Preparaty na bolesne ząbkowanie w świetle EBM

Cześć, tu Magda Niedbała, witam w Pogadankach Farmaceutycznych! Dzisiaj opowiem Wam o tym jakie preparaty, w świetle aktualnych dowodów naukowych i wytycznych, są skuteczne i bezpieczne w łagodzeniu bolesnego ząbkowania. Zapraszam! Partnerem odcinka jest Wydawnictwo Farmaceutyczne – wydawca praktycznych podręczników dostępnych na www.wydawnictwo.farm. Ząbkowanie to proces przebijania się zębów mlecznych przez dziąsła. Zazwyczaj rozpoczyna się u dzieci w wieku 6 miesięcy i trwa do ukończenia około 2,5 roku. Typowe objawy towarzyszące ząbkowaniu to płaczliwość, grymaszenie, rozdrażnienie i zmniejszenie apetytu oraz nasilone ślinienie. Dziąsła dziecka są zaczerwienione i tkliwe, a maluch ma ciągłą potrzebę gryzienia – rączek, zabawek, czy brzegów łóżeczka. Ząbkowaniu może towarzyszyć również podwyższona temperatura ciała, jednak gorączka nie jest „normalnym” objawem ząbkowania. Nie ma wystarczających dowodów potwierdzających związek pomiędzy ząbkowaniem, a podwyższoną temperaturą ciała. Więc jeśli u ząbkującego dziecka wystąpi gorączka powyżej 38°C, rozważ inne przyczyny gorączki. W celu łagodzenia dolegliwości bólowych towarzyszących ząbkowaniu w pierwszej kolejności poleć stosowanie schłodzonego gryzaka. Ważne jest, aby taki gryzak nie był zamrażany, ponieważ zamrożony gryzak, może poranić dziąsła dziecka. Wystarczy schłodzenie go w lodówce, zgodnie z zaleceniem producenta. Takie gryzaki powinniśmy mieć na stanie apteki, bo jest to pierwszy wybór dla ząbkującego dziecka. Skuteczność metod niefarmakologicznych w łagodzeniu bolesnego ząbkowania, takich jak właśnie podawanie gryzaków, delikatnego masażu dziąseł dziecka czystym palcem oraz, co ciekawe, również przytulania, potwierdzono w badaniu klinicznym z 2015 roku. Przy nasilonych objawach bólowych, można polecić preparaty przeciwbólowe zawierające ibuprofen lub paracetamol w postaci zawiesiny, czy czopków w dawce dostosowanej do wagi dziecka. A co z popularnymi żelami na dziąsła – łagodzącymi i zmniejszającymi ból podczas ząbkowania? Nie są dostępne żadne polskie rekomendacje dotyczące leczenia bolesnego ząbkowania. W 2016 roku Amerykańska Agencja Żywności i Leków, czyli FDA, wydała ostrzeżenie przed stosowaniem żeli zawierających lidokainę. Ich użycie nie jest rekomendowane z uwagi na bardzo krótki czas kontaktu z dziąsłami i ryzyko połknięcia zbyt dużej dawki leku. FDA odradza stosowanie żeli zawierających lidokainę ze względu na ryzyko rzadkich, ale ciężkich i potencjalnie śmiertelnych działań niepożądanych. Kiedy więc i czy w ogóle rekomendować preparaty z lidokainą na ząbkowanie? Gdy metody niefarmakologiczne, a więc gryzaki, masaż dziąseł, czy przytulanie nie przynoszą rezultatu, a rodzic odczuwa potrzebę stosowania u dziecka preparatu na dziąsła, można zarekomendować żel z lidokainą, jednak koniecznie trzeba zwrócić uwagę na prawidłowe dawkowanie tych leków. A co z innymi preparatami do stosowania miejscowego zawierającymi kwas hialuronowy, czy składniki o działaniu antyseptycznym? Nie ma przesłanek do tego aby rekomendować stosowanie antyseptyków podczas ząbkowania. W 2017 roku przeprowadzono nawet badanie, które wykazało większą skuteczność żelu zawierającego kwas hialuronowy, niż żelu z lidokainą i środkiem odkażającym. Może słyszeliście też o teorii, że na ząbkowanie pomocne jest zakładanie dzieciom i niemowlętom bransoletek, czy naszyjników z bursztynu bałtyckiego? Według zwolenników tej metody, bursztyn pod wpływem ciepłoty ciała uwalnia kwas bursztynowy o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym. W 2019 roku opublikowano jednak wyniki badania, wskazujące, że nie ma podstaw, aby twierdzić, że kwas bursztynowy może uwalniać się z bursztynu i wchłaniać przez skórę, ani że posiada właściwości przeciwzapalne. Co więcej, FDA przestrzega przed zakładaniem niemowlętom i dzieciom biżuterii z koralików czy bursztynów, ponieważ tak małe elementy stwarzają ryzyko urazów oraz zadławienia i uduszenia. Na dzisiaj to wszystko. Do zobaczenia w kolejnych Pogadankach Farmaceutycznych!