Co polecić pacjentowi z zespołem jelita drażliwego (IBS)?

Cześć! Tu Maria Możdżeń, witam w pogadankach farmaceutycznych. Dzisiaj chciałam Wam opowiedzieć o tym, jakie leki polecać w zespole jelita drażliwego. Zapraszam do wysłuchania. Partnerem odcinka jest Wydawnictwo Farmaceutyczne – wydawca praktycznych podręczników dostępnych na www.wydawnictwo.farm. IBS czyli zespół jelita drażliwego jest to przewlekła choroba jelita grubego i cienkiego o charakterze czynnościowym. Wśród jej charakterystycznych objawów wymienić można bóle brzucha z towarzyszącymi wzdęciami, gazami oraz zmianą rytmu wypróżnień. Pacjenci z IBS mogą cierpieć zarówno na formę z dominującymi biegunkami lub zaparciami, jak również na postać mieszaną, czyli niesklasyfikowaną. Nie każde zaburzenia czynnościowe pracy jelit to zespół jelita drażliwego. Aby rozpoznać u pacjenta IBS, muszą wystąpić u niego co najmniej dwa z następujących objawów: ból związany z wypróżnieniem, ból związany ze zmianą rytmu wypróżnień oraz ból związany ze zmianą konsystencji stolca. Początek dolegliwości powinien mieć miejsce nie wcześniej niż 6 miesięcy przed diagnozą, a objawy pojawiać się nie rzadziej niż raz w tygodniu przez ostatnie 3 miesiące. Na IBS najczęściej cierpią kobiety, a pierwsze symptomy choroby pojawiają się około 20-30 roku życia. Choć przyczyny zespołu jelita drażliwego nie zostały do końca poznane, podejrzewa się, że na wystąpienie choroby znaczny wpływ ma zaburzenie interakcji jelitowo-mózgowej, które może być wywołane przewlekłym stresem o dużym nasileniu, prowadzące w konsekwencji do zaburzenia mikroflory jelitowej. IBS ma charakter chroniczny, to znaczy, że objawy utrzymują się dłuższy czas, i może dochodzić do ich zaostrzeń. Dolegliwości mogą nasilać się po spożyciu posiłku oraz w sytuacjach stresowych. Do alarmujących objawów należą krwawienia z przewodu pokarmowego, spadek masy ciała, przewlekłe wymioty, gorączka, czy też nasilenie objawów u pacjenta szczególnie w nocy. Mogą one świadczyć o innym podłożu niż IBS, dlatego pacjenta takiego należy skierować go do lekarza. Co możemy więc polecić pacjentowi w celu załagodzenia zespołu jelita drażliwego? Polskie Towarzystwo Gastroenterologiczne rekomenduje przede wszystkim zastosowanie preparatów probiotycznych, zwłaszcza produktów zawierających szczepy o udowodnionym działaniu w IBS, czyli Lactobacillus plantarum, czy połączenie kilku szczepów np. Bifidobacterium longum. Skuteczne okazać się mogą także preparaty z mięty pieprzowej (np. Oleomint) oraz zawierające rozpuszczalny błonnik, jak Colon C, czy Normolax Regular. Doraźnie u pacjentów cierpiących na bóle i skurcze we wszystkich postaciach IBS zastosować można także leki rozkurczające takie jak: hioscyna (Buscopan, Scopolan), czy też drotaweryna (No-spa, Deespa). W przypadku zaparć skuteczne będą makrogole (Forlax 10, Dulcosoft) oraz ich połączenia z elektrolitami – np. w Xennie Balance. Unikać należy jednak laktulozy, która będąc związkiem z grupy FODMAPS, może nasilać objawy IBS. W przypadku biegunek jedynym rekomendowanym lekiem jest loperamid (Stoperan, Laremid). W każdym typie IBS rekomendować można pacjentom stosowanie wyciągu STW-5, czyli leku Iberogast, ze względu na potwierdzony pozytywny wpływ w dolegliwościach, jak ból, wzdęcia czy problemy z biegunkami i zaparciem. W łagodzeniu objawów IBS skuteczna może być również trimebutyna (Tribux Bio). Pacjentowi przyjmującemu leki rozkurczające możemy zalecić równoczesne zażywanie symetykonu, np. Espumisanu, czy Espumaxu, co okazać się może skuteczniejsze w łagodzeniu objawów skurczowych od podawania wyłącznie leków rozkurczających. Co ciekawe w terapii IBS zastosowanie znalazły także trójcykliczne leki przeciwdepresyjne, takie jak doksepina stosowana u pacjentów z zaparciami, czy też u osób starszych ze względu na mniejsze działanie cholinolityczne. Amitryptylina z kolei sprawdza się lepiej u osób z częstymi biegunkami i cierpiących na bezsenność. W przypadku nieskuteczności TLPD lekarz może rozpocząć leczenie selektywnymi inhibitorami zwrotnego wychwytu serotoniny, szczególnie tymi przebadanymi w IBS, jak fluoksetyna i paroksetyna. We wszystkich postaciach IBS z wyłączeniem pacjentów z dominującymi zaparciami, w celu zmniejszenia objawów lekarz może zaordynować również 14-dniową terapię ryfaksyminą. W zmniejszaniu ciężkości objawów pomocna okazać się może także odpowiednia aktywność fizyczna, unikanie stresu, dbanie o higienę snu, oraz modyfikacje dietetyczne, np. wprowadzenie diety o niskiej zawartości produktów z grupy tzw. FODMAPs. Do FODMAP zaliczane są węglowodany łatwo fermentujące i słabo wchłanialne o wysokim ciśnieniu osmotycznym, do których zalicza się fruktozę, laktozę, fruktany oraz alkohole polihydroksylowe, jak sztuczne substancje słodzące: mannitol, czy ksylitol. Dietę FODMAP rozważyć można u osób nietolerujących tego typu składników diety – nie należy jej jednak profilaktycznie zalecać u wszystkich pacjentów z IBS. To już tyle na dzisiaj, do zobaczenia w kolejnym odcinku!