opieka.farm
Surowiec recepturowy ·Skrobia pszeniczna
Portal tylko dla farmaceutów i techników farmaceutycznych.Tylko dla farmaceutów i techników Załóż konto Zaloguj się
Reklama
Surowiec recepturowy·substancje pomocnicze

Skrobia pszeniczna

Skrobia pszeniczna (Tritici amylum) – składnik trzech past farmakopealnych i jedyna skrobia w rejestrze surowców. Skład past, rozdrobnienie, jod.

Zapisz

Skrobia pszeniczna to substancja pomocnicza stosowana w recepturze. Farmakopea Polska XIII wprowadza ją do trzech monografii narodowych past cynkowych, gdzie jest obok tlenku cynku drugim składnikiem fazy stałej rozproszonej w podłożu hydrofobowym1. W rejestrze surowców farmaceutycznych figurują dwa preparaty, oba pochodzenia pszenicznego2.

Charakterystyka skrobi pszenicznej

Jak nazywa się skrobia pszeniczna na recepcie i w rejestrze?

Nazwa łacińska monografii to Tritici amylum, polska skrobia pszeniczna, a angielska Wheat starch3. W rejestrze surowców farmaceutycznych oba preparaty noszą polską nazwę Skrobia pszeniczna, przy czym jeden opisano nazwą Tritici amylum, a drugi szykiem odwróconym Amylum tritici2.

Farmakopea opisuje osobnymi monografiami także skrobię ziemniaczaną (Solani amylum)4 i kukurydzianą (Maydis amylum)5, ale żadna z nich nie ma preparatu w rejestrze surowców farmaceutycznych2. Monografia wymaga przy tym, żeby skrobia pszeniczna nie zawierała ziaren skrobi innego pochodzenia3. Odpowiedniki nazw z recept i receptariuszy zbiera wykaz synonimów recepturowych.

Jak wygląda skrobia pszeniczna i w czym się rozpuszcza?

Farmakopea opisuje surowiec jako bardzo miałki, biały lub prawie biały proszek, który po ściśnięciu między palcami skrzypi3. Rozpuszczalność monografia podaje terminami jakościowymi, osobno dla wody zimnej i wrzącej3.

RozpuszczalnikZachowanie surowca
Woda zimnapraktycznie nierozpuszczalna
Etanol 96%praktycznie nierozpuszczalna
Woda wrzącatworzy rzadki, mętny kleik

Z tego układu wynika, że do preparatu skrobia wchodzi jako proszek zawieszony, a nie jako roztwór, i że po zagotowaniu z wodą daje kleik rzadki.

Wielkość cząstek rozstrzyga o sposobie przygotowania surowca do pasty. Monografie past wymagają skrobi bardzo miałko sproszkowanej1, a Farmakopea określa ten stopień rozdrobnienia jako taki, w którym 90% cząstek nie przekracza 125 µm6.

Zastosowanie skrobi pszenicznej w recepturze

W których preparatach farmakopealnych występuje skrobia pszeniczna?

Trzy monografie narodowe opisują pasty cynkowe ze skrobią pszeniczną. Różnią się podłożem oraz udziałem skrobi w masie preparatu.

Pasta cynkowa (Zinci oxidi pasta, Pasta Zinci) to biała lub prawie biała masa o twardej konsystencji1.

  • wazelina biała – 50,0 cz.
  • tlenek cynku – 25,0 cz.
  • skrobia pszeniczna – 25,0 cz.

Pasta cynkowa z kwasem salicylowym (Zinci salicylatis pasta, Pasta Zinci salicylata Lassari, Pasta Lassari) to masa biała lub o szarym odcieniu, również o twardej konsystencji7.

  • wazelina biała – 48,0 cz.
  • tlenek cynku – 25,0 cz.
  • skrobia pszeniczna – 25,0 cz.
  • kwas salicylowy – 2,0 cz.

Pasta cynkowa z ichtamolem (Zinci oxidi et ichthammoli pasta, Zinci oxidi et ammonii bituminosulfonatis pasta, pasta cynkowa z sulfobituminianem amonowym) to jednorodna masa o charakterystycznym zapachu8.

  • wazelina żółta – 45,0 cz.
  • tlenek cynku – 22,5 cz.
  • ichtamol – 22,5 cz.
  • skrobia pszeniczna – 10,0 cz.

Skrobia pojawia się w recepturze także jako tworzywo opakowania dawki. Proszki dozowane przenosi się do kapsułek żelatynowych, skrobiowych lub saszetek9.

Ilości skrobi pszenicznej w preparatach recepturowych

Wykaz dawek Farmakopei Polskiej XIII podaje dawki zwykle stosowane i maksymalne dla substancji czynnych, dla których monografie opublikowano w tej Farmakopei10, a skrobia pszeniczna wchodzi do preparatów jako składnik fazy stałej rozproszonej w podłożu1. Ilość surowca wyznacza więc przepis preparatu.

W obu pastach na wazelinie białej skrobia stanowi 25,0 cz. na 100 cz. masy, a w paście z ichtamolem 10,0 cz.8 Gdy recepta każe pastę rozcieńczyć, udział wszystkich składników stałych spada proporcjonalnie do dodanego podłoża – rachunek wykonuje kalkulator rozcieńczania maści, a przeliczenie części na procenty kalkulator stężeń recepturowych.

Niezgodności recepturowe skrobi pszenicznej

  • Jod. Skrobia tworzy z jodem ciemnoniebieskie zabarwienie, które znika w czasie ogrzewania3.
  • Ogrzewanie preparatu wodnego. W zimnej wodzie skrobia się nie rozpuszcza i pozostaje zawiesiną, a doprowadzona do wrzenia przechodzi w kleik3. Ogrzanie zmienia więc konsystencję preparatu wodnego.

Niezgodnością nie jest sąsiedztwo skrobi z tlenkiem cynku, kwasem salicylowym ani ichtamolem. Wszystkie trzy stoją z nią w jednym przepisie farmakopealnym1,7,8.

Pary surowców, które w jednej recepcie reagują albo rozdzielają preparat, zbiera analizator niezgodności recepturowych.

Sporządzanie preparatów ze skrobią pszeniczną

Pasta cynkowa1:

  1. Miałko sproszkowany tlenek cynku i bardzo miałko sproszkowaną skrobię ucierać ze stopioną wazeliną białą dodawaną porcjami.
  2. Mieszać do zastygnięcia i uzyskania jednorodnej mieszaniny.
  3. Zhomogenizować.

Pasta cynkowa z kwasem salicylowym7:

  1. Bardzo miałko sproszkowany kwas salicylowy i skrobię zmieszać z miałko sproszkowanym tlenkiem cynku.
  2. Dodać część stopionej wazeliny białej i mieszać do utworzenia jednorodnej mieszaniny.
  3. Dodać porcjami resztę stopionej wazeliny białej, mieszać do zastygnięcia i zhomogenizować.

Pasta cynkowa z ichtamolem11:

  1. Do wazeliny żółtej dodać, mieszając, ichtamol.
  2. Mieszaninę dodawać porcjami do miałko sproszkowanego tlenku cynku i bardzo miałko sproszkowanej skrobi.
  3. Mieszać do zastygnięcia i zhomogenizować.

W każdym z tych przepisów skrobia trafia do podłoża jako rozdrobniony proszek, razem z tlenkiem cynku, a wazelinę dodaje się stopioną i porcjami.

Przechowywanie past ze skrobią pszeniczną

Wszystkie trzy pasty przechowuje się w dobrze zamkniętym pojemniku, w temperaturze nie wyższej niż 25 °C1,7,11.

Bezpieczeństwo stosowania skrobi pszenicznej

Surowiec otrzymuje się z ziarniaków pszenicy zwyczajnej (Triticum aestivum L.), a Farmakopea wymaga, żeby zawartość glutenu była monitorowana przy wytwarzaniu i podana na etykiecie3. Informację o niej odczytuje się więc z opakowania surowca, a nie z przepisu preparatu.

Skrobia pszeniczna nie występuje w Wykazie A, Wykazie B ani Wykazie N12. Pełne zestawienia portal publikuje osobno jako wykaz A, wykaz N i wykaz P.

Surowce dopuszczone do obrotu

Nazwa (wg rejestru)ProducentOpakowania (EAN)
Skrobia pszenicznaFagron Sp. z o.o.5 g (EAN 5909991140717) · 10 g (EAN 5909991140670) · 25 g (EAN 5909991140694) · 50 g (EAN 5909991140663) · 100 g (EAN 5909991140656) · 250 g (EAN 5909991140700) · 1 kg (EAN 5909991140687)
Skrobia pszenicznaPrzedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe „Galfarm” Sp. z o.o.25 g (EAN 5909990684649) · 50 g (EAN 5909990684663) · 100 g (EAN 5909990684670) · 250 g (EAN 5909990684687) · 500 g (EAN 5909990684656) · 1000 g (EAN 5909990684694)

Zestawienie na podstawie rejestru2.

Źródła

  1. Farmakopea Polska XIII. Monografia: Zinci oxidi pasta. T. III, str. 4883. 2023 ↩↩↩↩↩↩↩
  2. Lista Surowców Farmaceutycznych. Centrum e-Zdrowia, Rejestr Produktów Leczniczych. Stan na 2026-07-05 ↩↩↩↩
  3. Farmakopea Polska XIII. Monografia: Tritici amylum. T. III, str. 4648. 2023 ↩↩↩↩↩↩↩
  4. Farmakopea Polska XIII. Monografia: Solani amylum. T. III, str. 4378. 2023 ↩
  5. Farmakopea Polska XIII. Monografia: Maydis amylum. T. III, str. 3673. 2023 ↩
  6. Farmakopea Polska XIII. 2.9.35. Stopień rozdrobnienia proszku. T. I, str. 505. 2023 ↩
  7. Farmakopea Polska XIII. Monografia: Zinci salicylatis pasta. T. III, str. 4884. 2023 ↩↩↩↩
  8. Farmakopea Polska XIII. Monografia: Zinci oxidi et ichthammoli pasta. T. III, str. 4882. 2023 ↩↩↩
  9. Farmakopea Polska XIII. Monografia: Leki sporządzane w aptece. T. III, str. 4802. 2023 ↩
  10. Farmakopea Polska XIII. Wykaz dawek substancji czynnych, Wyjaśnienia. T. III, str. 4887. 2023 ↩
  11. Farmakopea Polska XIII. Monografia: Zinci oxidi et ichthammoli pasta. T. III, str. 4883. 2023 ↩↩
  12. Farmakopea Polska XIII. Wykazy A, B, N. T. III, str. 4956–4964. 2023 ↩

Treść specjalistyczna

Tylko dla farmaceutów i techników farmaceutycznych. Zaloguj się kontem zawodowym, żeby czytać dalej.

Autor
Redakcja portalu
Opracowanie zespołu
Publikacja: 26.08.2026 Ostatnia aktualizacja: 26.08.2026