Depresja

Rozmawiaj z pacjentem!

Baza porad to minimum informacji, jakie powinien otrzymać pacjent przy pierwszym stole.

Leki przeciwdepresyjne są skuteczne w leczeniu umiarkowanej i ciężkiej depresji, w tym depresji poporodowej. Do trzech głównych klas leków przeciwdepresyjnych: trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD), selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) i inhibitory monoaminooksydazy (IMAO).  Wybór TLPD lub SSRI na ogół przeważa nad IMAO. SSRI w porównaniu do inhibitorów MAO (moklobemid) i TLPD wykazują mniej efektów ubocznych, mniejsze jest też ryzyko przedawkowania. Niekoniecznie jednak są bardziej skuteczne. Do leków przeciwdepresyjnych zaliczamy też: maprotylinę, mianserynę i mirtazapinę; wenlafaksynę i duloksetynę(SNRI), reboksetynę (NRI, stosowana u pacjentów z zahamowaniem ruchowym), a także trazodon, bupropion i tianeptyna.

Zobacz też Czytaj też:  Baza Porad: selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)

Jakich informacji udzielić o dawkowaniu?

Najważniejsze informacje, które powinieneś przekazać na temat dawkowania to:

  • SSRI, takie jak fluoksetyna, przyjmuje się raz dziennie,
  • TLPD, takie jak amitryptylina, przyjmuje się w dawkach podzielonych w ciągu dnia lub w pojedynczej dawce przed snem,
  • Najczęściej stosowanym IMAO jest fenelzyna, stosowana trzy razy dziennie. W Polsce jest niedostępna. Jedynym lekiem z tej grupy jest moklobemid, stosowany 1 -3 razy dziennie.
Na czym się skupić edukując pacjenta o leku lub chorobie?

Wyjaśnij pacjentowi, że pierwsze efekty działania SSRI i IMAO mogą pojawić się dopiero po 3 tygodniach, a pełny efekt może być widoczny dopiero po upływie od sześciu do ośmiu tygodni.

Czy leczenie przynosi efekty?

Jeżeli w rozmowie z pacjentem zauważysz, że pomimo odpowiedniej ilości tabletek dziennie, przez co najmniej cztery tygodnie, nie czuje on żadnych korzyści, konieczna jest konsultacja z lekarzem przepisującym lek.

Jakich działań niepożądanych (ADR) można się spodziewać?

Najczęstsze działania leków przeciwdepresyjnych to:

  • SSRI mogą powodować zaburzenia przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty czy niestrawność, zaburzenia snu
  • TLPD często wywołują zespół cholinergiczny, objawami mogą być: suchość w ustach, zaparcia, niewyraźne widzenie, zaburzenia koncentracji czy uczucie splątania.
  • IMAO mogą powodować zawroty głowy, senność i bóle głowy,
  • stopniowe zwiększanie dawki SSRI daje mniejsze prawdopodobieństwo pojawienia się efektów niepożądanych, ale to wymaga zrównoważenia w kontekście konieczności uzyskania szybkiego efektu terapeutycznego,
  • leki przeciwdepresyjne mogą powodować spadek libido oraz zaburzenia erekcji[1]Cascade E, Kalali AH, Kennedy SH. Real-World Data on SSRI Antidepressant Side Effects. Psychiatry (Edgmont). 2009;6(2):16-18.pełny tekst [dostęp 2.03.2018] (wyjątkiem jest bupropion).
Jak pomóc monitorować leczenie i ryzyko interakcji?

Pamiętaj, że:

  • stan psychiczny pacjentów spożywających leki przeciwdepresyjne, w początkowym etapie kuracji, powinien być kontrolowany raz lub dwa razy w tygodniu,
  • leki przeciwdepresyjna mogą pogłębiać tendencje samobójcze; jeśli podejrzewasz u pacjenta występowanie takich objawów – natychmiast skieruj go do lekarza przepisującego lek; 
  • wszystkie leki przeciwdepresyjne, ale w szczególności SSRI mogą powodować hiponatremię.[2]ChPL Fluoksetyna EGIS[3]Revol R., Rault C., Polard E., Bellet F., Guy C.: [Hyponatremia associated with SSRI/NRSI: Descriptive and comparative epidemiological study of the incidence rates of the notified cases from the data of the French National Pharmacovigilance Database and the French National Health Insurance]Encephale 2017 abstract [dostęp 2.03.2018]; szczególnie wrażliwe są osoby starsze, dlatego należy uważać na objawy takie jak senność, splątanie czy drgawki,
  • odstawianie leków przeciwdepresyjnych powinno nastąpić pod nadzorem lekarza i dopiero w momencie, kiedy remisja objawów trwa cztery miesiące; należy unikać nagłego odstawienia leku – dawkę należy zmniejszać stopniowo w okresie jednego do dwóch tygodni; odstawianie leków przeciwdepresyjnych możliwe jest tylko pod nadzorem lekarza; dawkę leku należy zmniejszać stopniowo, w celu uniknięcia objawów odstawiennych tj. zawrotów głowy, nudności, bólu głowy, zaburzeń snu, obniżenia nastroju, szumu w uszach; w związku z tym należy zwrócić uwagę pacjenta, że musi dbać o to, aby zawsze mieć zapas leku i nie dopuścić do przerwania terapii,
  • pacjenta z wywiadem nawracających depresji poinformuj, że będzie potrzebował leczenia podtrzymującego przez okres co najmniej pięciu lat, 
  • zalecane jest przyjmowanie moklobemidu po posiłkach w celu zmniejszenia prawdopodobieństwa interakcji z tyraminą; może ona powodować gwałtowny wzrost ciśnienia krwi, co stwarza ryzyko np. krwotoków mózgowych; do produktów o dużej zawartości tyraminy należą niektóre sery (Boursalt, Cheddar, Camembert, Gruyere), napoje (wino, piwo) oraz marynowane śledzie, produkty drożdżowe, czekolada, soja; u pacjentów, u których pojawia się u niech pulsujący ból głowy, należy natychmiast skierować do lekarza; ryzyko interakcji utrzymuje się do tygodnia po odstawieniu leku.
Zaproponuj zmiany w stylu życia

 Konsultując pacjenta warto przypomnieć mu, że:

  • podczas leczenia zalecane jest ograniczenie spożywania alkoholu,
  • aktywność fizyczna korzystnie wpływa na poprawę nastroju i zmniejszenie objawów depresji, zachęć pacjenta do ćwiczeń na siłowni lub znalezienia innej przyjemnej formy aktywności.

Data publikacji: 20.12.2016
Data ostatniej aktualizacji: 02.03.2018

mgr farm. Justyna Żarczyńska

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. Na portalu odpowiada za moderowanie Bazy Porad oraz przekład i analizę zagranicznych doniesień i wytycznych.

[artykuły]

mgr farm. Magdalena Pelczarska

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego UM w Lublinie. Redaktor prowadząca portalu opieka.farm - merytoryczne wsparcie. Farmaceutka w Aptece u Farmaceutów (AuF).

[artykuły]

Źródła:   [ + ]

Forum dyskusyjne - brak dostępu. Zawartość serwisu kierowana jest tylko do osób wykonujących zawód medyczny, m.in. farmaceutów, lekarzy, techników farmaceutycznych i pielęgniarek. Jeśli posiadasz już konto zaloguj się ↗

Jeśli nie posiadasz konta, a jesteś związany z medycyną lub farmacją - zarejestruj się.

Udostępnij
+1
Udostępnij
Email
Pocket
WhatsApp