Zastosowania leków poza wskazaniami, o których nie wiedziałeś

O tym, czym jest stosowanie leku poza wskazaniami, pisaliśmy w osobnym artykule. Przyjrzyjmy się teraz ciekawym przykładom pozarejestracyjnego stosowania leku tą samą drogą podania, lecz w innych wskazaniach, o których nie przeczytasz w ulotce.

Witamina na zatrzymanie laktacji

Suplementacja witaminą B6 stosowana jest m.in. w zespołach złego wchłaniania, neuropatiach i zaburzeniach metabolicznych. Zażywana w wysokich dawkach, witamina B6 stosowana jest off-label do hamowania laktacji (>200mg/dobę przez 5 dni).¹

Poprawianie jakości nasienia

Klomifen (Clostibegyt) stosowany w leczeniu niepłodności kobiet spowodowanej brakiem owulacji ma również pozarejestracyjne wskazanie: niepłodność męską. Zażywanie klomifenu przez mężczyzn ma poprawiać jakość nasienia. W tym samym celu stosuje się również off-label pentoksyfilinę (Polfilin prolongatum, Agapurin)) i letrozol (Etruzil, Aromek, Lametta). Skuteczność tych terapii jest jednak dyskusyjna.^2,3

Uporczywa czkawka

Gabapentyna (Neurontin, Gabapentin) stosowana w leczeniu padaczki i bólu neuropatycznego znajduje też zastosowanie w łagodzeniu czkawki,⁴ neuropatii cukrzycowej i profilaktyce migren.⁵

Zamykanie przewodu Botalla

Niesteroidowe leki przeciwzapalne takie jak indometacyna (Metindol) i ibuprofen (Ibum, Nurofen) są z powodzeniem stosowane w neonatologii do farmakologicznego zamknięcia przewodu tętniczego Botalla.⁶ Między innymi dlatego nie zaleca się stosowania ibuprofenu w III trymestrze ciąży.

Zespół niespokojnych nóg

Lek obniżający ciśnienie krwi – klonidyna (Iporel) – stosowany jest off label w ADHD, bólach nowotworowych, uderzeniach gorąca, nikotynizmie, odstawianiu opioidów i zespole niespokojnych nóg.⁷

Leczenie bezsenności atypowymi neuroleptykami

Kwetiapina (Kwetaplex, Ketrel, Ketilept) stosowana w leczeniu schizofrenii i choroby afektywnej dwubiegunowej, jest często zalecana off-label jako lek na przewlekłą bezsenność, zwłaszcza u osób starszych. Ze względu na ryzyko wystąpienia działań niepożądanych towarzystwa naukowe odradzają stosowania kwetiapiny w takim wskazaniu. Działania niepożądane atypowych leków przeciwpsychotycznych przewyższają ewentualną korzyść, jaką jest niewielka poprawa jakości snu.⁸ Wyjątkiem mogą być pacjenci geriatryczni z objawami psychotycznymi.

Hazard, kleptomania i zachowania autodestrukcyjne

Naltrekson (Adepend) wskazany do stosowania u dorosłych pacjentów uzależnionych od alkoholu jako środek wspomagający abstynencję, używany jest również we wskazaniach pozarejestracyjnych takich, jak: zachowania autodestrukcyjne, trichotillomania (niepohamowane wyrywanie włosów), kleptomania czy nałogowy hazard.⁷

Prawdziwa pigułka poronna

Mizoprostol (Cytotec), syntetyczny analog prostaglandyny E1 wskazany w chorobie wrzodowej żołądka, stosowany jest w ginekologii do farmakologicznego wywoływania porodu. Stosowany doustnie lub miejscowo przyspiesza dojrzewanie szyjki macicy.⁹

Szczelina odbytu

Nitrogliceryna (Nitrocard maść) zarejestrowana do uśmierzania bólów w dusznicy piersiowej, stosowana jest również w leczeniu szczelin odbytu. Aplikowana doodbytniczo zmniejsza napięcie zwieracza wewnętrznego odbytu, poprawia ukrwienie i przyspiesza gojenie.¹⁰ Dużo bezpieczniejszy jest jednak diltiazem (Oxycardil) który stosuje się w recepturze do sporządzania doodbytniczej maści.