Depresja

Leki przeciwdepresyjne są skuteczne w leczeniu umiarkowanej i ciężkiej depresji, w tym depresji poporodowej. Istnieją trzy główne klasy: trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD), selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) i inhibitory monoaminooksydazy (IMAO).

Leki przeciwdepresyjne są skuteczne w leczeniu umiarkowanej i ciężkiej depresji, w tym depresji poporodowej. Do trzech głównych klas leków przeciwdepresyjnych należą: trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD), selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) i inhibitory monoaminooksydazy (IMAO). Wybór TLPD lub SSRI na ogół przeważa nad IMAOSSRI w porównaniu do inhibitorów MAO (moklobemid) i TLPD wykazują mniej efektów ubocznych, mniejsze jest też ryzyko przedawkowania. Niekoniecznie jednak są bardziej skuteczne. Do leków przeciwdepresyjnych zaliczamy też: maprotylinę, mianserynę i mirtazapinę; wenlafaksynę i duloksetynę (SNRI), reboksetynę (NRI, stosowana u pacjentów z zahamowaniem ruchowym), a także trazodon, bupropion i tianeptyna.

Czytaj też:
Selektywne inhibitory wychwytu serotoniny (SSRI)

Jakich informacji udzielić o dawkowaniu?

Najważniejsze informacje, które powinieneś przekazać na temat dawkowania to:

  • SSRI, takie jak fluoksetyna, przyjmuje się raz dziennie,
  • TLPD, takie jak amitryptylina, przyjmuje się w dawkach podzielonych w ciągu dnia lub w pojedynczej dawce przed snem,
  • Najczęściej stosowanym na świecie IMAO jest fenelzyna, ale w Polsce jest niedostępna. Jedynym lekiem z tej grupy jest moklobemid, stosowany 1 -3 razy dziennie.

Na czym się skupić edukując pacjenta o leku lub chorobie?

Wyjaśnij pacjentowi, że pierwsze efekty działania SSRI i IMAO mogą pojawić się dopiero po 3 tygodniach, a pełny efekt może być widoczny dopiero po upływie od sześciu do ośmiu tygodni.

Czy leczenie przynosi efekty?

Jeżeli w rozmowie z pacjentem zauważysz, że pomimo odpowiedniej ilości tabletek dziennie, przez co najmniej cztery tygodnie, nie odczuwa on żadnej poprawy, konieczna jest konsultacja z lekarzem przepisującym lek.

Jakich działań niepożądanych (ADR) można się spodziewać?

Najczęstsze działania leków przeciwdepresyjnych to:

  • SSRI mogą powodować zaburzenia przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty czy niestrawność, zaburzenia snu,
  • TLPD często wywołują zespół cholinergiczny, objawami mogą być: suchość w ustach, zaparcia, niewyraźne widzenie, zaburzenia koncentracji czy uczucie splątania.
  • IMAO mogą powodować zawroty głowy, senność i bóle głowy,
  • stopniowe zwiększanie dawki SSRI daje mniejsze prawdopodobieństwo pojawienia się efektów niepożądanych, ale to wymaga zrównoważenia w kontekście konieczności uzyskania szybkiego efektu terapeutycznego,
  • leki przeciwdepresyjne mogą powodować spadek libido oraz zaburzenia erekcji.[1]Cascade E, Kalali AH, Kennedy SH. Real-World Data on SSRI Antidepressant Side Effects. Psychiatry (Edgmont). 2009;6(2):16-18.pełny tekst [dostęp 2.03.2018] (wyjątkiem jest bupropion)

Jak pomóc monitorować leczenie i ryzyko interakcji?

Pamiętaj, że:

  • stan psychiczny pacjentów spożywających leki przeciwdepresyjne, w początkowym etapie kuracji, powinien być kontrolowany raz lub dwa razy w tygodniu,
  • leki przeciwdepresyjne mogą pogłębiać tendencje samobójcze; jeśli podejrzewasz u pacjenta występowanie takich objawów natychmiast skieruj go do lekarza przepisującego lek; 
  • wszystkie leki przeciwdepresyjne, ale w szczególności SSRI mogą powodować hiponatremię.[2]ChPL Fluoksetyna EGIS[3]Revol R., Rault C., Polard E., Bellet F., Guy C.: [Hyponatremia associated with SSRI/NRSI: Descriptive and comparative epidemiological study of the incidence rates of the notified cases from the data of the French National Pharmacovigilance Database and the French National Health Insurance] Encephale 2017 abstract [dostęp 2.03.2018]; szczególnie wrażliwe są osoby starsze, dlatego należy uważać na objawy takie jak senność, splątanie czy drgawki,
  • odstawianie leków przeciwdepresyjnych powinno nastąpić pod nadzorem lekarza i dopiero w momencie, kiedy remisja objawów trwa cztery miesiące; należy unikać nagłego odstawienia leku – dawkę należy zmniejszać stopniowo w okresie jednego do dwóch tygodni; odstawianie leków przeciwdepresyjnych możliwe jest tylko pod nadzorem lekarza; dawkę leku należy zmniejszać stopniowo, w celu uniknięcia objawów odstawiennych tj. zawrotów głowy, nudności, bólu głowy, zaburzeń snu, obniżenia nastroju, szumu w uszach; w związku z tym należy zwrócić uwagę pacjenta, że musi dbać o to, aby zawsze mieć zapas leku i nie dopuścić do przerwania terapii,
  • zalecane jest przyjmowanie moklobemidu po posiłkach w celu zmniejszenia prawdopodobieństwa interakcji z tyraminą; może ona powodować gwałtowny wzrost ciśnienia krwi, co stwarza ryzyko np. krwotoków mózgowych; do produktów o dużej zawartości tyraminy należą niektóre sery (Boursalt, Cheddar, Camembert, Gruyere), napoje (wino, piwo) oraz marynowane śledzie, produkty drożdżowe, czekolada, soja; u pacjentów, u których pojawia się u niech pulsujący ból głowy, należy natychmiast skierować do lekarza; ryzyko interakcji utrzymuje się do tygodnia po odstawieniu leku.

Zaproponuj zmiany w stylu życia

 Konsultując pacjenta warto przypomnieć, że:

  • podczas leczenia zalecane jest ograniczenie spożywania alkoholu,
  • aktywność fizyczna korzystnie wpływa na poprawę nastroju i zmniejszenie objawów depresji, zachęć pacjenta do ćwiczeń na siłowni lub znalezienia innej przyjemnej formy aktywności.

Data publikacji: 20.12.2016
Data ostatniej aktualizacji: 02.03.2018

mgr farm. Justyna Żarczyńska

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. Na portalu odpowiada za moderowanie Bazy Porad oraz przekład i analizę zagranicznych doniesień i wytycznych.

[artykuły]

mgr farm. Magdalena Pelczarska

Redaktor Prowadząca portalu opieka.farm. Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego UM w Lublinie. Magister farmacji w Aptece u Farmaceutów (AuF).

[artykuły] [nawiąż kontakt]

Źródła:   [ + ]

1. Cascade E, Kalali AH, Kennedy SH. Real-World Data on SSRI Antidepressant Side Effects. Psychiatry (Edgmont). 2009;6(2):16-18.pełny tekst [dostęp 2.03.2018]
2. ChPL Fluoksetyna EGIS
3. Revol R., Rault C., Polard E., Bellet F., Guy C.: [Hyponatremia associated with SSRI/NRSI: Descriptive and comparative epidemiological study of the incidence rates of the notified cases from the data of the French National Pharmacovigilance Database and the French National Health Insurance] Encephale 2017 abstract [dostęp 2.03.2018]
Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Powiązane opracowania:

Ten temat zawiera 8 odpowiedzi, ma 6 głosów, i został ostatnio zaktualizowany przez  Magdalena Pelczarska 2 miesiące, 1 tydzień temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #10742 Punkty: 2

    Justyna Żarczynska mgr farm.
    26 pkt.

    Leki przeciwdepresyjne są skuteczne w leczeniu umiarkowanej i ciężkiej depresji, w tym depresji poporodowej. Istnieją trzy główne klasy: trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD), selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) i inhibitory monoaminooksydazy (IMAO).

    (…)

    [Czytaj cały artykuł tu: Depresja]

    Zapraszam do dyskusji.

    2 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #10749 Punkty: 1

    Maria Kowalczuk mgr farm.
    303 pkt.

    Łatwa do przełknięcia, skompresowana w małej pigułce, wiedza. Nie powiem, że nie rozbudza apetytu na więcej. I o to chodzi:) Pewnie dostaniemy to w komentarzach. Nie mogłam sobie wymarzyć piękniejszych prezentów pod choinkę 🙂

    Mała prośba do Mikołaja – Moderatora, aby nie hamował głodnych wiedzy niektórych farmaceutów choćby się nawet za daleko zagalopowali, wychodząc czasami poza zakres swoich kompetencji i OF. Cudownie, że są osoby które potrafią celnie zweryfikować przydatność tej wiedzy w OF i mówią o tym otwarcie. No cóż, lubimy być czasem niegrzeczni. 🙂

    1 użytkownik uznał wpis za pomocny.
  • #10778 Punkty: 2

    Konrad Tuszyński mgr farm.
    1.1K pkt.

    Ależ ja jestem jak najbardziej za wychodzeniem poza zakres kompetencji 😛 Ale faktem jest, że łatwo się zagalopować w teorii i wtedy trudniej jest przełożyć ją na praktykę. Farmaceuci świeżo po studiach bywają bardzo rozczarowani pacjentoklientami pytającymi tylko o cenę (niektórzy popadają nawet w lekką depresję, żeby nie było że odchodzę od tematu) i zamiast próbować małymi kroczkami przekonać pacjenta do siebie innym argumentem niż cenowym, stwierdzają że popełnili błąd idąc na farmację, że są postrzegani jako sprzedawcy. OF trzeba wdrażać stopniowo – od tego jest Baza porad, żeby nie zarzucać niuansami pacjenta i lekarza, lecz mówić o konkretach, zadawać właściwe i trafne pytania, wdrażając ideę opieki farmaceutycznej już przy pierwszym stole.

    Co do apetytu na więcej – to już zależy od komentarzy:)

    2 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #10804 Punkty: 2

    Marta Trafidło mgr farm.
    28 pkt.

    Widzę, że został zmieniony czas po jakim należy spodziewać się pierwszych efektów leczenia. Na studiach uczono, że już po 14 dniach od rozpoczęcia terapii.

    Wzrost masy ciała i zwiększony apetyt też jest sygnałem, że leki zaczynają działać.

    2 użytkowników uznało wpis za pomocny.
  • #51568 Punkty: 1

    Dominika Pietrzyk mgr farm.
    132 pkt.

    Jaki lek można zaproponować w takim przypadku?

    Pacjentka, lat 30, nieplanująca ciąży. Problemy z żołądkiem (refluks) i zasypianiem. Stwierdzona depresja, oprócz leczenia farmakologicznego jest wdrożona terapia u psychologa.

    Początkowo miała wypisaną amitryptylinę, potem dołożono wenlafaksynę. Mimo zwiększania dawki wenlafaksyny, po trzech miesiącach leczenia pacjentka nie widzi wyraźnej poprawy. Do tego nasilają się objawy związane z refluksem, które są mocno uciążliwe. W związku z tym przyjmowany jest esomeprazol, 20 mg, zwiększany do 40 mg dziennie przy zaostrzeniach.

    Czy jest lek, który wraz z działaniem przeciwdepresyjnym ułatwiałby zasypianie, ale nie zwiększał problemów żołądkowych? Myślałam o trazodonie, ale w działaniach ubocznych jest niestety informacja o problemach żołądkowych. Przy SSRI wzrasta ryzyko krwawień z układu pokarmowego więc też raczej nie wchodzi w grę w tym wypadku.

    1 użytkownik uznał wpis za pomocny.
    • #51604 Punkty: 2

      Magdalena Pelczarska mgr farm.
      119 pkt.

      Ciekawy dla mnie jest ten początek leczenia – rzadko się zdarza, że amitryptylina jest lekiem pierwszego wyboru, szczególnie u osób młodych. Oczywiście nie wiemy wszystkiego,więc ciężko cokolwiek oceniać.

      Wśród leków z komponentą ułatwiającą zasypianie wymieniłabym w pierwszej kolejności trazodon (Trittico CR), tak jak piszesz Dominika. Spotkałam się też z wypisywaniem mianseryny (Deprexolet, Lerivon) w podobnym wskazaniu, ale za każdym razem to kwestia bardzo indywidualna.

      Trazodon w zależności od dawki jest stosowany w leczeniu bezsenności nie tylko u osób z depresją. Potwierdzają to też badania. Okazał się skuteczny np. w krótkotrwałym leczeniu bezsenności. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29680424 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29552421 Tolerancja i bezpieczeństwo to jednak kwestia dyskusyjna.  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29761479

      Trudno chyba jednak o lek, który jakoś szczególnie charakteryzuje się mniejszym ryzykiem problemów żołądkowych. Wszystkie leki przeciwdepresyjne mogą powodować takie efekty uboczne, szczególnie w początkowym okresie leczenia, a później mijają lub nie.

      Biorąc to wszystko pod uwagę nasuwa mi się jeden wniosek – decyduje lekarz, który całościowo bierze pod uwagę stan pacjenta, wyniki badań, indywidualne cechy pacjenta, przeciwwskazania itp.

       

      2 użytkowników uznało wpis za pomocny.
    • #51612 Punkty: 2

      Dominika Pietrzyk mgr farm.
      132 pkt.

      Dziękuję za odpowiedź:)

      Oczywiście, decyduje lekarz i tu nie będziemy ingerować. Pacjentka ma wykształcenie medyczne, ale nie pracuje stricte z lekami, więc prosiła o odświeżenie informacji. Chodzi jej bardziej o to, żeby mogła świadomie przeanalizować z lekarzem dostępne możliwości. Wcześniej lekarz proponował jej różne opcje, przed wypisaniem leku rozważali co może mieć dla niej największe korzyści. Jeśli będzie konieczna zmiana leczenia też tak najprawdopodobniej będzie i stąd jej pytanie.

      2 użytkowników uznało wpis za pomocny.
    • #51614 Punkty: 1

      Magdalena Pelczarska mgr farm.
      119 pkt.

      Rozumiem. 🙂 Sama jestem ciekawa, co mogłoby się okazać najlepszym rozwiązaniem. W końcu leczenie depresji jest bardzo indywidualne.

      1 użytkownik uznał wpis za pomocny.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

Zapraszamy:

Nie odnaleziono wydarzeń!
Więcej
Nasze projekty
Partnerzy Pilotażu Opieki Farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Lekowy Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Domowej Apteczki Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej