Orzeyful (oveporexton). FDA dopuściła pierwszy lek na narkolepsję typu 1 pobudzający receptor oreksynowy

Amerykańska Agencja Żywności i Leków dopuściła Orzeyful (oveporexton) w tabletkach do leczenia narkolepsji typu 1 u dorosłych. To pierwszy lek zarejestrowany w tym wskazaniu jako terapia całej choroby, a nie wybranych objawów, i pierwszy, który działa przez bezpośrednie pobudzenie receptora oreksynowego, czyli uzupełnia sygnał utracony w przebiegu choroby.¹

Narkolepsja typu 1 jest następstwem utraty neuronów wytwarzających oreksynę, przekaźnik regulujący czuwanie, sen i napięcie mięśniowe. Bez niego mózg nie utrzymuje czujności ani granicy między snem a czuwaniem, co daje zespół objawów obejmujący nadmierną senność dzienną, katapleksję, porażenie przysenne, omamy na granicy snu i czuwania oraz przerywany sen nocny. FDA szacuje częstość choroby w Stanach Zjednoczonych na 1 na 2000 osób. Dotychczasowe leczenie polegało na tłumieniu poszczególnych objawów lekami pobudzającymi albo uspokajającymi, a żaden zarejestrowany lek nie działał na układ oreksynowy.

Skuteczność i bezpieczeństwo oceniono w dwóch 12-tygodniowych badaniach z randomizacją, podwójnie zaślepionych i kontrolowanych placebo, z udziałem 273 dorosłych z narkolepsją typu 1. W obu badaniach osoby przyjmujące dawkę 2 mg lepiej utrzymywały czuwanie w ciągu dnia niż otrzymujące placebo, zgłaszały wyraźnie mniejszą senność dzienną, rzadsze napady katapleksji oraz poprawę w pełnym spektrum objawów. Komunikat FDA nie podaje wielkości tych różnic. Lek przyjmuje się doustnie dwa razy na dobę. Najczęstsze działania niepożądane to:

• bezsenność
• częstsze oddawanie moczu
• naglące parcie na mocz
• zwiększone wydzielanie śliny

Dopuszczenie nie oznacza jeszcze dostępności. FDA zaznacza, że Orzeyful został skierowany do zaklasyfikowania jako substancja kontrolowana i jego wprowadzenie do obrotu w Stanach Zjednoczonych będzie zgodne z prawem dopiero po decyzji Drug Enforcement Administration. Leku nie należy stosować równocześnie z silnymi inhibitorami CYP3A, a jego bezpieczeństwa i skuteczności nie ustalono u osób poniżej 18. roku życia.

Pozwolenie otrzymała Takeda Pharmaceuticals America, a lek prowadzono w procedurze przyspieszonej, z oznaczeniem terapii przełomowej i priorytetowym trybem oceny. W polskim Rejestrze Produktów Leczniczych nie ma żadnego preparatu zawierającego oveporexton. Figurują w nim natomiast produkty z substancjami wykorzystywanymi w narkolepsji:²

• Wakix (pitolisant), tabletki powlekane 4,5 mg i 18 mg
• Actimodan (modafinil), tabletki 100 mg i 200 mg
• Xyrem (hydroksymaślan sodu), roztwór doustny 500 mg/ml
• Sunosi (solriamfetol), tabletki powlekane 75 mg i 150 mg

Badania rejestracyjne porównywały oveporexton wyłącznie z placebo, nie z lekami stosowanymi dotychczas w tym wskazaniu, więc nie dają podstaw do porównania skuteczności z wymienionymi preparatami.

Układ oreksynowy jest w farmakoterapii celem także w przeciwnym kierunku. O wniosku złożonym w Europejskiej Agencji Leków dla lemboreksantu, antagonisty receptorów oreksynowych stosowanego w przewlekłej bezsenności, pisaliśmy w tekście EMA przyjęła do oceny wniosek o dopuszczenie do obrotu lemboreksantu w przewlekłej bezsenności.