Olmesartan

Antagonista receptora angiotensyny II (sartan), stosowany jako prolek – olmesartan medoksomil, który w organizmie szybko przekształca się do czynnego olmesartanu. Dostępny wyłącznie na receptę, w jednoskładnikowych tabletkach powlekanych. Stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego u dorosłych oraz u dzieci i młodzieży od 6. roku życia.

Działanie olmesartanu

Olmesartan należy do antagonistów receptora angiotensyny II, nazywanych też sartanami, i blokuje receptor AT1, przez który angiotensyna II kurczy naczynia krwionośne i podnosi ciśnienie tętnicze. W odróżnieniu od inhibitorów konwertazy angiotensyny sartany nie hamują rozkładu bradykininy, dlatego rzadziej wywołują suchy kaszel.

Lek podaje się do organizmu w postaci proleku – olmesartanu medoksomilu, który sam nie jest substancją czynną i dopiero po wchłonięciu przekształca się do olmesartanu.

Preparat przyjmuje się raz na dobę, ponieważ jego działanie utrzymuje się przez całą dobę.

Farmakologia

Olmesartan medoksomil jest silnym, działającym po podaniu doustnym, wybiórczym antagonistą receptora angiotensyny II typu AT1. Blokuje wszystkie działania angiotensyny II zależne od pobudzenia receptora AT1, bez względu na źródło lub szlak syntezy angiotensyny II. Wybiórczy antagonizm receptora AT1 prowadzi do zwiększenia stężenia reniny oraz stężeń angiotensyny I i II, a także do zmniejszenia stężenia aldosteronu w osoczu¹.

W nadciśnieniu tętniczym olmesartan medoksomil powoduje zależne od dawki, długotrwałe obniżenie ciśnienia tętniczego. Nie obserwuje się niedociśnienia po podaniu pierwszej dawki, tachyfilaksji podczas długotrwałego leczenia ani wzrostu ciśnienia (efektu odbicia) po jego zaprzestaniu. Podawany raz na dobę zapewnia płynne obniżenie ciśnienia przez 24 godziny. Istotne działanie obniżające ciśnienie zaznacza się już po 2 tygodniach leczenia, a maksymalny efekt występuje po około 8 tygodniach¹.

Farmakokinetyka

Olmesartan medoksomil jest prolekiem, który pod wpływem esteraz w błonie śluzowej jelita oraz we krwi żyły wrotnej ulega w czasie wchłaniania szybkiemu przekształceniu do farmakologicznie czynnego olmesartanu. Samego olmesartanu medoksomilu nie wykrywa się w osoczu ani w wydzielinach organizmu¹.

Średnia bezwzględna biodostępność olmesartanu podanego w postaci tabletek wynosi 25,6%, a jego stężenie maksymalne (C_max) w osoczu osiągane jest w ciągu około 2 godzin po podaniu. Pokarm ma niewielki wpływ na biodostępność, dlatego lek można przyjmować z posiłkiem lub niezależnie od niego¹.

Olmesartan w dużym stopniu wiąże się z białkami osocza (99,7%), a jego objętość dystrybucji po podaniu dożylnym jest mała i wynosi od 16 do 29 litrów¹.

Olmesartan nie ulega dalszemu metabolizmowi – nie wykryto żadnego innego istotnego metabolitu, a całkowity klirens osoczowy wynosi zazwyczaj 1,3 l/h. Wydalanie wchłoniętego olmesartanu odbywa się zarówno przez nerki (około 40%), jak i z żółcią (około 60%), a ponieważ duża jego część usuwana jest z żółcią, stosowanie leku u pacjentów z niedrożnością dróg żółciowych jest przeciwwskazane. Po wielokrotnym podaniu doustnym okres półtrwania (t_½) w końcowej fazie eliminacji wynosi od 10 do 15 godzin, a po pierwszych kilku dawkach osiągany jest stan stacjonarny bez dalszej kumulacji leku¹.

Wskazania leków z olmesartanem

Wszystkie preparaty olmesartanu wydawane są na receptę i mają wspólne wskazanie niezależnie od mocy tabletek – leczenie samoistnego nadciśnienia tętniczego¹.

Olmesartan stosuje się także w leczeniu nadciśnienia tętniczego u dzieci i młodzieży w wieku od 6. do poniżej 18. roku życia¹.

Dawkowanie olmesartanu

Grupa / stan	Dawka początkowa	Dawka maksymalna na dobę
Dorośli	10 mg raz na dobę	40 mg
Pacjenci w podeszłym wieku (65 lat i powyżej)	zwykle bez zmian	40 mg (przy tej dawce ścisła kontrola ciśnienia)
Zaburzenia czynności nerek łagodne do umiarkowanych (klirens kreatyniny 20–60 ml/min)	10 mg raz na dobę	20 mg
Ciężkie zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny < 20 ml/min)	nie zaleca się stosowania	–
Umiarkowane zaburzenia czynności wątroby	10 mg raz na dobę	20 mg
Ciężkie zaburzenia czynności wątroby	nie zaleca się stosowania	–
Dzieci i młodzież 6 – < 18 lat o masie ciała ≥ 35 kg	10 mg raz na dobę	40 mg
Dzieci i młodzież 6 – < 18 lat o masie ciała < 35 kg	10 mg raz na dobę	20 mg
Dzieci poniżej 6. roku życia	nie stosować	–

U dorosłych zalecana dawka początkowa wynosi 10 mg raz na dobę, a gdy nie zapewnia ona odpowiedniej kontroli ciśnienia, dawkę można zwiększyć do 20 mg raz na dobę, a w razie potrzeby maksymalnie do 40 mg na dobę lub rozważyć dołączenie hydrochlorotiazydu^2,3.

Działanie przeciwnadciśnieniowe uwidacznia się w ciągu 2 tygodni od rozpoczęcia leczenia, a maksymalny efekt po około 8 tygodniach, co należy uwzględniać przy zmianie dawki¹.

Tabletkę przyjmuje się codziennie o tej samej porze, podczas posiłku lub niezależnie od niego, na przykład w czasie śniadania, połykając ją i popijając odpowiednią ilością płynu. Tabletek nie należy żuć¹.

Istotne przeciwwskazania do stosowania olmesartanu

⚠ Drugi i trzeci trymestr ciąży

Olmesartan jest przeciwwskazany w drugim i trzecim trymestrze ciąży¹.

Niedrożność dróg żółciowych

Olmesartan jest przeciwwskazany u pacjentów z niedrożnością dróg żółciowych, ponieważ duża część leku wydalana jest z żółcią¹.

Jednoczesne stosowanie z aliskirenem w cukrzycy lub zaburzeniach czynności nerek

Jednoczesne stosowanie olmesartanu z produktami zawierającymi aliskiren jest przeciwwskazane u pacjentów z cukrzycą lub z zaburzeniem czynności nerek, przy współczynniku przesączania kłębuszkowego poniżej 60 ml/min/1,73 m²¹.

Środki ostrożności przy wydawaniu olmesartanu

Zmniejszenie objętości wewnątrznaczyniowej

U pacjentów ze zmniejszoną objętością wewnątrznaczyniową lub z niedoborem sodu, na przykład wskutek intensywnego leczenia moczopędnego, ograniczenia soli w diecie, biegunki lub wymiotów, może wystąpić objawowe niedociśnienie, zwłaszcza po pierwszej dawce. Niedobory te należy wyrównać przed podaniem olmesartanu¹.

Pobudzenie układu renina-angiotensyna-aldosteron

U pacjentów, u których napięcie ścian naczyń i czynność nerek zależą głównie od aktywności układu renina-angiotensyna-aldosteron, na przykład z ciężką zastoinową niewydolnością serca lub chorobą nerek, leczenie lekami wpływającymi na ten układ może wywołać ciężkie niedociśnienie, azotemię, skąpomocz lub rzadko ostrą niewydolność nerek¹.

Nadciśnienie naczyniowo-nerkowe

U pacjentów z obustronnym zwężeniem tętnicy nerkowej lub ze zwężeniem tętnicy jedynej czynnej nerki, leczonych lekami wpływającymi na układ renina-angiotensyna-aldosteron, istnieje zwiększone ryzyko ciężkiego niedociśnienia i niewydolności nerek¹.

Kontrola czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zaleca się okresową kontrolę stężenia potasu i kreatyniny w surowicy. Nie zaleca się stosowania olmesartanu przy ciężkich zaburzeniach czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 20 ml/min), a brak jest doświadczeń u pacjentów po niedawnym przeszczepie nerki i ze schyłkową niewydolnością nerek¹.

Hiperkaliemia

Leki wpływające na układ renina-angiotensyna-aldosteron mogą wywoływać hiperkaliemię, która może prowadzić do zgonu. Ryzyko rośnie u osób w podeszłym wieku, z zaburzeniami czynności nerek, z cukrzycą, przyjmujących inne leki zwiększające stężenie potasu lub ze współistniejącymi chorobami, dlatego w grupie dużego ryzyka zaleca się uważną kontrolę stężenia potasu¹.

Podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron

Jednoczesne stosowanie inhibitorów konwertazy angiotensyny, antagonistów receptora angiotensyny II lub aliskirenu zwiększa ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii i zaburzeń czynności nerek, dlatego podwójnej blokady układu RAA nie zaleca się. Jeśli jest ona bezwzględnie konieczna, powinna być prowadzona pod nadzorem specjalisty z monitorowaniem czynności nerek, elektrolitów i ciśnienia. U pacjentów z nefropatią cukrzycową nie należy łączyć inhibitorów ACE z antagonistami receptora angiotensyny II¹.

Zwężenie zastawek serca i kardiomiopatia przerostowa

Podobnie jak w przypadku innych leków rozszerzających naczynia, należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów ze zwężeniem zastawki aorty lub zastawki dwudzielnej albo z kardiomiopatią przerostową z zawężeniem drogi odpływu¹.

Pierwotny aldosteronizm

Pacjenci z pierwotnym aldosteronizmem na ogół nie reagują na leki przeciwnadciśnieniowe działające przez hamowanie układu renina-angiotensyna, dlatego nie zaleca się u nich stosowania olmesartanu¹.

Obrzęk naczynioruchowy jelit

U pacjentów leczonych antagonistami receptora angiotensyny II, w tym olmesartanem, notowano obrzęk naczynioruchowy jelit, przebiegający z bólem brzucha, nudnościami, wymiotami i biegunką. Po rozpoznaniu należy przerwać stosowanie olmesartanu i obserwować pacjenta do ustąpienia objawów¹.

⚠ Ciężka przewlekła biegunka i enteropatia o typie celiakii

U pacjentów przyjmujących olmesartan medoksomil, po kilku miesiącach do kilku lat leczenia, w bardzo rzadkich przypadkach odnotowano ciężką, przewlekłą biegunkę ze znacznym zmniejszeniem masy ciała, prawdopodobnie wskutek miejscowej, opóźnionej reakcji nadwrażliwości, a biopsja jelit często wykazuje atrofię kosmków. Po wystąpieniu takich objawów i braku innej oczywistej przyczyny należy natychmiast przerwać leczenie i nie wznawiać go, a gdy biegunka nie ustąpi w ciągu tygodnia, skierować pacjenta na konsultację specjalistyczną¹.

Lit

Podobnie jak w przypadku innych antagonistów receptora angiotensyny II, nie zaleca się równoczesnego stosowania litu i olmesartanu¹.

Ciąża

Nie należy rozpoczynać leczenia antagonistami receptora angiotensyny II w ciąży, a u pacjentek planujących ciążę zaleca się zmianę na leczenie przeciwnadciśnieniowe o ustalonym profilu bezpieczeństwa. Po stwierdzeniu ciąży leczenie olmesartanem należy natychmiast przerwać¹.

Zawartość laktozy

Preparat zawiera laktozę i nie powinien być stosowany u pacjentów z wrodzoną nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy¹.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Olmesartan wywiera niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. U pacjentów stosujących leki przeciwnadciśnieniowe czasami mogą wystąpić zawroty głowy lub omdlenie, które zaburzają szybkość reakcji, o czym należy pamiętać przy prowadzeniu pojazdów¹.

Interakcje olmesartanu

Inne leki przeciwnadciśnieniowe + olmesartan

Działanie olmesartanu obniżające ciśnienie może być nasilone podczas jednoczesnego stosowania innych leków przeciwnadciśnieniowych¹.

Inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II lub aliskiren + olmesartan

Podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron wskutek łączenia inhibitorów ACE, antagonistów receptora angiotensyny II lub aliskirenu wiąże się z częstszym niedociśnieniem, hiperkaliemią i zaburzeniami czynności nerek, w tym ostrą niewydolnością nerek, w porównaniu z monoterapią¹.

Suplementy potasu i leki moczopędne oszczędzające potas + olmesartan

Jednoczesne stosowanie leków moczopędnych oszczędzających potas, suplementów potasu, zamienników soli kuchennej zawierających potas lub innych leków zwiększających stężenie potasu, na przykład heparyny, może zwiększać stężenie potasu w surowicy, dlatego takiego skojarzenia nie zaleca się¹.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne + olmesartan

Niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym kwas acetylosalicylowy w dawkach powyżej 3 g na dobę oraz inhibitory COX-2, mogą działać z antagonistami receptora angiotensyny II synergistycznie, zmniejszając przesączanie kłębuszkowe i grożąc ostrą niewydolnością nerek, dlatego konieczne jest monitorowanie czynności nerek i regularne nawadnianie pacjenta. Ponadto NLPZ mogą osłabiać przeciwnadciśnieniowe działanie olmesartanu¹.

Kolesewelam + olmesartan

Kolesewelam, substancja wiążąca kwasy żółciowe, zmniejsza narażenie ogólnoustrojowe i maksymalne stężenie olmesartanu w osoczu oraz skraca jego okres półtrwania, dlatego olmesartan należy podawać co najmniej 4 godziny przed przyjęciem kolesewelamu¹.

Lit + olmesartan

Podczas jednoczesnego podawania soli litu z antagonistami receptora angiotensyny II opisywano odwracalne zwiększenie stężenia litu w surowicy i nasilenie jego toksyczności, dlatego skojarzenia tego nie zaleca się, a jeśli jest konieczne, wymaga kontroli stężenia litu¹.

Leki zobojętniające sok żołądkowy + olmesartan

Po podaniu leków zobojętniających kwas solny zawierających wodorotlenek glinowo-magnezowy obserwowano nieznaczne zmniejszenie biodostępności olmesartanu¹.

Działania niepożądane olmesartanu

Ból i zawroty głowy

Zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego i ból głowy są działaniem częstym (), a zawroty głowy pochodzenia błędnikowego występują niezbyt często ()¹.

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Zapalenie błony śluzowej żołądka i jelit, biegunka, ból brzucha, nudności i niestrawność są działaniem częstym (), a wymioty występują niezbyt często ()¹.

⚠ Obrzęk naczynioruchowy jelit i enteropatia o typie celiakii

Obrzęk naczynioruchowy jelit występuje rzadko (), a enteropatia o typie celiakii, czyli ciężka przewlekła biegunka z utratą masy ciała, jest działaniem bardzo rzadkim ()¹.

Zaburzenia metaboliczne i hiperkaliemia

Hipertriglicerydemia i hiperurykemia są działaniem częstym (), a hiperkaliemia występuje rzadko ()¹.

⚠ Reakcje anafilaktyczne i reakcje skórne

Reakcja anafilaktyczna oraz wykwity, alergiczne zapalenie skóry, pokrzywka, wysypka i świąd są działaniem niezbyt częstym (), a obrzęk naczynioruchowy występuje rzadko ()¹.

Zaburzenia krwi

Małopłytkowość jest działaniem niezbyt częstym ()¹.

⚠ Zaburzenia wątroby

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby, zgłaszane po wprowadzeniu leku do obrotu, z okresem utajenia od kilku miesięcy do kilku lat i ustępujące po odstawieniu olmesartanu, jest działaniem o nieznanej częstości ()¹.

Zaburzenia układu oddechowego

Zapalenie oskrzeli, zapalenie gardła, kaszel i zapalenie błony śluzowej nosa są działaniem częstym ()¹.

Zaburzenia serca i naczyń

Dławica piersiowa jest działaniem niezbyt częstym (), a niedociśnienie występuje rzadko ()¹.

⚠ Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Krwiomocz i zakażenie dróg moczowych są działaniem częstym (), a ostra niewydolność nerek i niewydolność nerek występują rzadko ()¹.

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Zapalenie stawów, ból pleców i bóle kostne są działaniem częstym (), bóle mięśni występują niezbyt często (), a kurcze mięśni – rzadko ()¹.

Objawy ogólne

Ból, ból w klatce piersiowej, obrzęk obwodowy, objawy grypopodobne i zmęczenie są działaniem częstym (), obrzęk twarzy, astenia i złe samopoczucie występują niezbyt często (), a letarg – rzadko ()¹.

Odchylenia w badaniach laboratoryjnych

Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, stężenia mocznika we krwi oraz aktywności fosfokinazy kreatynowej jest działaniem częstym (), a zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi występuje rzadko ()¹.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a olmesartan

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych olmesartanu nie zaleca się w pierwszym trymestrze ciąży, a w drugim i trzecim trymestrze jest przeciwwskazany. Stosowanie antagonistów receptora angiotensyny II w drugim i trzecim trymestrze wywiera toksyczny wpływ na płód, powodując pogorszenie czynności nerek, małowodzie i opóźnienie kostnienia czaszki, oraz na noworodka, u którego może wystąpić niewydolność nerek, niedociśnienie i hiperkaliemia. Po stwierdzeniu ciąży leczenie należy natychmiast przerwać i w razie potrzeby wdrożyć inne leczenie¹.

Karmienie piersią a olmesartan

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych olmesartan przenika do mleka samic szczurów, natomiast nie wiadomo, czy przenika do mleka kobiet. Ze względu na brak danych dotyczących stosowania w okresie karmienia piersią nie zaleca się jego podawania, a preferowane jest leczenie o lepiej ustalonym profilu bezpieczeństwa, zwłaszcza podczas karmienia noworodków lub wcześniaków¹.

Produkty handlowe z olmesartanem

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Osaver	tabletki powlekane 10 mg	Rp
Osaver	tabletki powlekane 20 mg	Rp
Osaver	tabletki powlekane 40 mg	Rp