Magnezu siarczan

Magnezu siarczan to substancja czynna stosowana w recepturze w roztworach wodnych i w mieszankach proszkowych. W rejestrze surowców farmaceutycznych figuruje wyłącznie postać wysuszona¹, opisana własną monografią narodową², i to ona trafia do apteki. Sól siedmiowodna ma odrębną monografię³ i to dla niej Wykaz dawek prowadzi pozycję⁴.

Charakterystyka siarczanu magnezu

Jak nazywa się siarczan magnezu na recepcie i w rejestrze?

Monografia narodowa nosi tytuł Magnesii sulfas siccatus, a jej polska nazwa to magnezu siarczan wysuszony². Sól siedmiowodna występuje pod nazwą łacińską Magnesii sulfas heptahydricus, polską magnezu siarczan siedmiowodny i angielską Magnesium sulfate heptahydrate³. Wszystkie pozycje rejestru noszą nazwę handlową „Magnezu siarczan wysuszony”¹, więc recepta wypisana na sam Magnesii sulfas zostaje wykonana surowcem wysuszonym. Odpowiedniki nazw z recept i receptariuszy zbiera wykaz synonimów recepturowych.

Jak wygląda siarczan magnezu i w czym się rozpuszcza?

Surowiec wysuszony to biały, bezwonny, higroskopijny proszek². Sól siedmiowodna ma postać białego lub prawie białego, krystalicznego proszku albo błyszczących, bezbarwnych kryształów³. Rozpuszczalność obie monografie podają terminami jakościowymi.

Z tego układu wynika miejsce surowca w preparacie. Siarczan magnezu wprowadza się do fazy wodnej, a etanol nie służy tu ani jako rozpuszczalnik, ani jako składnik pomocniczy roztworu.

Higroskopijność wysuszonego proszku² rozstrzyga o sposobie przechowywania surowca i o jego zachowaniu w mieszankach proszkowych.

Zastosowanie siarczanu magnezu w recepturze

Wykaz dawek wiąże z siarczanem magnezu trzy drogi podania i dwa zakresy działania⁴. Podanie doustne ma działanie przeczyszczające, a podanie domięśniowe i dożylne przeciwdrgawkowe oraz przeciwarytmiczne. Nośnikiem, w którym surowiec się rozpuszcza, jest woda – w etanolu 96% rozpuszcza się bardzo trudno².

Stężenia i dawki siarczanu magnezu

Wykaz dawek prowadzi pozycję pod nazwą Magnesii sulfas heptahydricus, czyli dla soli siedmiowodnej, i dawek maksymalnych dla niej nie ustala⁴. Wielkość dawek podano w gramach⁵.

Wartości ustalono dla mężczyzny w wieku od 20 do 40 lat o masie ciała około 70 kg, bez chorób towarzyszących⁵. Ustalona wielkość dawki zwykle stosowanej nie oznacza przy tym, że lek może być stosowany przez dowolnie długi czas⁵, co przy działaniu przeczyszczającym wyznacza granicę doraźnego użycia.

Dawki z wykazu opisują sól siedmiowodną, a apteka dysponuje solą wysuszoną, pozbawioną większości wody krystalizacyjnej^2,3. Równe masy obu postaci nie wnoszą więc równych ilości siarczanu magnezu, a ilość jonu magnezu w konkretnej soli policzysz kalkulatorem magnezu elementarnego w soli. Stężenie roztworu przeliczysz kalkulatorem stężeń recepturowych.

Niezgodności recepturowe siarczanu magnezu

• Etanol i roztwory spirytusowe. Sól wysuszona jest w etanolu 96% bardzo trudno rozpuszczalna², a siedmiowodna praktycznie nierozpuszczalna³. Dodanie etanolu do gotowego roztworu wodnego obniża rozpuszczalność soli, więc wytrąca ją z roztworu.
• Wilgoć i składniki wnoszące wodę. Wysuszony proszek jest higroskopijny², przez co w mieszankach proszkowych chłonie wilgoć z powietrza i od pozostałych składników, zbryla się i traci sypkość.

Pary składników z konkretnej recepty sprawdzisz w analizatorze niezgodności recepturowych.

Sporządzanie preparatów z siarczanem magnezu

Obie postacie są łatwo rozpuszczalne w wodzie, a sól siedmiowodna we wrzącej wodzie bardzo łatwo³, więc podniesienie temperatury wody skraca rozpuszczanie. Postacie różnią się zawartością wody krystalizacyjnej², a przeliczenie między nimi wykonasz kalkulatorem magnezu elementarnego w soli.

Przechowywanie i trwałość siarczanu magnezu

Surowiec wysuszony przechowuje się w dobrze zamkniętym pojemniku², co przy proszku higroskopijnym zabezpiecza go przed chłonięciem wilgoci z powietrza.

Bezpieczeństwo stosowania siarczanu magnezu

Czy siarczan magnezu należy do wykazów Farmakopei?

Siarczan magnezu nie figuruje w Wykazie substancji bardzo silnie działających, czyli Wykazie A⁶, ani w Wykazie substancji silnie działających, czyli Wykazie B⁷, ani w Wykazie środków odurzających, czyli Wykazie N⁸. Pełne zestawienia portal publikuje osobno, wykaz A substancji bardzo silnie działających, wykaz N środków odurzających oraz wykaz P substancji psychotropowych.

Surowce dopuszczone do obrotu

Zestawienie na podstawie rejestru¹.