Erytromycyna

Antybiotyk z grupy makrolidów, jeden z najstarszych leków tej klasy, o działaniu bakteriostatycznym. Dostępny wyłącznie na receptę, w preparatach jednoskładnikowych, w postaci doustnej (tabletki powlekane, granulat do sporządzania zawiesiny doustnej) oraz w postaci proszku do sporządzania roztworu do infuzji dożylnej stosowanej w ciężkich zakażeniach. Stosowany w zakażeniach dróg oddechowych, skóry i tkanek miękkich, w krztuścu oraz jako lek alternatywny u pacjentów uczulonych na antybiotyki beta-laktamowe (penicyliny).

Działanie erytromycyny

Erytromycyna należy do antybiotyków makrolidowych i działa bakteriostatycznie, hamując syntezę białek bakteryjnych. Jest lekiem starszej generacji, o zakresie działania obejmującym głównie bakterie Gram-dodatnie oraz drobnoustroje atypowe, dlatego często bywa alternatywą dla penicylin u osób z nadwrażliwością na antybiotyki beta-laktamowe.

Substancja jest nietrwała w kwaśnym środowisku żołądka, a jej wchłanianie po podaniu doustnym jest niepełne i zmienne osobniczo. Z tego powodu opracowano jej pochodne o lepszej trwałości i wchłanialności. Preparaty Davercin zawierają cykliczny 11,12-węglan erytromycyny A (Erythromycini cyclocarbonas), pochodną, która działa około dwukrotnie silniej przeciwbakteryjnie od substancji macierzystej, jest trwalsza w soku żołądkowym i dłużej utrzymuje się w organizmie.

Poza działaniem przeciwbakteryjnym erytromycyna pobudza motorykę przewodu pokarmowego, działając jak agonista receptorów motyliny, co odpowiada za jej właściwości prokinetyczne. Jednocześnie jest silnym inhibitorem enzymów cytochromu P-450 (w tym CYP3A4), przez co wchodzi w liczne, niekiedy groźne interakcje z innymi lekami. Makrolidy, w tym erytromycyna, mogą też wydłużać odstęp QT w zapisie EKG i wywoływać komorowe zaburzenia rytmu serca.

Farmakologia

Erytromycyna jest antybiotykiem makrolidowym o działaniu bakteriostatycznym, którego mechanizm polega na hamowaniu biosyntezy białek w komórkach bakteryjnych poprzez odwracalne wiązanie z podjednostką 50S rybosomu i zaburzanie wydłużania łańcucha polipeptydowego¹. Erytromycyna działa in vitro na bakterie Gram-dodatnie (Listeria monocytogenes, Corynebacterium diphtheriae, Staphylococcus spp., Streptococcus spp.) oraz Gram-ujemne (Neisseria meningitidis, Neisseria gonorrhoeae, Legionella pneumophila, Moraxella catarrhalis, Bordetella pertussis, Campylobacter spp., Mycoplasma pneumoniae, Ureaplasma urealyticum, Treponema pallidum, Chlamydia spp., Clostridium spp.). Jest nieskuteczna wobec grzybów, wirusów i drożdżaków².

Cykliczny węglan erytromycyny (preparaty Davercin) działa również na Helicobacter pylori, a ze względu na zmienną wrażliwość Haemophilus influenzae nie należy go stosować w zakażeniach dróg oddechowych wywołanych przez te bakterie. Najczęstszym rodzajem oporności na erytromycynę i inne makrolidy jest indukowana oporność dysocjacyjna występująca u paciorkowców i gronkowców, w której małe stężenia leku indukują oporność na wszystkie makrolidy i linkozamidy³. Erytromycyna wykazuje właściwości prokinetyczne².

Farmakokinetyka

Erytromycyna jest nietrwała w środowisku kwaśnym, dlatego postać doustną podaje się jako tabletki powlekane chroniące substancję czynną przed sokiem żołądkowym. Wchłanianie jest osłabione i niepełne, zmienne osobniczo, a pokarm w żołądku je zmniejsza. Po doustnym podaniu 250 mg lub 500 mg erytromycyna osiąga stężenie maksymalne (C_max) w surowicy wynoszące odpowiednio 0,3–0,4 mg/l oraz 0,3–1,9 mg/l po upływie 2 do 4 godzin. Okres półtrwania (t_½) wynosi od 1 do 2 godzin, a u osób z niewydolnością nerek wydłuża się do 6–8 godzin. Erytromycyna wiąże się z białkami krwi w około 70%¹. Po podaniu dożylnym w dawce 500 mg stężenie w surowicy po 1 godzinie wynosi 5–10 mg/l².

Cykliczny węglan erytromycyny (Davercin) jest bardziej oporny na sok żołądkowy niż zasada erytromycyny i lepiej się wchłania. Po jednorazowym podaniu doustnym 500 mg stężenie maksymalne (C_max) we krwi mieści się w przedziale od 0,58 do 1,93 μg/ml i występuje po około 3 godzinach. Okres półtrwania (t_½) wynosi 9,5 godziny, czyli około trzykrotnie dłużej niż erytromycyny, co umożliwia rzadsze dawkowanie, a wiązanie z białkami krwi wynosi około 78%. W tkance płucnej i wydzielinie oskrzelowej cykliczny węglan erytromycyny osiąga czterokrotnie wyższe stężenia niż erytromycyna³.

Erytromycyna dobrze przenika do większości tkanek i narządów, osiągając w uchu środkowym i migdałkach stężenia zbliżone do surowiczych oraz wysokie stężenia w płynie opłucnowym i otrzewnowym. Przenika przez łożysko i do mleka kobiecego oraz do wnętrza komórek, natomiast nie przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego i stawowego. Metabolizm zachodzi w wątrobie, gdzie lek jest częściowo inaktywowany w wyniku demetylacji i indukuje aktywność enzymów mikrosomalnych wpływających na jego własny metabolizm. Wydalanie następuje w postaci niezmienionej głównie z żółcią i kałem, a tylko w około 2,5% z moczem, dlatego lek nie jest usuwany z organizmu podczas hemodializy ani dializy otrzewnowej¹.

Wskazania leków z erytromycyną

Wszystkie preparaty erytromycyny wydawane są na receptę. Zakres wskazań zależy od postaci, przy czym postać dożylna zarezerwowana jest dla zakażeń ciężkich i zagrażających życiu.

Tabletki powlekane stosuje się w zakażeniach wywołanych wrażliwymi drobnoustrojami, obejmujących zakażenia górnych dróg oddechowych (zapalenie migdałków, gardła, krtani, zatok, ropień okołomigdałkowy), zakażenia dolnych dróg oddechowych (zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, w tym pierwotne atypowe, chorobę legionistów), zakażenia ucha, skóry i tkanek miękkich (czyraki, róża, zapalenie tkanki łącznej), zapalenie dziąseł i anginę Vincenta, a także w błonicy, płonicy, krztuścu oraz w zapobieganiu zapaleniu wsierdzia u osób poddawanych zabiegom stomatologicznym¹. Preparat Davercin w tabletkach ma węższy zakres zarejestrowanych wskazań, obejmujący zakażenia górnych i dolnych dróg oddechowych, skóry i tkanek miękkich, zakażenia przewodu pokarmowego wywołane przez Campylobacter spp., zakażenia stomatologiczne i płonicę³.

Granulat do sporządzania zawiesiny doustnej, przeznaczony przede wszystkim dla dzieci, stosuje się w zakażeniach dróg oddechowych (w tym zapaleniu płuc wywołanym przez Mycoplasma pneumoniae i Chlamydia pneumoniae), w krztuścu wywołanym przez Bordetella pertussis u niemowląt i małych dzieci oraz w zapobieganiu zakażeniu pałeczką krztuśca u osób z bezpośredniego kontaktu z chorym, w zapaleniu cewki moczowej, zakażeniach przewodu pokarmowego, łupieżu rumieniowatym oraz w zakażeniach skóry wywołanych przez szczepy Staphylococcus aureus niewrażliwe na penicyliny. Cykliczny węglan erytromycyny uważany jest za antybiotyk alternatywny w przypadku nadwrażliwości na penicyliny, między innymi w paciorkowcowym zapaleniu gardła, płonicy, błonicy, rzeżączce i wczesnej kile⁴.

Postać dożylna przeznaczona jest do leczenia ciężkich zakażeń wywołanych wrażliwymi drobnoustrojami, gdy konieczne jest szybkie uzyskanie dużego stężenia leku we krwi lub gdy podanie doustne jest niemożliwe. Poza wskazaniami wspólnymi z postacią doustną obejmuje ona także posocznicę i zapalenie wsierdzia².

Dawkowanie erytromycyny

Wielkość dawki zależy od ciężkości zakażenia, wrażliwości drobnoustroju, stanu pacjenta, wieku i masy ciała. Tabletki erytromycyny można przyjmować przed posiłkiem lub w jego trakcie, natomiast tabletki i zawiesinę Davercin przyjmuje się na czczo, godzinę przed posiłkiem lub dwie godziny po nim.

Postać i grupa	Dawka	Maksymalnie na dobę
Erytromycyna tabletki, dorośli i dzieci powyżej 8 lat	1–2 g na dobę w dawkach podzielonych	4 g (w ciężkich zakażeniach)1
Erytromycyna tabletki, dzieci poniżej 8 lat	30–50 mg/kg mc. na dobę w dawkach podzielonych co 6–12 godzin	dawkę można dwukrotnie zwiększyć w ciężkich zakażeniach1
Cykliczny węglan (Davercin) tabletki, dorośli	dawka początkowa 750 mg, następnie 500 mg co 12 godzin	2 g (w ciężkich zakażeniach, 1 g co 12 godzin)3
Cykliczny węglan (Davercin) tabletki lub zawiesina, dzieci	dawka początkowa 30 mg/kg mc., następnie 15 mg/kg mc. co 12 godzin	zależnie od masy ciała4
Infuzja, dorośli, zakażenia lekkie i umiarkowane	25 mg/kg mc. na dobę	–2
Infuzja, dorośli, zakażenia ciężkie	50 mg/kg mc. na dobę w infuzji ciągłej	równoważne 4 g na dobę2
Infuzja, dzieci i młodzież	12,5 mg/kg mc. cztery razy na dobę	dawkę można dwukrotnie zwiększyć w ciężkich zakażeniach2
Infuzja, noworodki do 1. miesiąca życia	10–15 mg/kg mc. trzy razy na dobę	–2

Antybiotyk należy podawać jeszcze przez co najmniej 2 do 3 dni po ustąpieniu objawów, a w zakażeniach wywołanych przez paciorkowce grupy A leczenie powinno trwać przynajmniej 10 dni¹. U pacjentów w podeszłym wieku zmiana dawkowania nie jest konieczna, ale zaleca się ostrożność ze względu na częste w tej grupie zaburzenia czynności wątroby lub dróg żółciowych². U pacjentów z niewydolnością wątroby preparaty Davercin wymagają zmniejszenia dawki⁴.

Roztwór do infuzji podaje się w infuzji ciągłej lub przerywanej trwającej 20 do 60 minut, co 6 lub 8 godzin, w optymalnym stężeniu 1 mg/ml. Roztworu nie wolno podawać w szybkim wstrzyknięciu (w bolusie), ponieważ szybkie podanie zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu serca i spadku ciśnienia tętniczego².

Istotne przeciwwskazania do stosowania erytromycyny

Nadwrażliwość na makrolidy

Erytromycyna jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na erytromycynę lub inne antybiotyki makrolidowe. Przed podaniem leku należy przeprowadzić dokładny wywiad w kierunku reakcji nadwrażliwości na erytromycynę, inne makrolidy lub inne alergeny, a w razie wystąpienia reakcji nadwrażliwości produkt należy natychmiast odstawić. Reakcje uczuleniowe obejmują między innymi anafilaksję^1,3.

Wydłużenie odstępu QT i komorowe zaburzenia rytmu w wywiadzie

Erytromycyny nie należy podawać pacjentom, u których w wywiadzie występowało wydłużenie odstępu QT (wrodzone lub udokumentowane nabyte) albo częstoskurcz komorowy, w tym zaburzenia rytmu typu torsades de pointes¹.

Hipokaliemia i hipomagnezemia

Erytromycyny nie należy podawać pacjentom z zaburzeniami gospodarki elektrolitowej (hipokaliemia, hipomagnezemia) ze względu na ryzyko wydłużenia odstępu QT².

Jednoczesne stosowanie leków wchodzących w groźne interakcje

Stosowanie erytromycyny jest przeciwwskazane u pacjentów przyjmujących lowastatynę, symwastatynę, astemizol, terfenadynę, cisapryd, pimozyd, domperidon, ergotaminę lub dihydroergotaminę, a także w jednoczesnym podawaniu z lomitapidem¹. Charakterystyka zawiesiny Davercin wymienia dodatkowo jako przeciwwskazane jednoczesne stosowanie karbamazepiny i ketokonazolu⁴.

Ciężka niewydolność wątroby

Preparaty zawierające cykliczny węglan erytromycyny (Davercin) są przeciwwskazane u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby³.

Środki ostrożności przy wydawaniu erytromycyny

Ryzyko sercowo-naczyniowe i wydłużenie odstępu QT

U pacjentów leczonych makrolidami, w tym erytromycyną, obserwowano wydłużenie odstępu QT wpływające na repolaryzację serca, co wiąże się z ryzykiem częstoskurczu komorowego i zaburzeń rytmu typu torsades de pointes, a odnotowywano również przypadki zgonów. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobą wieńcową, ciężką niewydolnością serca, zaburzeniami przewodzenia lub istotną klinicznie bradykardią oraz u przyjmujących inne leki wydłużające odstęp QT. Pacjenci w starszym wieku mogą być bardziej podatni na te działania¹.

Zwężenie odźwiernika u niemowląt

Po stosowaniu erytromycyny zgłaszano przypadki przerostowego zwężenia odźwiernika u niemowląt, a badania epidemiologiczne wykazały 2–3-krotny wzrost ryzyka po ekspozycji w okresie niemowlęctwa. Ryzyko jest największe po ekspozycji w pierwszych 14 dniach życia i wynosi wówczas 2,6%, wobec 0,1–0,2% w populacji ogólnej. Rodziców należy poinformować, aby w razie wystąpienia u dziecka wymiotów lub drażliwości podczas karmienia skontaktowali się z lekarzem¹.

Zaburzenia czynności wątroby

Erytromycyna jest wydalana głównie przez wątrobę, dlatego należy ją ostrożnie stosować u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub przyjmujących jednocześnie leki hepatotoksyczne, a podczas długotrwałego leczenia wskazane jest wykonywanie testów czynności wątroby¹. W przypadku cyklicznego węglanu erytromycyny często konieczne jest zmniejszenie dawki i w miarę możliwości monitorowanie stężenia leku w surowicy³.

Rzekomobłoniaste zapalenie jelit

Jeśli podczas leczenia lub nawet do dwóch miesięcy po jego zakończeniu wystąpi ciężka, uporczywa biegunka, należy wziąć pod uwagę rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, w większości przypadków wywołane przez Clostridioides difficile. Należy wówczas przerwać podawanie erytromycyny i wdrożyć odpowiednie leczenie, a stosowanie środków hamujących perystaltykę jest przeciwwskazane¹.

Miastenia

Erytromycyna podawana pacjentom z miastenią może nasilać objawy choroby¹.

Ograniczenie stosowania z uwagi na oporność

W związku z łatwo narastającą opornością stosowanie erytromycyny należy ograniczyć do sytuacji, w których jest to niezbędne. W zakażeniach dróg oddechowych oraz skóry i tkanek miękkich leczeniem z wyboru są antybiotyki beta-laktamowe, a erytromycynę stosuje się, gdy są one nieskuteczne (na przykład w zakażeniach wywołanych przez patogeny atypowe) lub przeciwwskazane (na przykład u pacjentów z nadwrażliwością na antybiotyki beta-laktamowe). Długotrwałe podawanie antybiotyku może prowadzić do nadmiernego rozwoju niewrażliwych bakterii lub grzybów³.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Dla postaci doustnych brak jest danych dotyczących wpływu leku na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn¹. W przypadku postaci dożylnej należy pamiętać, że lek może wywoływać zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego i obwodowego, stany splątania oraz dezorientację².

Interakcje erytromycyny

Erytromycyna jest metabolizowana w wątrobie z udziałem cytochromu P-450 i sama hamuje aktywność tych enzymów (w tym CYP3A4), przez co zwiększa stężenie i nasila działanie wielu leków metabolizowanych tą samą drogą. Znaczna część interakcji tej klasy dotyczy leków wydłużających odstęp QT, których skojarzenie grozi groźnymi zaburzeniami rytmu serca.

Lowastatyna i symwastatyna + erytromycyna

Jednoczesne stosowanie erytromycyny z inhibitorami reduktazy HMG-CoA, lowastatyną i symwastatyną, jest przeciwwskazane. Erytromycyna zwiększa stężenie tych statyn, a u pacjentów przyjmujących je jednocześnie zgłaszano rzadkie przypadki rabdomiolizy¹.

Cisapryd, pimozyd, terfenadyna i astemizol + erytromycyna

Erytromycyna zwiększa stężenie cisaprydu, terfenadyny i astemizolu we krwi, co może powodować wydłużenie odstępu QT i groźne komorowe zaburzenia rytmu serca, w tym częstoskurcz komorowy, migotanie komór i zaburzenia typu torsades de pointes. Skojarzenia te są przeciwwskazane¹.

Ergotamina i dihydroergotamina + erytromycyna

Jednoczesne podawanie erytromycyny z ergotaminą lub dihydroergotaminą może wywołać ostre zatrucie alkaloidami sporyszu, objawiające się skurczem naczyń krwionośnych i niedokrwieniem ośrodkowego układu nerwowego, kończyn i innych tkanek. Skojarzenie to jest przeciwwskazane².

Lomitapid + erytromycyna

Jednoczesne podawanie erytromycyny i lomitapidu jest przeciwwskazane ze względu na możliwość znaczącego zwiększenia aktywności aminotransferaz¹.

Teofilina + erytromycyna

Erytromycyna zwiększa stężenie teofiliny w surowicy, co prowadzi do nasilenia jej toksyczności, dlatego podczas jednoczesnego stosowania należy odpowiednio zmniejszyć dawkę teofiliny i kontrolować jej stężenie. Jednocześnie doustne podawanie teofiliny może znacząco zmniejszać stężenie erytromycyny w surowicy, nawet poniżej stężenia terapeutycznego².

Digoksyna + erytromycyna

Erytromycyna zwiększa wchłanianie i stężenie digoksyny w surowicy¹.

Cyklosporyna + erytromycyna

Erytromycyna zwiększa stężenie cyklosporyny i nasila jej nefrotoksyczność³.

Karbamazepina i fenytoina + erytromycyna

Erytromycyna może hamować metabolizm wątrobowy karbamazepiny, przez co konieczne bywa zmniejszenie jej dawki nawet o połowę, oraz nasilać toksyczność fenytoiny¹.

Doustne leki przeciwzakrzepowe + erytromycyna

Zgłaszano nasilenie działania przeciwzakrzepowego przy jednoczesnym stosowaniu erytromycyny z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi (warfaryna, acenokumarol, rywaroksaban), zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku, u których może dojść do znacznego wydłużenia czasu protrombinowego i zwiększenia ryzyka krwotoku. Podczas leczenia skojarzonego należy regularnie kontrolować czas protrombinowy¹.

Benzodiazepiny + erytromycyna

Erytromycyna zmniejsza klirens triazolamu, midazolamu i innych benzodiazepin, co nasila ich działanie farmakologiczne².

Kolchicyna + erytromycyna

Jednoczesne podawanie erytromycyny i kolchicyny może zwiększać toksyczność kolchicyny¹.

Doustne środki antykoncepcyjne + erytromycyna

Erytromycyna może zmniejszać skuteczność doustnych środków antykoncepcyjnych oraz zwiększać ryzyko hepatotoksyczności, dlatego podczas leczenia zaleca się stosowanie dodatkowych metod antykoncepcji².

Kortykosteroidy + erytromycyna

Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania erytromycyny z kortykosteroidami podawanymi ogólnoustrojowo i wziewnie, metabolizowanymi głównie przez CYP3A, ze względu na możliwość zwiększenia ogólnego wpływu kortykosteroidów na organizm³.

Leki przeciwarytmiczne i inne leki wydłużające odstęp QT + erytromycyna

Podczas jednoczesnego stosowania z lekami przeciwarytmicznymi klasy I (dyzopiramid, chinidyna, prokainamid) może dojść do wydłużenia odstępu QT i częstoskurczu komorowego. Ostrożność zaleca się także przy jednoczesnym stosowaniu hydroksychlorochiny i chlorochiny, o których wiadomo, że wydłużają odstęp QT¹.

Werapamil i antagoniści wapnia + erytromycyna

U pacjentów stosujących erytromycynę razem z werapamilem lub innymi antagonistami wapnia obserwowano zmniejszenie ciśnienia tętniczego, bradyarytmię i kwasicę mleczanową².

Induktory CYP3A4 + erytromycyna

Leki indukujące cytochrom CYP3A4 (ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina, ziele dziurawca) mogą nasilać metabolizm erytromycyny, zmniejszając jej stężenie we krwi i osłabiając działanie. Z tego powodu erytromycyny nie należy podawać podczas leczenia induktorami CYP3A4 ani przez dwa tygodnie po ich odstawieniu².

Antybiotyki beta-laktamowe i inne leki przeciwbakteryjne + erytromycyna

Erytromycyna działa in vitro antagonistycznie wobec bakteriobójczych antybiotyków beta-laktamowych (penicyliny, cefalosporyny), a także wobec klindamycyny, linkomycyny, chloramfenikolu, streptomycyny, tetracyklin i kolistyny².

Działania niepożądane erytromycyny

⚠ Zaburzenia rytmu serca i wydłużenie odstępu QT

Wydłużenie odstępu QT oraz zaburzenia rytmu serca, w tym częstoskurcz komorowy i zaburzenia typu torsades de pointes, kołatanie serca, a także zatrzymanie krążenia i migotanie komór występują z nieznaną częstością ()¹. Charakterystyki tabletek i zawiesiny Davercin opisują te zaburzenia rytmu jako pojawiające się sporadycznie, o nieznanej częstości ()^3,4. W przypadku postaci dożylnej ryzyko tych zaburzeń zwiększa się przy zbyt szybkim podaniu roztworu².

⚠ Ciężkie reakcje skórne i nadwrażliwość

Reakcja anafilaktyczna występuje rzadko ()¹. Pokrzywka, wysypki skórne, zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy i martwica toksyczno-rozpływna naskórka mają w przypadku tabletek erytromycyny nieznaną częstość ()¹, natomiast charakterystyki tabletek i zawiesiny Davercin przypisują tym samym reakcjom skórnym częstość rzadką ()^3,4. Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP) występuje z nieznaną częstością () we wszystkich preparatach³. Reakcje uczuleniowe najczęściej dotyczą pacjentów uczulonych na wiele alergenów, którym podaje się duże dawki leku, zwłaszcza pozajelitowo, a w postaci dożylnej mają one zakres od pokrzywki i lekkich wykwitów skórnych po reakcje anafilaktyczne o nieznanej częstości ()².

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Bóle brzucha, nudności, wymioty i biegunka, pojawiające się najczęściej po dużych dawkach leku, występują z nieznaną częstością ()^1,4. Są to najczęstsze działania niepożądane po podaniu doustnym i zależą od dawki². Zapalenie trzustki opisywano bardzo rzadko () w przypadku preparatów Davercin³.

⚠ Rzekomobłoniaste zapalenie jelit

Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, mogące mieć przebieg od lekkiego do zagrażającego życiu, występuje bardzo rzadko ()^1,3.

⚠ Zaburzenia czynności wątroby

Cholestatyczne zapalenie wątroby i niewydolność wątroby występują w przypadku tabletek erytromycyny rzadko (), podobnie jak w preparatach Davercin, natomiast przemijające zwiększenie aktywności aminotransferaz ma w tabletkach erytromycyny nieznaną częstość ()¹. Charakterystyki Davercin przypisują zarówno przemijające zwiększenie aktywności aminotransferaz, jak i cholestatyczne zapalenie oraz niewydolność wątroby częstość rzadką ()^3,4. W postaci dożylnej obserwowano cholestatyczne lub wątrobowokomórkowe zapalenie wątroby, niewydolność i żółtaczkę o nieznanej częstości ()².

Zaburzenia słuchu

Zaburzenia słuchu w postaci szumów usznych i głuchoty, występujące zwłaszcza po dużych dawkach leku oraz u pacjentów z niewydolnością wątroby i nerek i zwykle przemijające po odstawieniu leku, mają nieznaną częstość ()^1,3. W postaci dożylnej dotyczą one zwłaszcza dawek powyżej 4 g na dobę oraz pacjentów z niewydolnością nerek².

⚠ Agranulocytoza

Agranulocytoza występuje bardzo rzadko ()^1,3. W postaci dożylnej obok agranulocytozy obserwowano także eozynofilię, o nieznanej częstości ()².

Śródmiąższowe zapalenie nerek

Śródmiąższowe zapalenie nerek występuje bardzo rzadko ()^1,3. W postaci dożylnej obok śródmiąższowego zapalenia nerek notowano także zaburzenia czynności nerek o nieznanej częstości ()².

Zaburzenia neurologiczne i psychiczne

Zawroty głowy, stany splątania, omamy i koszmary nocne opisywano bardzo rzadko w przypadku preparatów Davercin ()^3,4. W postaci dożylnej notowano pojedyncze przypadki przemijających zaburzeń czynności ośrodkowego układu nerwowego (stan splątania, drgawki, zawroty głowy) oraz omamów, o nieznanej częstości (), bez ustalonego związku przyczynowego².

Reakcje po podaniu dożylnym

Po podaniu dożylnym obserwowano niedociśnienie, ból w klatce piersiowej, gorączkę, złe samopoczucie oraz zaczerwienienie i podrażnienie w miejscu podania, o nieznanej częstości (). Powolne podawanie odpowiednio rozcieńczonego roztworu minimalizuje ból i uszkodzenie żył².

Nadkażenia niewrażliwymi drobnoustrojami

Podczas przedłużonego lub powtórnego leczenia może dojść do nadkażenia niewrażliwymi na lek bakteriami lub grzybami, o nieznanej częstości ()^1,4.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a erytromycyna

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych dostępne badania epidemiologiczne dotyczące ryzyka ciężkich wad wrodzonych po zastosowaniu makrolidów, w tym erytromycyny, w ciąży dostarczają sprzecznych wyników, a w niektórych badaniach obserwacyjnych notowano wady sercowo-naczyniowe po leczeniu erytromycyną we wczesnym okresie ciąży. Erytromycyna przenika przez barierę łożyska, ale stężenia osiągane w osoczu płodu są zwykle małe. Zgłaszano również, że narażenie matki na makrolidy w okresie do 10 tygodni od porodu może wiązać się z większym ryzykiem przerostowego zwężenia odźwiernika u niemowląt. Erytromycynę można podawać kobietom w ciąży jedynie w przypadku zdecydowanej konieczności^1,3.

Karmienie piersią a erytromycyna

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych erytromycyna jest wydzielana do mleka kobiecego, dlatego kobiety karmiące piersią podczas leczenia erytromycyną muszą zachować ostrożność¹. W przypadku cyklicznego węglanu erytromycyny lek można podawać kobietom karmiącym piersią jedynie w przypadku zdecydowanej konieczności⁴.

Produkty handlowe z erytromycyną

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Davercin	granulat do sporządzania zawiesiny doustnej 150 mg/5 ml	Rp
Davercin	tabletki powlekane 250 mg	Rp
Erythromycinum Intravenosum TZF	proszek do sporządzania roztworu do infuzji 300 mg	Rp
Erythromycinum TZF	tabletki powlekane 200 mg	Rp