Irbesartan

Antagonista receptora angiotensyny II (sartan), blokujący receptor AT1. Dostępny wyłącznie na receptę, w jednoskładnikowych tabletkach doustnych. Stosowany w nadciśnieniu tętniczym pierwotnym u dorosłych oraz w chorobie nerek u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą typu 2.

Działanie irbesartanu

Irbesartan należy do antagonistów receptora angiotensyny II, czyli sartanów. Blokuje receptor AT1, przez który działa angiotensyna II – substancja silnie zwężająca naczynia krwionośne i podnosząca ciśnienie. Zablokowanie receptora prowadzi do rozszerzenia naczyń i obniżenia ciśnienia tętniczego.

W odróżnieniu od inhibitorów konwertazy angiotensyny irbesartan nie hamuje enzymu konwertującego angiotensynę i nie wpływa na rozkład bradykininy. Lek podaje się raz na dobę, ponieważ jego działanie utrzymuje się przez całą dobę.

Farmakologia

Irbesartan jest silnym, aktywnym po podaniu doustnym, selektywnym antagonistą receptora angiotensyny II (typ AT1). Blokuje wszystkie działania angiotensyny II poprzez receptor AT1, niezależnie od źródła i drogi jej syntezy. Selektywny antagonizm wobec receptorów AT1 powoduje zwiększenie stężenia reniny i angiotensyny II w osoczu oraz zmniejszenie stężenia aldosteronu. W dawkach terapeutycznych irbesartan nie wpływa znacząco na stężenie potasu w osoczu. Nie hamuje działania konwertazy angiotensyny, enzymu wytwarzającego angiotensynę II i rozkładającego bradykininę, oraz nie wymaga aktywacji metabolicznej do uzyskania swojego działania¹.

Irbesartan obniża ciśnienie tętnicze, wywołując jednocześnie niewielkie zmiany częstości akcji serca. Największe obniżenie ciśnienia występuje w ciągu 3 do 6 godzin od podania, a działanie utrzymuje się przez co najmniej 24 godziny. Działanie hipotensyjne widoczne jest wyraźnie w ciągu 1 do 2 tygodni, a największa skuteczność występuje w ciągu 4 do 6 tygodni od rozpoczęcia leczenia. Po odstawieniu leku ciśnienie stopniowo powraca do wartości początkowych, bez nadciśnienia z odbicia¹.

Farmakokinetyka

Irbesartan dobrze wchłania się po podaniu doustnym, a jego bezwzględna biodostępność wynosi około 60 do 80%. Jednoczesne spożywanie pokarmu nie wpływa znacząco na biodostępność. Wiązanie z białkami osocza wynosi około 96%, a objętość dystrybucji 53 do 93 litrów¹.

Metabolizm irbesartanu zachodzi w wątrobie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym i utlenianie. Głównym metabolitem krążącym we krwi jest glukuronid irbesartanu, a lek jest utleniany głównie przez enzym CYP2C9, przy nieistotnym udziale CYP3A4. Maksymalne stężenie w osoczu (C_max) jest osiągane po upływie 1,5 do 2 godzin od podania doustnego, a okres półtrwania (t_½) w fazie eliminacji wynosi 11 do 15 godzin. Stężenie w stanie stacjonarnym jest osiągane w ciągu 3 dni od rozpoczęcia podawania raz na dobę¹.

Irbesartan i jego metabolity są wydalane zarówno z żółcią, jak i przez nerki. Około 20% podanej dawki jest odzyskiwane w moczu, a reszta w kale, przy czym mniej niż 2% dawki wydalane jest w moczu w postaci niezmienionej. Irbesartan nie jest usuwany z organizmu przez hemodializę¹.

Wskazania leków z irbesartanem

Wszystkie preparaty irbesartanu wydawane są na receptę i mają wspólne wskazania niezależnie od mocy tabletek. Irbesartan jest wskazany w leczeniu nadciśnienia tętniczego pierwotnego u osób dorosłych¹.

Drugim wskazaniem jest leczenie choroby nerek u dorosłych pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą typu 2, jako część przeciwnadciśnieniowego postępowania terapeutycznego. W tym wskazaniu dawką podtrzymującą jest 300 mg raz na dobę².

Dawkowanie irbesartanu

Grupa / wskazanie	Dawka początkowa	Dawka maksymalna lub docelowa na dobę
Nadciśnienie tętnicze (dorośli)	150 mg raz na dobę	300 mg
Nadciśnienie z cukrzycą typu 2 i chorobą nerek	150 mg raz na dobę	300 mg (dawka podtrzymująca)
Pacjenci poddawani hemodializie	rozważyć 75 mg raz na dobę	zależnie od kontroli ciśnienia
Osoby w wieku powyżej 75 lat	rozważyć 75 mg raz na dobę	zależnie od kontroli ciśnienia
Zaburzenie czynności nerek	bez dostosowania dawki	bez dostosowania dawki
Łagodne do umiarkowanego zaburzenie czynności wątroby	bez dostosowania dawki	bez dostosowania dawki
Dzieci i młodzież (0–18 lat)	nie ustalono	nie stosować

Irbesartan przyjmuje się doustnie raz na dobę, w czasie posiłku lub niezależnie od posiłku. U pacjentów, u których dawka 150 mg raz na dobę nie zapewnia odpowiedniej kontroli ciśnienia, dawkę można zwiększyć do 300 mg lub dodać inny lek przeciwnadciśnieniowy, zwłaszcza lek moczopędny, taki jak hydrochlorotiazyd, który wykazuje działanie addycyjne¹.

U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą typu 2 leczenie rozpoczyna się od dawki 150 mg raz na dobę i stopniowo zwiększa do 300 mg raz na dobę, to jest zalecanej dawki podtrzymującej w leczeniu współistniejącej choroby nerek².

Istotne przeciwwskazania do stosowania irbesartanu

⚠ Drugi i trzeci trymestr ciąży

Irbesartan jest przeciwwskazany w drugim i trzecim trymestrze ciąży ze względu na szkodliwe działanie antagonistów receptora angiotensyny II na płód i noworodka¹.

Jednoczesne stosowanie z aliskirenem w cukrzycy lub zaburzeniu czynności nerek

Jednoczesne stosowanie irbesartanu z produktami zawierającymi aliskiren jest przeciwwskazane u pacjentów z cukrzycą lub zaburzeniem czynności nerek, przy współczynniku filtracji kłębuszkowej poniżej 60 ml/min/1,73 m²¹.

Środki ostrożności przy wydawaniu irbesartanu

Zmniejszenie objętości wewnątrznaczyniowej

Objawowe niedociśnienie tętnicze, zwłaszcza po podaniu pierwszej dawki, może wystąpić u pacjentów ze zmniejszoną objętością wewnątrznaczyniową lub niedoborem sodu, spowodowanymi intensywnym leczeniem moczopędnym, ograniczeniem podaży soli, biegunką lub wymiotami. Takie stany należy wyrównać przed rozpoczęciem stosowania irbesartanu¹.

Zwężenie tętnic nerkowych

U pacjentów z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych lub zwężeniem tętnicy jedynej czynnej nerki, leczonych lekami wpływającymi na układ renina-angiotensyna-aldosteron, istnieje zwiększone ryzyko ciężkiego niedociśnienia tętniczego i niewydolności nerek¹.

Zaburzenie czynności nerek i stan po przeszczepieniu nerki

U pacjentów z zaburzoną czynnością nerek zaleca się okresowe kontrolowanie stężenia potasu i kreatyniny w surowicy. Brak jest doświadczenia w stosowaniu irbesartanu u pacjentów po niedawno wykonanym przeszczepieniu nerki¹.

Podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron

Jednoczesne stosowanie inhibitorów konwertazy angiotensyny, antagonistów receptora angiotensyny II lub aliskirenu zwiększa ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii oraz zaburzenia czynności nerek, dlatego podwójnej blokady układu RAA nie zaleca się. Jeśli jest ona bezwzględnie konieczna, powinna być prowadzona pod nadzorem specjalisty z monitorowaniem czynności nerek, stężenia elektrolitów i ciśnienia. U pacjentów z nefropatią cukrzycową nie należy łączyć inhibitorów konwertazy angiotensyny z antagonistami receptora angiotensyny II¹.

Obrzęk naczynioruchowy jelit

U pacjentów leczonych antagonistami receptora angiotensyny II, w tym irbesartanem, notowano obrzęk naczynioruchowy jelit, przebiegający z bólem brzucha, nudnościami, wymiotami i biegunką. W razie jego rozpoznania należy przerwać stosowanie irbesartanu i obserwować pacjenta do czasu całkowitego ustąpienia objawów¹.

Kontrola stężenia potasu

Podobnie jak inne leki wpływające na układ renina-angiotensyna-aldosteron, irbesartan może powodować hiperkaliemię, zwłaszcza u pacjentów z zaburzoną czynnością nerek, z jawną proteinurią spowodowaną chorobą nerek na tle cukrzycowym lub z niewydolnością serca. U pacjentów z grupy ryzyka zaleca się dokładne kontrolowanie stężenia potasu w surowicy¹.

Ryzyko hipoglikemii u pacjentów z cukrzycą

Irbesartan może wywoływać hipoglikemię, szczególnie u pacjentów z cukrzycą. U pacjentów leczonych insuliną lub lekami przeciwcukrzycowymi należy rozważyć monitorowanie stężenia glukozy we krwi oraz w razie potrzeby dostosowanie dawki tych leków¹.

Zwężenie zastawek serca i kardiomiopatia przerostowa

Podobnie jak w przypadku innych leków rozszerzających naczynia, szczególna ostrożność wskazana jest u pacjentów ze zwężeniem zastawki aorty lub zastawki mitralnej albo z kardiomiopatią przerostową ze zwężeniem drogi odpływu z lewej komory¹.

Hiperaldosteronizm pierwotny

Pacjenci z pierwotnym hiperaldosteronizmem zazwyczaj nie reagują na leki przeciwnadciśnieniowe działające przez hamowanie układu renina-angiotensyna, dlatego nie zaleca się stosowania u nich irbesartanu¹.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Na podstawie właściwości farmakodynamicznych jest mało prawdopodobne, aby irbesartan wpływał na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Podczas prowadzenia pojazdów lub obsługiwania maszyn należy jednak wziąć pod uwagę, że w czasie leczenia mogą wystąpić zawroty głowy i uczucie znużenia¹.

Interakcje irbesartanu

Aliskiren i inhibitory konwertazy angiotensyny + irbesartan

Podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron wskutek łączenia irbesartanu z inhibitorami konwertazy angiotensyny lub aliskirenem wiąże się z częstszym niedociśnieniem, hiperkaliemią i zaburzeniami czynności nerek, w tym ostrą niewydolnością nerek, w porównaniu z monoterapią¹.

Leki moczopędne i inne leki przeciwnadciśnieniowe + irbesartan

Inne leki przeciwnadciśnieniowe mogą nasilać hipotensyjne działanie irbesartanu, przy czym lek był bezpiecznie stosowany z beta-adrenolitykami, antagonistami kanału wapniowego o przedłużonym działaniu i tiazydowymi lekami moczopędnymi. Wcześniejsze leczenie dużymi dawkami leków moczopędnych może zmniejszyć objętość krwi i zwiększać ryzyko niedociśnienia podczas rozpoczynania leczenia irbesartanem¹.

Produkty potasu i leki moczopędne oszczędzające potas + irbesartan

Jednoczesne stosowanie leków moczopędnych oszczędzających potas, produktów uzupełniających potas, zamienników soli kuchennej zawierających potas oraz innych leków zwiększających stężenie potasu w surowicy, takich jak heparyna, może prowadzić do zwiększenia stężenia potasu w surowicy i dlatego nie jest zalecane¹.

Sole litu + irbesartan

Podczas jednoczesnego stosowania litu z irbesartanem opisywano bardzo rzadko przemijające zwiększenie stężenia litu w surowicy i jego toksyczność, dlatego takiego skojarzenia nie zaleca się. Jeśli jest ono konieczne, zaleca się staranne kontrolowanie stężenia litu w surowicy¹.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne + irbesartan

Jednoczesne stosowanie antagonistów receptora angiotensyny II z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi, w tym selektywnymi inhibitorami COX-2, kwasem acetylosalicylowym w dawce powyżej 3 g na dobę oraz nieselektywnymi lekami tej grupy, może osłabiać działanie przeciwnadciśnieniowe oraz zwiększać ryzyko pogorszenia czynności nerek i wzrostu stężenia potasu w surowicy, szczególnie u pacjentów z nieprawidłową czynnością nerek. Pacjentów należy odpowiednio nawadniać i rozważyć monitorowanie czynności nerek¹.

Repaglinid + irbesartan

Irbesartan ma zdolność hamowania transportera OATP1B1. Podany godzinę przed repaglinidem zwiększał jego stężenie maksymalne i pole pod krzywą odpowiednio 1,8-krotnie i 1,3-krotnie, dlatego może być konieczne dostosowanie dawki leków przeciwcukrzycowych, takich jak repaglinid¹.

Działania niepożądane irbesartanu

Hiperkaliemia i hipoglikemia

U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą hiperkaliemia w badaniach diagnostycznych występowała bardzo często () i częściej niż w grupie placebo. Hiperkaliemia i hipoglikemia jako zaburzenia metabolizmu mają nieznaną częstość ()².

Zawroty i bóle głowy

Zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego oraz ortostatyczne zawroty głowy są działaniem częstym (), a zawroty głowy pochodzenia błędnikowego i bóle głowy mają nieznaną częstość ()¹.

Niedociśnienie i zaburzenia naczyniowe

Niedociśnienie ortostatyczne jest działaniem częstym (), a nagłe zaczerwienienie twarzy występuje niezbyt często (). Tachykardia jako zaburzenie serca występuje niezbyt często ()¹.

Kaszel

Kaszel jest działaniem niezbyt częstym ()¹.

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Nudności i wymioty są działaniem częstym (), biegunka oraz niestrawność i zgaga występują niezbyt często (), a zaburzenia smaku mają nieznaną częstość ()¹.

⚠ Obrzęk naczynioruchowy jelit

Obrzęk naczynioruchowy jelit jest działaniem rzadkim ()¹.

⚠ Reakcje nadwrażliwości

Reakcje nadwrażliwości, takie jak obrzęk naczynioruchowy, wysypka, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna i wstrząs anafilaktyczny, mają nieznaną częstość ()¹.

⚠ Zaburzenia wątroby

Żółtaczka jest działaniem niezbyt częstym (), a zapalenie wątroby i nieprawidłowa czynność wątroby mają nieznaną częstość ()¹.

⚠ Zaburzenia nerek

Zaburzenie czynności nerek, w tym przypadki niewydolności nerek u pacjentów z czynnikami ryzyka, ma nieznaną częstość ()¹.

Zaburzenia krwi

Niedokrwistość i małopłytkowość mają nieznaną częstość ()¹.

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Ból mięśniowo-szkieletowy jest działaniem częstym (), a ból stawów, ból mięśni, w pewnych przypadkach związany ze zwiększeniem aktywności kinazy kreatynowej w osoczu, oraz bolesne skurcze mięśni mają nieznaną częstość ()¹.

Zaburzenia czynności seksualnych

Zaburzenia czynności seksualnych są działaniem niezbyt częstym ()¹.

Szumy uszne

Szumy uszne mają nieznaną częstość ()¹.

Leukocytoklastyczne zapalenie naczyń

Leukocytoklastyczne zapalenie naczyń krwionośnych ma nieznaną częstość ()¹.

Zmęczenie i ból w klatce piersiowej

Zmęczenie jest działaniem częstym (), a ból w klatce piersiowej występuje niezbyt często ()¹.

Zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej i zmniejszenie stężenia hemoglobiny

Znaczące zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej w osoczu obserwowano często () u pacjentów leczonych irbesartanem, bez związku ze stwierdzonymi klinicznie zaburzeniami mięśniowo-szkieletowymi. U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i zaawansowaną chorobą nerek na tle cukrzycowym obserwowano nieznaczące klinicznie zmniejszenie stężenia hemoglobiny².

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a irbesartan

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych irbesartan nie jest zalecany w pierwszym trymestrze ciąży, a w drugim i trzecim trymestrze jest przeciwwskazany. Narażenie na antagonistę receptora angiotensyny II w drugim i trzecim trymestrze powoduje działanie szkodliwe dla płodu, w tym pogorszenie czynności nerek, małowodzie i opóźnienie kostnienia czaszki, oraz dla noworodka, u którego może wystąpić niewydolność nerek, niedociśnienie tętnicze i hiperkaliemia. Po stwierdzeniu ciąży leczenie należy natychmiast przerwać i w razie potrzeby wdrożyć inne leczenie¹.

Karmienie piersią a irbesartan

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych z powodu braku informacji dotyczących stosowania irbesartanu w okresie karmienia piersią nie zaleca się jego podawania w tym czasie. Preferowane są inne produkty o lepiej określonym profilu bezpieczeństwa, w szczególności w przypadku karmienia noworodków i dzieci urodzonych przedwcześnie¹.

Produkty handlowe z irbesartanem

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Irbesartan Aurovitas	tabletki 150 mg	Rp
Irbesartan Aurovitas	tabletki 300 mg	Rp