Dekstrometorfan – Komu polecić, jak stosować, na co uważać?

Dekstrometorfan - komu polecać, jak stosować, jak działa, na jakie interakcje i efekty uboczne zwrócić uwagę?

Dekstrometorfan (DXM) jest pochodną morfiny o działaniu przeciwkaszlowym, dostępną w postaci syropów i tabletek, zarówno jednoskładnikowych, jak i złożonych. Dekstrometorfan jest jednym z najlepiej przebadanych związków działających przeciwkaszlowo.[1]

Dekstrometorfan – Komu można polecać?

Preparaty z dekstrometorfanem możemy polecić rodzicowi, który u dziecka powyżej 6 r.ż. skarży się na:

  • kaszel bez odkrztuszania wydzieliny,
  • kaszel suchy i duszący,
  • ból podczas kaszlu,
  • brak snu ze względu na męczący kaszel.

Dekstrometorfan jest przeciwwskazany u pacjentów chorujących na astmę, ale można go stosować u pacjentów z POChP.

Nie rekomenduj dekstrometorfanu kobietom w ciąży – jego stosowanie wydaje się być zbędnym ryzykiem. O lekach przeciwkaszlowych, które można stosować w ciąży pisaliśmy w innym opracowaniu. (Patrz: Leki przeciwkaszlowe i wykrztuśne w ciąży”.)

Ze względu na powszechność użycia DXM i jednocześnie brak doniesień o groźnych działaniach niepożądanych u dzieci karmionych piersią, których matki stosowały dekstrometorfan, można uznać go za zgodny z karmieniem piersią.[2]

Dekstrometorfan – Jak stosować?

W tabeli poniżej przedstawiono dawkowanie dekstrometorfanu w zależności od wieku chorego. Informując pacjenta o dawkowaniu, zwróć uwagę na sposób zapisu dawki dekstrometorfanu w danym preparacie. W przypadku syropów zawartość DXM może być podana na 1 ml lub na 5 ml.

Dawkowanie dekstrometorfanu w zależności od wieku chorego przedstawiliśmy w tabeli.

pacjentdawka jednorazowamaksymalna dawka dobowa
co 4 godzinyco 6-8 godzin
dzieci 4-6 lat2,5-5 mg7,5 mg30 mg
dzieci 6-12 lat5-10 mg15 mg60 mg
dorośli10-20 mg30 mg120 mg

Dekstrometorfan – Jak działa?

Dekstrometorfan wykazuje działanie ośrodkowe poprzez hamowanie ośrodka kaszlu oraz ośrodka oddechowego w rdzeniu przedłużonym. Powoduje zahamowanie odruchu kaszlowego oraz spłycenie i spowolnienie oddechu. (Patrz: Leki przeciwkaszlowe”.)

Początek działania przeciwkaszlowego dekstrometorfanu po podaniu doustnym występuje po 15-30 minutach i utrzymuje się przez 5-6 godzin.

W tabeli przedstawiono skuteczność działania przeciwkaszlowego dekstrometorfanu w dawkach dostępnych w preparatach bez recepty.[3]

ZakażenieDorośliDzieci
Dolnych dróg oddechowychwykazano efekt przeciwkaszlowyefekt przeciwkaszlowy nieznacznie lepszy od placebo
Górnych dróg oddechowychnie wykazano skutecznościnie wykazano skuteczności

Dekstrometorfan – Na co uważać?

Działania niepożądane są łagodne i występują rzadko. Dekstrometorfan może powodować:

  • senność,
  • zawroty głowy,
  • zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego.[4]

Do objawów przedawkowania można zaliczyć:

  • halucynacje,
  • euforię,
  • niekontrolowany śmiech,
  • pobudzenie,
  • tachykardię,
  • rozszerzenie źrenic,
  • oczopląs,
  • w skrajnych przypadkach nawet śpiączkę.

Objawy te są często obserwowane u osób stosujących dekstrometorfan w celach rekreacyjnych

Dekstrometorfan – Na jakie interakcje zwracać uwagę?

Ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego zalecamy, aby odradzić stosowanie dekstrometorfanu pacjentom przyjmującym:

  • inhibitory monoaminooksyazy (IMAO) – selegilinę, rasagilinę, moklobemid,
  • selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) – paroksetynę, fluoksetynę, fluwoksaminę, sertralinę i citalopram.[5][6]

Leki hamujące metabolizm DXM zwiększają stężenie dekstrometorfanu we krwi, co powoduje nasilenie działań niepożądanych. Interakcje te są nieistotne klinicznie, jednakże mogą okazać się groźne dla osób będących tzw. szybkimi metabolizerami. Dotyczy to jednak rzadko stosowanych leków, takich jak: bupropion (Wellbutrin XR), cynakalcet (Cinacalcet Accord), linezolid (Linezolid Adamed) czy styrypentol (Diacomit).[6]

Podczas stosowania dekstrometorfanu pacjenci powinni unikać spożywania alkoholu. Alkohol zwiększa biodostępność DXM, co zwiększa działanie depresyjne leku na OUN i nasila działania niepożądane. Mogą wystąpić zawroty głowy, senność oraz osłabienie koncentracji.[4]

Dekstrometorfan może być łączony z gwajafenezyną, która jest lekiem wykrztuśnym również hamującym odruch kaszlu, lecz w innym mechanizmie działania.

Dekstrometorfan nie wchodzi w interakcje z pożywieniem.[4]

Dekstrometorfan – Dodatkowe informacje

Dostępne w Polsce preparaty dekstrometorfanu przedstawiono w tabeli poniżej:

Kat.PreparatPostaćDawka dekstrometorfanuDodatkowe substancjeOpakowania
OTCAcodintabletki15 mgbrak20 tabletek
OTCAcodin Duosyrop15 mg/5ml
3 mg/ml
dekspantenol 50 mg/5ml100 ml
RxAcodin Juniorsyrop7,5 mg/5ml
1,5 mg/ml
dekspantenol 50 mg/5ml100 ml
OTCActifedsyrop10 mg/5ml
2 mg/ml
pseudoefedryna 30 mg/5ml
triprolidyna 1,25 mg/5ml
100 ml
OTCActi-trinsyrop10 mg/5ml
2 mg/ml
pseudoefedryna 30 mg/5ml
triprolidyna 1,25 mg/5ml
100 ml
OTCCerugriptabletki10 mgparacetamol 325 mg
pseudoefedryna 30 mg
20 tabletek
OTCDexacapskapsułki twarde20 mgwyciąg suchy z kwiatostanu lipy 67 mg
wyciąg suchy z ziela melisy 50 mg
10 kapsułek
OTCDexapicosyrop6,5 mgwyciąg wodny z kwiatostanu lipy 1,625 g115 ml
OTCDexapinisyrop6,5 mgwyciąg sosnowy 430 mg
nalewka z owoców kopru 65 mg
115 ml
OTCGripblocker Expresskapsułki miękkie12 mgparacetamol 300 mg
pseudoefedryna 30 mg
10 kapsułek
20 kapsułek
OTCGripextabletki10 mgparacetamol 325 mg
pseudoefedryna 30 mg
10 tabletek
24 tabletki
OTCGripex Hot Zatokiproszek do sporządzania roztworu20 mgparacetamol 650 mg
pseudoefedryna 60 mg
chlorfeniramina 4 mg
8 saszetek
OTCGripex Maxtabletki15 mgparacetamol 500 mg
pseudoefedryna 30 mg
10 tabletek
20 tabletek
OTCGripex Noctabletki15 mgparacetamol 500 mg
pseudoefedryna 30 mg
chlorfeniramina 2 mg
12 tabletek
OTCGrypolektabletki15 mgparacetamol 325 mg
gwajafenazyna 200 mg
pseudoefedryna 30 mg
24 tabletki
OTCGrypostoptabletki15 mgparacetamol 325 mg
pseudoefedryna 30 mg
12 tabletek
24 tabletki
OTCRobitussin Antitussicumsyrop7,5 mg/5ml
1,5 mg/ml
brak100 ml
OTCRobitussin Junior syrop3,75 mg/5 ml
0,75 mg/ml
brak100 ml
OTCTussal Antitussicumtabletki15 mgbrak10 tabletek
OTCTussidexkapsułki miękkie30 mgbrak10 kapsułek
OTCTussidex mitekapsułki miękkie15 mgbrak15 kapsułek
OTCTussiDrillsyrop5 mg/5 ml
1 mg/ml
brak150 ml
OTCVicks MedDextabletki7,33 mgbrak12 tabletek
OTCVicks MedDex o smaku miodu na kaszel suchysyrop6,65 mg/5ml
1,33 mg/ml
brak120 ml

mgr farm. Roksana Cimała

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego SUM w Sosnowcu. W czasie studiów pełniła funkcję Wiceprzewodniczącej ds. Nauki i Edukacji, a następnie Wiceprzewodniczącej ds. Zewnętrznych Polskiego Towarzystwa Studentów Farmacji Oddział Sosnowiec. Farmaceuta w aptece ogólnodostępnej. Redaktor w 3PG.

[artykuły]

Zobacz też nasze publikacje: 

Zestaw Przeziębienie i grypa

Źródła
  1. Morice A, Kardos P. Comprehensive evidence-based review on European antitussives. BMJ Open Resp Res 2016pełny tekst
  2. E-lactancia: Dextrometorphan. [dostęp: 15.08.219]
  3. Hryniewicz W., Albrecht P., Radzikowski P.: Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego. 2016. pełny tekst.pdf
  4. ChPL Acodin
  5. Shan Yin. Over-the-counter cough and cold preparations. Approach to pediatric poisoning. UpToDate. abstrakt [aktualizacja: 22.10.2019]
  6. Preston CL: Stockley’s Drug Interactions ed.11. 2016.

Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email
Subskrybuj
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

Pogadanki Farmaceutyczne

Ostatnie komentarze:

Aktualności i doniesienia

Wiedza i praktyka

Czytaj też:

0
Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x
()
x

Oświadczenie

Portal opieka.farm przeznaczony jest dla farmaceutów oraz osób uprawnionych do wystawiania recept lub prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Klikając “Potwierdzam i przechodzę do portalu” oświadczasz, że jesteś taką osobą.

Zaloguj się

Portal dedykowany jest osobom związanym z ochroną zdrowia. Prosimy o zalogowanie się lub rejestrację.