Cilazapryl

Inhibitor konwertazy angiotensyny (ACE) z grupy leków działających na układ renina-angiotensyna-aldosteron (kod ATC C09AA08). Prolek przekształcany w organizmie do czynnego metabolitu cilazaprylatu. Dostępny wyłącznie na receptę, w preparatach jednoskładnikowych, w postaci tabletek powlekanych o mocy 1 mg, 2,5 mg i 5 mg. Stosowany w dwóch wskazaniach: w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz przewlekłej niewydolności serca.

Działanie cilazaprylu

Cilazapryl należy do inhibitorów konwertazy angiotensyny, czyli leków hamujących enzym, który przekształca nieaktywną angiotensynę I w silnie zwężającą naczynia angiotensynę II. Zmniejszenie stężenia angiotensyny II prowadzi do rozszerzenia naczyń i obniżenia ciśnienia tętniczego, a jednocześnie do zmniejszenia wydzielania aldosteronu, co tłumaczy zarówno działanie przeciwnadciśnieniowe, jak i korzystny wpływ na przeciążone serce w niewydolności krążenia.

Sam cilazapryl jest prolekiem, który po wchłonięciu ulega szybkiemu przekształceniu do czynnego metabolitu, cilazaprylatu. Lek podaje się raz na dobę, ponieważ jego działanie utrzymuje się przez całą dobę.

Farmakologia

Cilazapryl jest długo działającym inhibitorem konwertazy angiotensyny hamującym układ renina-angiotensyna-aldosteron oraz przekształcenie nieaktywnej angiotensyny I w angiotensynę II, która silnie zwęża naczynia krwionośne. Działanie leku po podaniu zalecanych dawek pacjentom z nadciśnieniem tętniczym i przewlekłą niewydolnością serca utrzymuje się przez 24 godziny¹.

W nadciśnieniu tętniczym cilazapryl obniża ciśnienie zarówno w pozycji siedzącej, jak i stojącej, zazwyczaj bez niedociśnienia ortostatycznego, i jest skuteczny w nadciśnieniu samoistnym wszystkich stopni oraz w nadciśnieniu naczyniowo-nerkowym. Działanie rozpoczyna się zwykle w ciągu godziny po podaniu, a maksymalny efekt występuje między trzecią a siódmą godziną, przy czym częstość akcji serca zwykle pozostaje niezmieniona i lek nie powoduje odruchowej tachykardii¹.

W przewlekłej niewydolności serca, w której aktywność układu renina-angiotensyna-aldosteron i układu współczulnego jest zwiększona, cilazapryl u pacjentów leczonych środkami moczopędnymi lub glikozydami naparstnicy poprawia warunki hemodynamiczne przeciążonego serca przez zmniejszenie układowego oporu naczyniowego (obciążenia następczego) oraz ciśnienia zaklinowania w kapilarach płucnych (obciążenia wstępnego), zwiększając tolerancję wysiłku¹.

Farmakokinetyka

Cilazapryl dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego i jest szybko metabolizowany do czynnego metabolitu, cilazaprylatu. Pokarm przyjęty bezpośrednio przed lekiem w nieznacznym, klinicznie nieistotnym stopniu zmniejsza szybkość i zakres wchłaniania. Biodostępność cilazaprylatu po podaniu doustnym wynosi 60%¹.

Maksymalne stężenie (C_max) cilazaprylu w osoczu występuje w ciągu 2 godzin po podaniu i jest wprost proporcjonalne do dawki. Cilazaprylat jest wydalany w postaci niezmienionej głównie przez nerki, a jego efektywny okres półtrwania (t_½) wynosi 9 godzin po podaniu jednej dawki na dobę¹.

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek stężenie cilazaprylatu w surowicy jest większe, ponieważ klirens leku zmniejsza się wraz z klirensem kreatyniny, a pacjenci ze schyłkową niewydolnością nerek nie eliminują leku. U osób w podeszłym wieku stężenie cilazaprylu może być większe nawet o 40%, a klirens o 20% mniejszy niż u osób młodszych, podobnie jak u pacjentów z umiarkowaną lub ciężką marskością wątroby¹.

Wskazania leków z cilazaprylem

Wszystkie preparaty cilazaprylu wydawane są na receptę i mają te same wskazania niezależnie od mocy tabletki. Cilazapryl stosuje się w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz w leczeniu przewlekłej niewydolności serca¹.

W przewlekłej niewydolności serca cilazapryl może być stosowany w skojarzeniu z glikozydami naparstnicy lub środkami moczopędnymi².

Dawkowanie cilazaprylu

Cilazapryl przyjmuje się raz na dobę, zawsze o tej samej porze, niezależnie od posiłku.

Grupa	Dawka początkowa (raz na dobę)	Dawka podtrzymująca / maksymalna
Nadciśnienie tętnicze, dorośli	1 mg	2,5–5 mg, maks. 5 mg
Nadciśnienie tętnicze, pacjenci leczeni lekiem moczopędnym	0,5 mg (po odstawieniu diuretyku 2–3 dni wcześniej)	zależnie od ciśnienia
Nadciśnienie tętnicze, osoby w podeszłym wieku	0,5–1 mg	zależnie od tolerancji
Przewlekła niewydolność serca, dorośli	0,5 mg (pod ścisłym nadzorem lekarskim)	1–2,5 mg, maks. 5 mg
Niewydolność serca, osoby w podeszłym wieku	0,5 mg	1–2,5 mg
Zaburzenia czynności nerek, klirens kreatyniny 10–40 ml/min	0,5 mg	maks. 2,5 mg
Zaburzenia czynności nerek, klirens kreatyniny <10 ml/min	nie zaleca się stosowania	–
Dzieci	nie zaleca się stosowania	–

W nadciśnieniu tętniczym dawkę ustala się indywidualnie w zależności od wartości ciśnienia, a jeśli po dawce 5 mg nie uzyskuje się normalizacji ciśnienia, można dołączyć niewielką dawkę leku moczopędnego z innej grupy niż leki oszczędzające potas¹.

W przewlekłej niewydolności serca leczenie rozpoczyna się od dawki 0,5 mg raz na dobę pod ścisłym nadzorem lekarskim, a następnie zwiększa do najmniejszej dawki podtrzymującej 1 mg i dalej do zwykle stosowanej dawki 1–2,5 mg, w zależności od reakcji i tolerancji, przy dawce maksymalnej 5 mg raz na dobę³.

U osób z zaburzeniami czynności nerek dawkę dobiera się według klirensu kreatyniny, a u pacjentów poddawanych hemodializie lek stosuje się w dniach, w których nie wykonuje się dializy².

Istotne przeciwwskazania do stosowania cilazaprylu

Obrzęk naczynioruchowy po inhibitorach ACE w wywiadzie

Cilazapryl jest przeciwwskazany u pacjentów, u których wcześniejsze leczenie inhibitorem konwertazy angiotensyny wywołało obrzęk naczynioruchowy¹.

Wrodzony lub idiopatyczny obrzęk naczynioruchowy

Cilazapryl jest przeciwwskazany u pacjentów z wrodzonym lub idiopatycznym obrzękiem naczynioruchowym¹.

Drugi i trzeci trymestr ciąży

Cilazapryl jest przeciwwskazany w drugim i trzecim trymestrze ciąży ze względu na toksyczny wpływ inhibitorów ACE na płód¹.

Jednoczesne stosowanie aliskirenu

Jednoczesne stosowanie cilazaprylu z produktami zawierającymi aliskiren jest przeciwwskazane u pacjentów z cukrzycą lub zaburzeniem czynności nerek (współczynnik filtracji kłębuszkowej GFR poniżej 60 ml/min/1,73 m²)¹.

Jednoczesne stosowanie sakubitrylu z walsartanem

Nie należy rozpoczynać leczenia cilazaprylem wcześniej niż po upływie 36 godzin od przyjęcia ostatniej dawki sakubitrylu z walsartanem, ponieważ skojarzenie inhibitora ACE z sakubitrylem z walsartanem zwiększa ryzyko obrzęku naczynioruchowego¹.

Środki ostrożności przy wydawaniu cilazaprylu

Niedociśnienie po pierwszej dawce

Inhibitory ACE mogą powodować nadmierne obniżenie ciśnienia tętniczego, szczególnie na początku leczenia. Ryzyko jest większe u pacjentów z zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej związanymi ze stosowaniem leków moczopędnych, dietą ubogosodową, dializami, biegunką lub wymiotami, a także u chorych z nasiloną niewydolnością serca lub hiponatremią, dlatego tych pacjentów należy uważnie obserwować na początku leczenia i podczas zwiększania dawki¹.

Zaburzenia czynności nerek i kontrola potasu

W zaburzeniach czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 60 ml/min) dawkę początkową dobiera się według klirensu kreatyniny, a w trakcie leczenia należy rutynowo oznaczać stężenie potasu i kreatyniny w surowicy. U pacjentów z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych lub zwężeniem tętnicy jedynej czynnej nerki oraz przy jednoczesnym leczeniu moczopędnym może dojść do zwiększenia stężenia mocznika i kreatyniny, zazwyczaj odwracalnego po odstawieniu leku¹.

Hiperkaliemia

Inhibitory ACE mogą zwiększać stężenie potasu w surowicy, ponieważ hamują uwalnianie aldosteronu. Ryzyko rośnie u pacjentów z niewydolnością nerek, niewyrównaną cukrzycą oraz przy jednoczesnym stosowaniu suplementów potasu, leków moczopędnych oszczędzających potas, substytutów soli zawierających potas lub innych leków zwiększających stężenie potasu, dlatego w takich sytuacjach zaleca się systematyczne oznaczanie potasu w surowicy¹.

Suchy kaszel

W trakcie leczenia inhibitorami konwertazy angiotensyny, w tym cilazaprylem, może wystąpić suchy, uporczywy kaszel, który ustępuje bez leczenia po odstawieniu leku. W diagnostyce różnicowej kaszlu należy uwzględnić tę przyczynę jatrogenną¹.

Obrzęk naczynioruchowy

U pacjentów leczonych inhibitorami ACE w dowolnym momencie leczenia może wystąpić obrzęk naczynioruchowy twarzy, kończyn, warg, błon śluzowych, języka, głośni lub krtani. Po wystąpieniu takich objawów należy bezzwłocznie odstawić lek, a obrzęk języka, głośni lub krtani może zamknąć drogi oddechowe i wymaga natychmiastowego podania adrenaliny oraz udrożnienia dróg oddechowych, ponieważ obrzęk krtani może być przyczyną śmierci¹.

Niewydolność wątroby

Rzadko stosowanie inhibitorów ACE wiązało się z zespołem rozpoczynającym się od żółtaczki cholestatycznej i prowadzącym do piorunującej martwicy wątroby, czasami zakończonej zgonem. U pacjentów, u których wystąpi żółtaczka lub zwiększy się aktywność enzymów wątrobowych, należy przerwać leczenie inhibitorem ACE¹.

Zaburzenia hematologiczne

U pacjentów leczonych inhibitorami ACE mogą wystąpić neutropenia, agranulocytoza, małopłytkowość i niedokrwistość. Szczególna ostrożność jest wskazana u chorych z chorobami tkanki łącznej, przyjmujących leki immunosupresyjne, allopurynol lub prokainamid, zwłaszcza przy współistniejących zaburzeniach czynności nerek, u których zaleca się okresową kontrolę liczby leukocytów¹.

Podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron

Jednoczesne stosowanie inhibitora ACE z antagonistą receptora angiotensyny II lub aliskirenem zwiększa ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii i zaburzeń czynności nerek, dlatego podwójna blokada układu RAA nie jest zalecana, a u pacjentów z nefropatią cukrzycową nie należy jednocześnie stosować inhibitora ACE i antagonisty receptora angiotensyny II¹.

Zabiegi chirurgiczne i znieczulenie

U pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym lub znieczuleniu środkami obniżającymi ciśnienie cilazapryl może nasilać niedociśnienie, dlatego podawanie leku należy przerwać na jeden dzień przed planowanym zabiegiem¹.

Nietolerancja laktozy

Preparaty cilazaprylu zawierają laktozę, dlatego nie powinny być stosowane u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy¹.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Podobnie jak w przypadku innych inhibitorów ACE nie ma powodów, aby przypuszczać, że cilazapryl zaburza zdolność prowadzenia pojazdów, jednak w niektórych przypadkach mogą wystąpić zawroty głowy lub znużenie, o czym należy uprzedzić pacjenta¹.

Interakcje cilazaprylu

Leki moczopędne + cilazapryl

U pacjentów leczonych lekami moczopędnymi, zwłaszcza z zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej, na początku terapii inhibitorem ACE może wystąpić nadmierne obniżenie ciśnienia. Ryzyko hipotonii można zmniejszyć, odstawiając lek moczopędny i wyrównując zaburzenia elektrolitowe przed rozpoczęciem leczenia małymi, stopniowo zwiększanymi dawkami cilazaprylu¹.

Leki moczopędne oszczędzające potas i suplementy potasu + cilazapryl

Leki moczopędne oszczędzające potas (spironolakton, triamteren, amiloryd), suplementy potasu, substytuty soli zawierające potas oraz trimetoprym i kotrimoksazol mogą prowadzić do istotnego zwiększenia stężenia potasu w surowicy. Leczenie skojarzone nie jest zalecane, a jeśli jest konieczne, wymaga częstej kontroli stężenia potasu¹.

Lit + cilazapryl

Jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE i litu może odwracalnie zwiększać stężenie litu w surowicy oraz nasilać objawy jego toksyczności, dlatego skojarzenia się nie zaleca, a jeśli jest konieczne, należy systematycznie oznaczać stężenie litu¹.

Leki przeciwcukrzycowe + cilazapryl

Stosowanie inhibitora ACE jednocześnie z insuliną lub doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi może nasilać działanie zmniejszające stężenie glukozy i grozić hipoglikemią, zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia skojarzonego oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek¹.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne + cilazapryl

Niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym kwas acetylosalicylowy w dawce powyżej 3 g na dobę, mogą osłabiać przeciwnadciśnieniowe działanie cilazaprylu oraz addycyjnie zwiększać stężenie potasu i pogarszać czynność nerek. Rzadko, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku lub odwodnionych, może wystąpić ostra niewydolność nerek¹.

Inne leki przeciwnadciśnieniowe i rozszerzające naczynia + cilazapryl

Inne leki przeciwnadciśnieniowe mogą nasilać działanie obniżające ciśnienie, a jednoczesne stosowanie nitrogliceryny, innych azotanów lub leków rozszerzających naczynia może dodatkowo obniżać ciśnienie tętnicze¹.

Leki sympatykomimetyczne + cilazapryl

Leki działające sympatykomimetycznie mogą osłabiać przeciwnadciśnieniowe działanie inhibitorów konwertazy angiotensyny¹.

Leki przeciwpsychotyczne, przeciwdepresyjne i znieczulenie ogólne + cilazapryl

Leki przeciwpsychotyczne, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne oraz środki do znieczulenia ogólnego stosowane razem z cilazaprylem zwiększają ryzyko dalszego obniżenia ciśnienia tętniczego¹.

Sakubitryl z walsartanem, racekadotryl, inhibitory mTOR i wildagliptyna + cilazapryl

Jednoczesne stosowanie inhibitora ACE z sakubitrylem z walsartanem jest przeciwwskazane ze względu na zwiększone ryzyko obrzęku naczynioruchowego, a skojarzenie z racekadotrylem, inhibitorami mTOR (syrolimus, ewerolimus, temsyrolimus) lub wildagliptyną również może zwiększać ryzyko obrzęku naczynioruchowego¹.

Cyklosporyna i heparyna + cilazapryl

Podczas jednoczesnego stosowania inhibitorów ACE z cyklosporyną lub heparyną może wystąpić hiperkaliemia, dlatego zaleca się kontrolowanie stężenia potasu w surowicy¹.

Działania niepożądane cilazaprylu

Suchy kaszel i zaburzenia oddechowe

Kaszel i duszność są działaniem częstym (), skurcz oskrzeli niezbyt częstym (), natomiast eozynofilowe zapalenie płuc i nieżyt błony śluzowej nosa występują bardzo rzadko ()¹.

⚠ Niedociśnienie i incydenty sercowo-naczyniowe

Niedociśnienie tętnicze, w tym objawowe niedociśnienie, jest działaniem częstym (), a bardzo rzadko () występują zaburzenia rytmu serca, dławica piersiowa, zawał mięśnia sercowego i udar, prawdopodobnie wtórnie do nasilonego niedociśnienia u pacjentów z grup dużego ryzyka¹.

Zaburzenia układu nerwowego i narządów zmysłów

Bóle głowy, zawroty głowy i parestezje, a także zaburzenia widzenia oraz szumy uszne są działaniem częstym (), natomiast uczucie splątania występuje bardzo rzadko ()¹.

⚠ Zaburzenia żołądkowo-jelitowe i zapalenie trzustki

Nudności, wymioty, ból brzucha, zaburzenia smaku, niestrawność, biegunka i zaparcia są działaniem częstym (), suchość błony śluzowej jamy ustnej niezbyt częstym (), a zapalenie trzustki występuje bardzo rzadko ()¹.

⚠ Obrzęk naczynioruchowy i reakcje skórne

Wysypka i świąd są działaniem częstym (), obrzęk twarzy, kończyn, warg, błon śluzowych, języka, głośni lub krtani oraz pokrzywka są działaniem niezbyt częstym (), a rumień wielopostaciowy występuje bardzo rzadko ()¹.

⚠ Zaburzenia wątroby

Cytolityczne lub cholestatyczne zapalenie wątroby występuje bardzo rzadko (), a zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych oraz stężenia bilirubiny w surowicy odnotowano rzadko ()¹.

⚠ Zaburzenia czynności nerek

Niewydolność nerek jest działaniem niezbyt częstym (), a ostra niewydolność nerek występuje bardzo rzadko (). Może również wystąpić zwiększenie stężenia mocznika i kreatyniny w osoczu oraz hiperkaliemia, ustępujące po odstawieniu leku, szczególnie w niewydolności nerek, ciężkiej niewydolności serca i nadciśnieniu naczyniowo-nerkowym¹.

⚠ Zaburzenia krwi

Zmniejszenie stężenia hemoglobiny i hematokrytu, trombocytopenia, leukopenia lub neutropenia oraz przypadki agranulocytozy lub pancytopenii obserwowano bardzo rzadko (). U pacjentów z wrodzonym niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej bardzo rzadko () występowała niedokrwistość hemolityczna¹.

Zaburzenia psychiczne

Zaburzenia nastroju lub zaburzenia snu są działaniem niezbyt częstym ()¹.

Zaburzenia mięśniowe oraz stany ogólne

Skurcze mięśni i astenia są działaniem częstym (), a nadmierne pocenie niezbyt częstym ()¹.

Zaburzenia układu rozrodczego

Impotencja jest działaniem niezbyt częstym ()¹.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a cilazapryl

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych cilazapryl jest przeciwwskazany w ciąży, ponieważ w badaniach na zwierzętach wykazano, że inhibitory konwertazy angiotensyny działają toksycznie na płód. Nie ma doświadczeń z cilazaprylem w ciąży, jednak inne inhibitory ACE podawane kobietom w ciąży powodowały u noworodków małowodzie oraz niedociśnienie lub bezmocz¹.

Karmienie piersią a cilazapryl

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych nie wiadomo, czy cilazapryl przenika do mleka kobiecego, jednak jego obecność stwierdzono w mleku samic szczurów, dlatego cilazaprylu nie należy stosować w okresie karmienia piersią¹.

Produkty handlowe z cilazaprylem

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Cilan	tabletki powlekane 1 mg	Rp
Cilan	tabletki powlekane 2,5 mg	Rp
Cilan	tabletki powlekane 5 mg	Rp