Nitrendypina jest przeciwwskazana u pacjentów z niestabilną dusznicą bolesną¹.

Jednoczesne stosowanie ryfampicyny

Nitrendypina jest przeciwwskazana podczas jednoczesnego stosowania ryfampicyny, która silnie indukuje izoenzym CYP3A4 i znacznie zmniejsza działanie przeciwnadciśnieniowe nitrendypiny¹.

Ciąża

Nitrendypina jest przeciwwskazana u kobiet w ciąży².

Środki ostrożności przy wydawaniu nitrendypiny

Osoby w podeszłym wieku i zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów w podeszłym wieku (powyżej 65 lat) oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby działanie nitrendypiny może być nasilone lub przedłużone, co grozi niepożądanym niedociśnieniem tętniczym. U tych osób leczenie należy rozpoczynać od możliwie najmniejszej dawki, starannie je monitorować, a ostrożność jest wskazana zwłaszcza przy zwiększaniu dawki¹.

Niewydolność serca i zespół chorego węzła zatokowego

Szczególnej ostrożności i dokładnego monitorowania wymagają pacjenci z niewyrównaną niewydolnością serca oraz pacjenci z zespołem chorego węzła zatokowego bez wszczepionego stymulatora serca².

Dławica piersiowa na początku leczenia

Podobnie jak w przypadku innych leków działających na naczynia krwionośne, na początku leczenia nitrendypiną bardzo rzadko może wystąpić dławica piersiowa, o czym warto uprzedzić pacjenta¹.

Leki wpływające na CYP3A4

Nitrendypina jest metabolizowana przez izoenzym CYP3A4, dlatego leki hamujące ten układ enzymatyczny (na przykład makrolidy, azolowe leki przeciwgrzybicze, inhibitory proteazy HIV) mogą zwiększać jej stężenie w osoczu i nasilać działanie, a leki indukujące ten układ mogą je osłabiać. W razie jednoczesnego stosowania inhibitorów należy kontrolować ciśnienie tętnicze i w razie potrzeby rozważyć zmniejszenie dawki nitrendypiny².

Zawartość laktozy

Tabletki zawierają laktozę jednowodną, dlatego nie powinny być stosowane u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy¹.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Leczenie nadciśnienia tętniczego nitrendypiną może wywierać umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, szczególnie na początku leczenia, podczas zwiększania dawki, przy zmianie leku na inny oraz podczas jednoczesnego spożywania alkoholu, dlatego w tych sytuacjach zaleca się ostrożność¹.

Interakcje nitrendypiny

Ryfampicyna + nitrendypina

Ryfampicyna silnie indukuje izoenzym CYP3A4 i znacznie zmniejsza biodostępność nitrendypiny, co osłabia jej działanie przeciwnadciśnieniowe, dlatego jednoczesne stosowanie obu leków jest przeciwwskazane¹.

Inhibitory CYP3A4 + nitrendypina

Antybiotyki makrolidowe (na przykład erytromycyna, klarytromycyna, roksytromycyna), inhibitory proteazy HIV (na przykład rytonawir), azolowe leki przeciwgrzybicze (na przykład ketokonazol), nefazodon, fluoksetyna, chinuprystyna z dalfoprystyną, kwas walproinowy oraz cymetydyna i w mniejszym stopniu ranitydyna hamują CYP3A4 i mogą zwiększać stężenie nitrendypiny w osoczu, nasilając jej działanie. W razie jednoczesnego stosowania należy monitorować ciśnienie tętnicze i rozważyć zmniejszenie dawki nitrendypiny².

Leki przeciwpadaczkowe indukujące CYP3A4 + nitrendypina

Fenytoina, fenobarbital i karbamazepina są induktorami CYP3A4 i mogą klinicznie istotnie zmniejszać biodostępność nitrendypiny, a przez to jej skuteczność. Jeśli w trakcie takiego leczenia zwiększono dawkę nitrendypiny, po zakończeniu podawania leku przeciwpadaczkowego należy rozważyć jej zmniejszenie¹.

Sok grejpfrutowy + nitrendypina

Sok grejpfrutowy hamuje utlenianie nitrendypiny, przez co zwiększa jej stężenie w osoczu i nasila działanie przeciwnadciśnieniowe. Efekt regularnego spożycia może utrzymywać się co najmniej 3 dni od ostatniego spożycia, dlatego w czasie stosowania nitrendypiny należy unikać grejpfrutów i soku grejpfrutowego².

Leki moczopędne i inne leki przeciwnadciśnieniowe + nitrendypina

Nitrendypina może nasilać działanie obniżające ciśnienie innych leków przeciwnadciśnieniowych, w tym β-adrenolityków, inhibitorów ACE, antagonistów receptora angiotensyny, innych antagonistów wapnia, leków blokujących receptory alfa-adrenergiczne, inhibitorów PDE-5 i alfa-metylodopy, a na początku leczenia skojarzonego z lekiem moczopędnym może dojść do nasilenia efektu przeciwnadciśnieniowego wskutek zwiększonego wydalania sodu¹.

Digoksyna + nitrendypina

Podczas leczenia skojarzonego można spodziewać się zwiększenia stężenia digoksyny w osoczu, dlatego pacjentów należy obserwować pod kątem objawów przedawkowania digoksyny i w razie potrzeby zmniejszyć jej dawkę².

Leki zwiotczające mięśnie + nitrendypina

Czas i nasilenie działania leków zwiotczających mięśnie, takich jak pankuronium lub wekuronium, mogą być zwiększone u pacjentów leczonych nitrendypiną¹.

Działania niepożądane nitrendypiny

Obrzęki, rozszerzenie naczyń i nagłe zaczerwienienie twarzy

Obrzęki, rozszerzenie naczyń krwionośnych oraz nagłe zaczerwienienie twarzy i skóry z uczuciem ciepła (rumień) są działaniem częstym (), a niedociśnienie tętnicze niezbyt częstym (). Objawy naczyniowe pojawiają się zwłaszcza na początku leczenia i wynikają z rozszerzającego naczynia mechanizmu działania leku^1,2.

Ból głowy i zawroty głowy

Ból głowy, szczególnie na początku leczenia i przemijający, jest działaniem częstym (), natomiast ośrodkowe i obwodowe zawroty głowy, zmęczenie, migrena oraz niedoczulica występują niezbyt często ()^1,2.

⚠ Zaburzenia serca

Kołatanie serca jest działaniem częstym (), a dławica piersiowa, tachykardia, zaburzenia rytmu serca oraz ból w klatce piersiowej występują niezbyt często (). Zawał mięśnia sercowego jest działaniem o nieznanej częstości ()^1,2.

⚠ Reakcje alergiczne i obrzęk naczynioruchowy

Reakcje alergiczne, w tym reakcje skórne oraz obrzęk alergiczny i obrzęk naczynioruchowy, są działaniem niezbyt częstym ()^1,2.

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Wzdęcia są działaniem częstym (), a nudności, wymioty, ból żołądka, jelit i brzucha, biegunka, zaparcie, rozrost dziąseł, suchość błony śluzowej jamy ustnej, niestrawność oraz nieżyt żołądka i jelit występują niezbyt często ()^1,2.

Zaburzenia psychiczne

Reakcje lękowe są działaniem częstym (), a zaburzenia snu występują niezbyt często ()^1,2.

Zaburzenia widzenia i szum uszny

Zaburzenia widzenia oraz szum uszny są działaniem niezbyt częstym ()^1,2.

Zaburzenia oddechowe

Duszność oraz krwawienie z nosa są działaniem niezbyt częstym ()^1,2.

Zaburzenia czynności wątroby

Zaburzenia czynności wątroby, ze zwiększeniem aktywności transaminaz we krwi, są działaniem niezbyt częstym ()^1,2.

Pozostałe działania niepożądane

Złe samopoczucie jest działaniem częstym (), a ból mięśni, wielomocz oraz nietypowy ból występują niezbyt często ()^1,2.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a nitrendypina

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych nitrendypina jest przeciwwskazana w ciąży. Dane dotyczące jej stosowania u kobiet w ciąży są ograniczone lub nie ma ich wcale, a w badaniach na zwierzętach dawki o wyraźnym toksycznym działaniu na matkę powodowały łagodne zaburzenia rozwojowe u młodych¹.

Karmienie piersią a nitrendypina

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych nitrendypina przenika do mleka ludzkiego w niewielkich ilościach, a jej wpływ na organizm noworodka lub dziecka nie jest znany².

Produkty handlowe z nitrendypiną

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Nitresan 10 mg	tabletki 10 mg	Rp
Nitresan 20 mg	tabletki 20 mg	Rp