Donosowa szczepionka przeciw grypie – co warto wiedzieć?

Dotychczas w Polsce dostępne były szczepionki przeciwko grypie w postaci zawiesiny do wstrzykiwań podskórnych lub domięśniowych. W tym sezonie dostępna jest także szczepionka Fluenz Tetra do podania donosowego. Co warto wiedzieć na jej temat, by odpowiedzieć na pytania pacjentów?

W sezonie grypowym 2019/2020 po raz pierwszy na polskim rynku dostępna jest donosowa szczepionka przeciw grypie – Fluenz Tetra.[1] Jest to szczepionka czterowalentna zawierająca żywe, atenuowane wirusy – 2 szczepy typu A: H1N1 i H3N2 oraz 2 szczepy typu B. Dobór szczepów opiera się na aktualnych rekomendacjach wydawanych przez WHO na dany sezon grypowy dla półkuli północnej.[2]

Wskazaniem do zastosowania szczepionki donosowej jest profilaktyka grypy u dzieci i młodzieży od 2. do 18. r.ż.[3] Szczepionka została dopuszczona do obrotu na obszarze UE w grudniu 2013r.[2] W Stanach Zjednoczonych oraz Kanadzie donosowa szczepionka przeciw grypie stosowana jest od 2003 r. (dostępna tam pod nazwą FluMist Quadrivalent).[4] (Patrz: Kto powinien szczepić się przeciw grypie i dlaczego?”.)

Postać i dawkowanie szczepionki Fluenz Tetra

Szczepionka Fluenz Tetra  ma postać aerozolu – zawiesiny w jednorazowym aplikatorze do nosa (0,2 ml).[2] Zawiesina może być bezbarwna do jasnożółtej, przejrzysta lub opalizująca, mogą być widoczne niewielkie, białe cząstki.[3]

Sposób aplikacji szczepionki Fluenz Tetra

Do każdego otworu nosowego podaje się 0,1 ml aerozolu (jedno naciśnięcie pompki). Po podaniu dawki do jednego otworu nosowego,  należy jak najszybciej  zaaplikować dawkę do drugiego otworu. Podczas podawania szczepionki pacjent może oddychać swobodnie, nie jest wymagane wciąganie do nosa lub aktywne wdychanie.[3] Nie ma konieczności powtórzenia dawki, jeśli pacjent kichnie lub wydmucha nos po aplikacji szczepionki.[4]

Instrukcję podania szczepionki przedstawia Rysunek 1.

Rysunek 1. Sposób podania szczepionki Fluenz Tetra

Szczepionka Fluenz Tetra nie jest przeznaczona do samodzielnego podania przez rodzica w domu. Szczepienie przeprowadza pielęgniarka lub lekarz uprawnieni do podawania szczepień, w miejscu z dostępem do niezbędnej pomocy w razie (hipotetycznej) reakcji anafilaktycznej. (Patrz: Dlaczego szczepienia w aptekach to świetny pomysł?”.)

W przypadku dzieci nieszczepionych wcześniej przeciwko grypie, należy podać kolejną dawkę po upływie 4 tygodni od aplikacji pierwszej dawki.[3]

Przechowywanie szczepionki

Szczepionkę należy przechowywać w lodówce (2-8°C). Jej ważność wynosi 18 tygodni od daty produkcji. Szczepionka może być pozostawiona jednorazowo w temperaturze do 25°C, jednak nie dłużej niż 12 h.[3]

Skuteczność szczepionki Fluenz Tetra

Odporność przeciwko wirusom grypy rozwija się po ok. 14 dniach po aplikacji szczepionki Fluenz Tetra[1] i utrzymuje się przez 6-12 miesięcy.[5]

Badania z udziałem 20 000 niemowląt, dzieci i młodzieży przeprowadzone w ciągu 7 sezonów grypowych potwierdziły skuteczność szczepionki Fluenz Tetra w zapobieganiu grypie u pajentów w wieku od 2. do 17. r.ż. Trzy spośród siedmiu badań z grupą kontrolną wykazały, że donosowa szczepionka przeciw grypie jest bardziej skuteczna niż szczepionka we wstrzyknięciu.[3]

Podanie donosowe odwzorowuje naturalną drogę kontaktu z wirusem, dzięki czemu immunizacja po aplikacji szczepionki przypomina naturalną odporność.[1][5]

Sposób pasażowania pozwala na namnażanie się wirusów w temperaturze ok. 25°C (cold-adapted), dlatego też replikacja przebiega w obrębie nosogardzieli, a nie w płucach, gdzie występuje wyższa temperatura.

Szczepionka Fluenz Tetra nie zawiera adiuwantów ani substancji konserwujących.

 

Więcej informacji na temat szczepionek przeciwko grypie znajdziesz w podręczniku Zeszyty Apteczne: Przeziębienie i grypa z perspektywy farmaceuty (wydanie II) 

Zestaw Przeziębienie i grypa

Przeciwwskazania do zastosowania szczepionki Fluenz Tetra

Przeciwwskazaniem do zastosowania szczepionki Fluenz Tetra  jest:

  • nadwrażliwość na żelatynę i/lub gentamycynę,
  • ciężka reakcja alergiczna na jaja lub białka jaja kurzego,
  • niedobory odporności wywołane przez ostre i przewlekłe białaczki, chłoniak, objawowe zakażenie HIV, leczenie dużymi dawkami kortykosteroidów doustnych,
  • leczenie salicylanami ze względu na możliwość wystąpienia zespołu Reye’a,
  • ciężka astma lub choroby, w przebiegu których występuje świszczący oddech.

Szczepionka Fluenz Tetra nie jest przeznaczona dla niemowląt oraz dzieci poniżej 2. r.ż., ponieważ w badaniach klinicznych z udziałem tej grupy pacjentów zaobserwowano negatywny wpływ  podania szczepionki –  konieczność hospitalizacji lub wystąpienie świszczącego oddechu.

Po aplikacji szczepionki pacjent może być źródłem rozprzestrzeniania się wirusa grypy, dlatego przez 1-2 tygodnie od otrzymania dawki wskazane jest unikanie kontaktu z osobami ze zmniejszoną odpornością.[3]

Efekty uboczne szczepionki Fluenz Tetra

Działania niepożądane po podaniu szczepionki Fluenz Tetra, które wystąpiły u więcej niż 1 osoby na 10 to:

  • zmniejszony apetyt,
  • ból głowy,
  • wodnisty katar lub uczucie zatkanego nosa,
  • złe samopoczucie.[3]

Interakcje szczepionki Fluenz Tetra z lekami

Szczepionka Fluenz Tetra może wchodzić w interakcję z lekami doustnymi oraz innymi szczepionkami.

Interakcje z lekami doustnymi

Pacjent nie powinien przyjmować leków z grupy salicylanów przez 4 tygodnie po aplikacji szczepionki.  Stosowanie salicylanów u osób poniżej 18 r.ż. podczas infekcji wirusem grypy może spowodować wystąpienie zespołu Reye’a.

Leki przeciw wirusom grypy (oseltamiwir, zanamiwir) mogą zmniejszać skuteczność szczepionki Fluenz Tetra. Jeśli pacjent stosował leczenie przeciw wirusowi grypy, szczepionkę można zaaplikować po 48 h od zakończenia terapii. Zaleca się zachowanie 2 tygodni odstępu pomiędzy podaniem szczepionki i przyjęciem pierwszej dawki  tych leków.[3]

Interakcje z innymi szczepionkami

Szczepionkę Fluenz Tetra można podawać razem z innymi żywymi, atenuowanymi szczepionkami:

  • przeciw odrze, śwince, różyczce,
  • przeciw ospie wietrznej,
  • doustnej przeciw wirusowi polio.

Nie badano wpływu podawania razem ze szczepionkami we wstrzyknięciach.[3]

Zalety donosowej szczepionki przeciw grypie

Korzyści z podawania donosowego  żywych, atenuowanych szczepionek zamiast szczepionek inaktywowanych we wstrzyknięciach to:

  • bezbolesne podanie,
  • brak adiuwantów oraz środków konserwujących,
  • replikacja wirusa zachodzi jedynie w nosogardzieli,
  • odporność uzyskana po aplikacji szczepionki jest podobna do naturalnej odporności.[1]

mgr farm. Marlena Bojarska

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego WUM. Redaktor w 3PG.

[artykuły]

 

Więcej informacji na temat szczepionek przeciwko grypie znajdziesz w podręczniku Zeszyty Apteczne: Przeziębienie i grypa z perspektywy farmaceuty (wydanie II) 

Zestaw Przeziębienie i grypa

Źródła
  1. Augustynowicz E: Donosowa szczepionka przeciw grypie na rynku w najbliższym sezonie. NIZP-PZH, 11 września 2019, pełny tekst
  2. Fluenz Tetra: EPAR – Summary for the public.EMA-EPAR, 5 września 2016, pełny tekst
  3. ChPL Fluenz Tetra, pełny tekst
  4. McNaughton R, Lynn E., Osborne V, et al.: Safety of Intranasal Quadrivalent Live Attenuated Influenza Vaccine (QLAIV) in Children and Adolescents: A Pilot Prospective Cohort Study in England. Drug Saf. 2016;39:323-333, pełny tekst
  5. Analiza problemu decyzyjnego – Fluenz Tetra (żywa atenuowana szczepionka przeciw grypie, AOTMiT, 24 maja 2019, pełny tekst .pdf

Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email
Subskrybuj
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

Pogadanki Farmaceutyczne

Ostatnie komentarze:

Aktualności i doniesienia

Wiedza i praktyka

Czytaj też:

0
Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x
()
x

Oświadczenie

Portal opieka.farm przeznaczony jest dla farmaceutów oraz osób uprawnionych do wystawiania recept lub prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Klikając “Potwierdzam i przechodzę do portalu” oświadczasz, że jesteś taką osobą.

Zaloguj się

Portal dedykowany jest osobom związanym z ochroną zdrowia. Prosimy o zalogowanie się lub rejestrację.