Czy leki przeciwzapalne opóźniają gojenie tkanek? [Case #27]

Do apteki przychodzi mężczyzna w wieku 30 l. prosząc o opakowanie ibuprofenu 400 mg, który stosuje stale na ból nadgarstka utrzymujący się już od 2 miesięcy od złamania. Lekarz ocenił, że kość się zrosła i zalecił stosować leki p/zapalne w razie bólu. Pacjent jest przekonany, że musi wyleczyć stan zapalny i stosuje nieprzerwanie ibuprofen. Ponadto biega na dłuższych dystansach i twierdzi, że profilaktycznie stosowane leki p/zapalne zapobiegają powstawaniu zakwasów i stanów zapalnych, które często rozwijają się u sportowców.

Wyjaśniono, że:

Stan zapalny potrzebny jest do regeneracji tkanek i pacjent powinien unikać leków z grupy NLPZ, jeśli tylko ból nie przeszkadza w codziennym funkcjonowaniu. Stosowanie ibuprofenu profilaktycznie jest pozbawione sensu. Leki z tej grupy nie działają przyczynowo, lecz jedynie objawowo, więc nie przyspieszą wyleczenia, a istnieje ryzyko, że mogą opóźniać gojenie tkanek. Dostępne są doniesienia mówiące o tym, że przewlekłe stosowanie NLPZ może nawet opóźniać lub utrudniać zrost kości.[1]Deepak S. Patel, Brian A. Do NSAIDs Impair Healing of Musculoskeletal Injuries? J Musculoskel Med. 2011;28:207-212. pełny tekst 

Profilaktyczne stosowanie leków przeciwzapalnych jest częstą praktyką wśród sportowców,[2]Warden SJ: Prophylactic misuse and recommended use of nonsteroidal anti-inflammatory drugs by athletes. Br J Sports Med August 2009 Vol 43 No 8. pełny tekst .pdf w przekonaniu że ogranicza powstawanie mikrourazów, poprawia wydolność i ogranicza powstawianie stanów zapalnych. Nie udowodniono, aby NLPZ faktycznie działały w ten sposób.[3]Eduardo Da Silva et al.: Nonsteroidal Anti-Inflammatory Drug Use and Endurance During Running in Male Long-Distance Runners. J Athl Train. 2015 Mar; 50(3): 295–302. pełny tekst Uważa się nawet, że leki p/zapalne powinny być stosowane przez najkrótszy okres czasu w możliwie najniższej dawce właśnie w obawie przed możliwym opóźnieniem gojenia tkanki, w tym ścięgien, więzadeł i kości.[4]J.-L. Ziltener et al.: Non-steroidal anti-inflammatory drugs for athletes: An update. Annals of Physical and Rehabilitation Medicine, 2010. pełny tekst U ultramaratończyków stosujących ibuprofen przed biegiem wykazano nawet zwiększone stężenia markerów stanu zapalnego w porównaniu z osobami nie stosującymi NLPZ![5]Nieman DC, Henson DA, Dumke CL, Oley K, McAnulty SR, Davis JM, Murphy EA, Utter AC, Lind RH, McAnulty LS, Morrow JD. Ibuprofen use, endotoxemia, inflammation, and plasma cytokines during ultramarathon competition. Brain Behav Immun. 2006 Nov;20(6):578-84. abstrakt

Czytaj też:
Niesteroidowe Leki Przeciwzapalne (NLPZ) - czy znasz je wszystkie?

Polecono żel o działaniu rozgrzewającym oraz tabletki z paracetamolem.

Komentarz:

Przeprowadzono jak dotąd tylko jedno RCT, które wykazało brak wpływu piroksykamu na zrost kości promieniowej u kobiet z osteopenią.[6]P. Adolphson et al.: No effects of piroxicam on osteopenia and recovery after Colles’ fracture. Archives of Orthopaedic and Trauma Surgery. Arch Orthop Trauma Surg (1993) 112: 127. podgląd Jednak istnieje całkiem sporo badań na zwierzętach, a także retrospektywnych badan na ludziach, które wykazały negatywny wpływ leków z grupy NLPZ na zrost kości i gojenie tkanek.[7]Wheeler P, Batt ME Do non-steroidal anti-inflammatory drugs adversely affect stress fracture healing? A short review British Journal of Sports Medicine 2005;39:65-69. pełny tekst

Co to oznacza w praktyce? Że nie ma silnych przesłanek ku temu, aby odmawiać dostępu do leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych bo ryzyko braku zrostu kości nie zostało wystarczająco udokumentowane. Jednak jest to wystarczająca przesłanka, aby NIE rekomendować stosowania NLPZ jako leków przyczynowych “leczących” stany zapalne, jeśli ból można opanować paracetamolem lub metodami niefarmakologicznymi.

Ponadto przekonanie, że profilaktyczne stosowanie NLPZ w trakcie uprawniania sportu jest błędne, tak jak i błędne jest przekonanie o naturze zakwasów. To co popularnie nazywa się “zakwasami”, to tzw. opóźniona bolesność mięśni (w literaturze określana akronimem DOMS od ang. delayed onset muscle soreness). Bolesność mięśni po wysiłku pojawia się od 24 do 72 godzin po wykonywaniu ćwiczeń i ustępuje po 5-7 dniach. Profilaktyczne stosowanie NLPZ nie zapobiega temu zjawisku. Choć “zakwasy” mają swoje źródło w mikrourazach włókien mięśniowych i obecny jest wówczas stan zapalny, stosowanie żeli z NLPZ również nie okazało się skuteczną metodą walki z objawami.[8]Hyldahl RD, Keadle J, Rouzier PA, Pearl D, Clarkson PM. Effects of ibuprofen topical gel on muscle soreness. Med Sci Sports Exerc. 2010 Mar;42(3):614-21. abstrakt

Czytaj też:
Leki i suplementy na regenerację stawów

Wnioski?

Ok, skoro wiemy że NLPZ mogą potencjalnie opóźnić gojenie tkanek, jakie są korzyści z ich stosowania? Tysiące lekarzy nie może się mylić! 

Niezaprzeczalną korzyścią jest szybszy powrót do sprawności fizycznej. Efekt pułapowy sprawia, że jest ona stopniowa, ponieważ w odróżnieniu od opioidów NLPZ mają ograniczone działanie przeciwbólowe. Stosowanie NLPZ może też ograniczyć potrzebę sięgania po silniejsze, uzależniające leki p/bólowe jakimi są opioidy (w tym kodeina). NLPZ działają również p/obrzękowo, co może być korzystne u osób, które mają założony pełny opatrunek gipsowy.

NLPZ są też lekami pierwszego rzutu w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS, ang. Rheumatoid Arthritis), z uwagi dobrą skuteczność w łagodzeniu bólu o podłożu zapalnym. Ale nawet w tym wskazaniu NIE są lekami, które zmieniają przebieg choroby – nie spowalniają uszkodzenia stawów, tak jak leki z grupy DMARD (modyfikujące przebieg choroby). RZS nie należy też mylić z chorobą zwyrodnieniową stawów (ang. OA, Osteoarthritis), która nie ma podłoża zapalnego. Pamiętaj, ze pacjenci czasem nie odróżniają tych schorzeń i mówią w aptece że mają “bóle reumatyczne” lub “reumatyzm” i niekoniecznie chodzi im o RZS, czyli chorobę o podłożu zapalnym.

Data ostatniej aktualizacji: 23.10.2018.

mgr farm. Konrad Tuszyński

Dyrektor ds. naukowych opieka.farm sp. z o.o. Doktorant Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. Twórca i redaktor naczelny portalu opieka.farm, założyciel i kierownik Apteki u Farmaceutów (AuF). Współtwórca KSOF oraz AnP i Redaktor naukowy Zeszytów Aptecznych.

[artykuły na portalu] [publikacje naukowe] [nawiąż kontakt] [LinkedIn]

Cytuj ten artykuł jako:
Konrad Tuszyński, i in.: Czy leki przeciwzapalne opóźniają gojenie tkanek? [Case #27], Portal opieka.farm (https://opieka.farm/case-studies/czy-nlpz-opozniaja-gojenie/) [dostęp: 13 grudnia 2018]



Źródła:   [ + ]

Ten temat zawiera 4 odpowiedzi, ma 2 głosy, i został ostatnio zaktualizowany przez  Konrad Tuszyński 4 miesiące, 3 tygodnie temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #39169 Punkty: 0

    Arkadiusz Dodot mgr farm.
    163 pkt.

     Choć “zakwasy” mają swoje źródło w mikrourazach włókien mięśniowych i obecny jest wówczas stan zapalny, stosowanie żeli z NLPZ również nie okazało się skuteczną metodą walki z objawami

    Czy poza ibuprofenem, który okazał się nieskuteczny miejscowo, są badania dotyczące innych NLZP, a także ibuprofenu podawanego per os? Słabo chyba szukałem, bo nie znalazłem niczego…

  • #39172 Punkty: 1

    Konrad Tuszyński mgr farm.
    1K pkt.

    Jest takie badanie:

    The effects of ibuprofen on delayed muscle soreness and muscular performance after eccentric exercise.

    z którego wynika, że 400mg ibuprofen co 8h po wysiłku był skuteczny jako środek p/bólowy, ale oczywiście nie przyspieszył powrotu do pełnej sprawności mięśni.

    Generalnie o tym jest ten case – wydaje się na co dzień NLPZ tak jakby one miały leczyć różne dolegliwości mięśniowo-stawowe cały czas zapominając, że to leki działające objawowo. Jak ktoś ma zakwasy są dużo lepsze metody – jak np. sauna czy masaż. 🙂

    Z profilaktycznym stosowaniem NLPZ spotkałem się już na studiach – kolega sportowiec (student farmacji, teraz lekarz) łykał aspirynę 325 codziennie w celu zapobiegania “stanom zapalnym, które podczas codziennego treningu są nieuniknione”.

    1 użytkownik uznał wypowiedź za pomocną.
    • #39185 Punkty: 1

      Arkadiusz Dodot mgr farm.
      163 pkt.

      Dzięki serdeczne.

      Czasem trzeba niestety zadziałać objawowo, bo o ile saunę można polecić pani dyrektor banku, która poszła z koleżankami na fitness czy inny wellness, to już rolnikowi, który przerzucił i przerąbał przyczepę drewna na opał już nie.

       

      1 użytkownik uznał wypowiedź za pomocną.
    • #39187 Punkty: 1

      Konrad Tuszyński mgr farm.
      1K pkt.

      Pełna zgoda. 🙂

      1 użytkownik uznał wypowiedź za pomocną.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

49 Udostępnień
Udostępnij49
+1
Udostępnij
Email
Pocket
WhatsApp