Jednostka opuszki palca (FTU), czyli jak dawkować silne kremy i maści

Kluczową kwestią w przypadku leków do stosowania miejscowego w postaci maści czy kremów jest odpowiedni dobór aplikowanej dawki preparatu. Z pomocą przychodzi FTU (finger-tip unit) czyli jednostka opuszki palca.

Kluczową kwestią w przypadku silnie działających leków do stosowania miejscowego w postaci maści czy kremów jest odpowiedni dobór aplikowanej dawki preparatu. Dawka mGKS zależy od ilości leku wyciśniętej z tuby w przeliczeniu na powierzchnię skóry chorej, czyli w efekcie końcowym od grubości warstwy nakładanej na skórę. Zwykliśmy informować o tym, że leki tej grupy nakłada się cienką warstwą na skórę, jednak stwierdzenie to jest niejednoznaczne i może być niejasne dla pacjenta. Pacjenci powinni być świadomi, ile dokładnie preparatu leczniczego należy nałożyć na zmienioną chorobowo powierzchnię skóry.

FTU – jednostka opuszki palca.

Dla każdego preparatu jest określony minimalny czas, na jaki powinno starczyć pojedyncze opakowanie maści czy kremu. Nigdy nie powinno się przekraczać dawki 50 mg silnego kortykosteroidu w ciągu tygodnia lub 100 mg steroidu o średniej mocy[1]Kaszuba A. et al.: Miejscowe glikokortykosteroidy w leczeniu chorób skóry – zalecane standardy postępowania; pełny tekst .PDF.

W celu ułatwienia dawkowania leków miejscowych z GKS stworzono system określania potrzebnej ilości leku w zależności od powierzchni chorej powierzchni ciała. Do tego celu służy jednostka FTU (ang. fingertip unit), czyli jednostka opuszki palca.

  • Jednostka FTU odpowiada zwykle w przybliżeniu 0,5 g maści, kremu lub lotionu.
  • W przypadku kremów i maści jednostka FTU to ilość sterydu, która jest wyciskana z tuby o szerokości dyszy 5 mm wzdłuż palca osoby dorosłej mierzona od końca palca do pierwszego zgięcia paliczka (patrz zdjęcie powyżej). 
  • W przypadku lotionów jednostka FTU to ilość sterydu, która wyciśnięta na dłoń ma powierzchnię plamy przybliżoną do wielkości polskiej pięciogroszówki (średnica około 19 mm).
  • Jedna jednostka FTU danego preparatu przeznaczona jest do pokrycia lekiem powierzchni całych dwóch dłoni osoby dorosłej.

W przeliczeniu na powierzchnię ciała u dorosłych stosuje się następujące ilości sterydów:

  • 1 FTU do leczenia palców, dłoni i grzbietu ręki,
  • 2 FTU do leczenia całej stopy,
  • 2,5 FTU to liczba odpowiednia do pokrycia zmian na twarzy i szyi,
  • 4 FTU do leczenia całej kończyny górnej z ręką,
  • 7 FTU do leczenia przedniej powierzchni klatki piersiowej i brzucha lub pleców i pośladków,
  • 8 FTU do leczenia całej kończyny dolnej ze stopą.
Czytaj też:
Glikokortykosteroidy wziewne

Szczególną uwagę powinno zwrócić się na dawkowanie mGKS u dzieci, u których nie stosuję się ich na rozległe powierzchnie ciała.  Ze względu na małą masę dziecka i dużą powierzchnie ciała, która umożliwia dużą absorpcję leku, nasilone jest ryzyko wystąpienie ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Aby należycie dobrać dawkę leku u dziecka również stosuję się dobór dawki posługując się jednostką FTU, jednak w zależności od wieku dziecka stosowane są proporcjonalnie mniejsze dawki. Pamiętajmy, że jednostka FTU odpowiada zawsze ilości mierzonej na palcu osoby dorosłej, nawet jeśli obliczamy ilość leku dla dziecka. Spytaj pacjenta czy wie ile leku powinien nanosić na skórę. Jeśli lekarz w zaleceniach lub na recepcie napisał dawkowanie uwzględniając jednostki FTU (co raczej się nie zdarza) wytłumacz pacjentowi jak powinien odmierzyć właściwą ilość. Jeśli pacjent nie posiada zaleceń w jakiej ilości stosować preparat możesz posłużyć się tabelą:

Ilość FTU dla dzieci i dorosłych
powierzchnia3-6 msc.1-2 lata3-5 lat6-10 latdorosły
cała twarz i szyja11.51.522.5
całę ramię i ręka11.522.54
cały przód klatki piersiowej i brzuch1233.57
całe plecy wraz z pośladkami1.533.557
cała noga i stopa1.5234.58

Dzięki ustalonym normom z łatwością można obliczyć ilość preparatu potrzebną do leczenia powierzchni ciała u dziecka lub dorosłego. Na podstawie tak ustalonego dawkowania można również obliczyć na jak długo powinno starczyć opakowanie/tuba leku. Przykładowo gdy leczeniu mają podlegać obie dłonie wraz z palcami u osoby dorosłej (1 FTU) to przy jednokrotnej w ciągu dnia aplikacji maści Edelan tuba leku 15 g starcza na okres 30 dni leczenia. W tym przypadku poinformuj pacjenta, że jeśli lekarz zalecił stosować maść przez dwa tygodnie to po tym czasie w tubie powinna pozostać część niezużytego nadmiaru leku. (1 FTU = 0,5 g maści = 1 dzień) Jeśli pacjent pyta w jakich ilościach nakładać preparat, pomóż mu przeliczyć jednostki FTU i zapisz na jak długo powinno starczyć opakowanie preparatu.[2]Kaszuba A. et al.: Miejscowe glikokortykosteroidy w leczeniu chorób skóry – zalecane standardy postępowania; pełny tekst .PDF

Czytaj też:
Migrena - dawkowanie preparatów OTC

Czytaj też:

mgr farm. Alicja Cieślar

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. W czasie studiów członkini Koła Opieki Farmaceutycznej. Odbywała staż w Aptece u Farmaceutów (AuF) w roku 2016/17 pracując m.in. przy cyklu Notatki stażysty.

[artykuły]

Cytuj ten artykuł jako:
Alicja Cieślar, i in.: Jednostka opuszki palca (FTU), czyli jak dawkować silne kremy i maści, Portal opieka.farm (https://opieka.farm/opracowania/jednostka-opuszki-palca-ftu/) [dostęp: 19 maja 2019]

Źródła:   [ + ]

1, 2. Kaszuba A. et al.: Miejscowe glikokortykosteroidy w leczeniu chorób skóry – zalecane standardy postępowania; pełny tekst .PDF
Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Powiązane opracowania:

Ten temat zawiera 4 odpowiedzi, ma 3 głosy, i został ostatnio zaktualizowany przez  Dominika Pietrzyk 2 lata, 3 miesiące temu.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

Zapraszamy:

Nie odnaleziono wydarzeń!
Więcej
Nasze projekty
Partnerzy Pilotażu Opieki Farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Lekowy Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Domowej Apteczki Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej