Apteczne punkty szczepień w dystrybucji sanepidu. Raport Państwowej Inspekcji Sanitarnej za 2025 rok podaje prawie 7 mln wydanych dawek

Państwowa Inspekcja Sanitarna opublikowała raport za 2025 rok, w którym wymienia apteczne punkty szczepień jako ogniwo krajowej dystrybucji szczepionek. W 2025 roku niemal 7 mln dawek szczepionek trafiło ze stacji sanitarno-epidemiologicznych do ponad jedenastu tysięcy placówek, zarówno przychodni podstawowej opieki zdrowotnej i szpitali, jak i aptecznych punktów szczepień.¹ Dokument ukazał się 10 sierpnia.²

Liczba obsługiwanych dawek wzrosła w 2025 roku o ponad 20 proc., z około 5,8 mln do około 7 mln rocznie. Powodem było włączenie do tego systemu szczepionek przeciw COVID-19, których dystrybucję inspekcja przejęła od Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych. W sezonie 2025/2026 stosowano preparat Spikevax LP.8.1. Raport opisuje przy tym, jak w sezonie 2025/2026 wyglądał odbiór szczepionek przez apteki ogólnodostępne mające umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia:

• zamówienie składano przez stronę PUE RARS, a nie bezpośrednio w stacji sanitarno-epidemiologicznej
• punkt szczepień odbierał preparaty transportem własnym z właściwej powiatowej stacji
• nie przewidziano przekazywania niewykorzystanych dawek między punktami szczepień
• obowiązywał zimny łańcuch w zakresie od +2°C do +8°C
• termin ważności po rozmrożeniu wynosił 30 dni, co inspekcja wskazuje jako wyzwanie przy planowaniu zamówień

Obraz epidemiologiczny za 2025 rok inspekcja zamyka wnioskiem o konieczności „dalszego wzmacniania nadzoru epidemiologicznego oraz promocji szczepień, w tym szczepień przypominających u dorosłych”.³ Liczba zachorowań na krztusiec skurczyła się blisko trzykrotnie, do 11 339 w 2025 roku wobec 32 430 rok wcześniej, choć, jak zaznacza inspekcja, wciąż nie wróciła do poziomu sprzed epidemii wyrównawczej. Wirusowe zapalenie wątroby typu A poszło w odwrotną stronę, bo 1085 zachorowań w 2025 roku to ponad trzykrotnie więcej niż rok wcześniej – o dalszym wzroście w 2026 roku i zapowiedzi promowania szczepień w grupach ryzyka pisaliśmy już przy okazji sierpniowego briefingu Głównego Inspektora Sanitarnego.

U nieszczepionego dziecka rozpoznano w marcu 2025 roku błonicę gardła, pierwszy taki przypadek w Polsce od ćwierćwiecza. Inspekcja opisuje go jako przypomnienie o roli szczepień w profilaktyce chorób, które dzięki programom szczepień przestały w Polsce występować. Dorosłym raport przypomina o dawce przypominającej szczepionki skojarzonej przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi co dekadę.⁴

Raport przypomina też, gdzie szczepienie wykonuje apteka, a gdzie nie. Bezpłatne szczepienie preparatem Tdap dla kobiet w ciąży, dostępne od 15 października 2024 roku i zalecane między 27. a 36. tygodniem ciąży, wykonuje wyłącznie podstawowa opieka zdrowotna, a pacjentkę do szczepienia kwalifikuje lekarz POZ, nie farmaceuta. Z kolei szczepienie przeciw HPV preparatem Cervarix w zakresie typów 16 i 18 jest objęte refundacją apteczną, przy czym młodzież do 18. roku życia może zaszczepić się bezpłatnie w POZ albo w aptece, a osoby dorosłe z odpłatnością 50 proc.⁵ Warunki uruchomienia takiej usługi opisuje nasze opracowanie o tym, jak zgłosić aptekę do wykonywania szczepień.