Czy kwas acetylosalicylowy jest już stosowany w leczeniu raka jelita grubego? – Wyjaśniamy!

Pytanie

Czy istnieją rekomendacje odnośnie do stosowania kwasu acetylosalicylowego w leczeniu raka jelita grubego? A jeśli tak, to w jakich dawkach należy go stosować?

Krótka odpowiedź

W zaleceniach NICE (The National Institute for Health and Care Excellence) stwierdzono, że codzienne przyjmowanie kwasu acetylosalicylowego (ASA) u osób z grupy wysokiego ryzyka może zapobiec rozwojowi nowotworu raka jelita grubego. Decyzję o przyjmowaniu kwasu acetylosalicylowego w ramach prewencji należy rozważyć indywidulanie, opierając się o rachunek korzyści i ryzyka.

Wyjaśnienie

Rekomendacje dotyczące stosowania ASA w ramach profilaktyki wystąpienia raka jelita grubego dotyczą wąskiej grupy osób – pacjentów z zespołem Lyncha (dziedziczny rak jelita grubego niezwiązany z polipowatością). Aby ocenić korzyści z codziennego przyjmowania kwasu acetylosalicylowego u pacjentów z zespołem Lyncha przeprowadzono badanie RCT z podwójnym zaślepieniem. Chorzy byli obserwowani przez 10 lat od włączenia do badania klinicznego. Okazało się, że u pacjentów, którym podawano kwas acetylosalicylowy w dawce 600 mg dziennie odnotowano spadek rozwoju nowotworów jelita grubego o 42,6%.^[1] Istotny, korzystny wpływ ASA jako leku stosowanego w prewencji raka jelita grubego dowiedziono również po przeprowadzeniu metaanalizy. Obejmowała ona 88 badań kohortowych i 7 badań klinicznych z randomizacją. Stosowanie małych (75-100 mg) dawek ASA zmniejszało ryzyko zachorowania na raka jelita grubego.^[2]

Na podstawie badania RCT^[1] NICE (National Institute for Health and Care Excellence) umieściło zastosowanie kwasu acetylosalicylowego w swoich wytycznych jako jedną z możliwości profilaktyki raka jelita grubego u osób dorosłych z zespołem Lyncha. Rekomendacje nie określają dawki leku jaka powinna być stosowana, a sama interwencja jest wskazaniem off-label. ^[3]Pacjenci powinni skontaktować się z lekarzem, zanim zaczną przyjmować regularnie kwas acetylosalicylowy, ze względu na ryzyko wystąpienia krwawienia z przewodu pokarmowego, krwotoku śródczaszkowego i udaru krwotocznego.

Z kolei inne badanie RCT, w którym osoby w wieku 70 lat lub starsze przyjmowały 100 mg ASA lub placebo dziennie przez średnio prawie pięć lat dało inne wyniki. Codzienna dawka ASA podwoiła ryzyko śmierci osoby w wieku 70 lat lub starszej z powodu raka w stadium 3 i zwiększyła ryzyko śmierci związane z rakiem w stadium 4 o prawie jedną trzecią. Sugeruje to, że istnieje potencjalna różnica we wpływie ASA na osoby starsze w porównaniu z młodszymi dorosłymi. ^[4] Uzyskane z tego badania wyniki są sprzeczne z wieloma większymi badaniami wykazującymi na brak szkód podczas stosowania kwasu acetylosalicylowego.

Niespójne dane literaturowe co do skuteczności i bezpieczeństwa tej interwencji sugerują, że potrzeba jest wykonania kolejnych badań w tej kwestii.

Na tę chwilę nie zaleca się rutynowego stosowania ASA jako profilaktyki raka jelita grubego.

Kwas acetylosalicylowy – Ścieżka rekomendacji

Preparaty z kwasem acetylosalicylowym – komu polecać, jak stosować, jak działają, na jakie interakcje i działania niepożądane zwrócić uwagę?

Piśmiennictwo

1. Burn, J., Sheth, H., Elliott, F., Reed, L., Macrae, F., Mecklin, J. P., Möslein, G., McRonald, F. E., Bertario, L., Evans, D. G., Gerdes, A. M., Ho, J. W. C., Lindblom, A., Morrison, P. J., Rashbass, J., Ramesar, R., Seppälä, T., Thomas, H. J. W., Pylvänäinen, K., Borthwick, G. M., … CAPP2 Investigators (2020). Cancer prevention with aspirin in hereditary colorectal cancer (Lynch syndrome), 10-year follow-up and registry-based 20-year data in the CAPP2 study: a double-blind, randomised, placebo-controlled trial. Lancet (London, England), 395(10240), 1855–1863. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30366-4 ⬏⬏
2. Wang, L., Zhang, R., Yu, L., Xiao, J., Zhou, X., Li, X., Song, P., & Li, X. (2021). Aspirin Use and Common Cancer Risk: A Meta-Analysis of Cohort Studies and Randomized Controlled Trials. Frontiers in oncology, 11, 690219. https://doi.org/10.3389/fonc.2021.690219 ⬏
3. NICE. (2020). Colorectal cancer. [NICE Guideline No. 151] Pobrano z: https://www.nice.org.uk/guidance/ng151/chapter/Recommendations ⬏
4. McNeil, J. J., Gibbs, P., Orchard, S. G., Lockery, J. E., Bernstein, W. B., Cao, Y., Ford, L., Haydon, A., Kirpach, B., Macrae, F., McLean, C., Millar, J., Murray, A. M., Nelson, M. R., Polekhina, G., Reid, C. M., Richmond, E., Rodríguez, L. M., Shah, R. C., Tie, J., … ASPREE Investigator Group (2021). Effect of Aspirin on Cancer Incidence and Mortality in Older Adults. Journal of the National Cancer Institute, 113(3), 258–265. https://doi.org/10.1093/jnci/djaa114 ⬏