Analizator niezgodności recepturowych
Dodaj surowce z recepty – narzędzie sprawdzi wszystkie pary i wypisze opisane niezgodności z omówieniem mechanizmu, sposobem rozwiązania i źródłem. Wyszukiwarka rozumie synonimy i nazwy łacińskie.
Najczęstsze mechanizmy niezgodności
Fizyczne – mieszaniny eutektyczne (obniżenie temperatury topnienia, upłynnienie proszku), wysalanie, rozwarstwienie emulsji, wytrącenie substancji z roztworu przy zmianie rozpuszczalnika. Chemiczne – reakcje utleniania i redukcji (azotan srebra, adrenalina, siarka z metalami), hydrolizy, reakcje podwójnej wymiany z wytrąceniem słabej zasady lub kwasu, zmiany pH rozkładające substancję czynną. Farmakologiczne – zniesienie lub nasilenie działania składników w jednej postaci.
Wszystkie opisane niezgodności recepturowe 126
Pełny spis par ze wskazaniem mechanizmu, sposobu rozwiązania i źródła. Nazwy składników, które mają kartę w bazie surowców, są podlinkowane. Pozycje 126–126 z 126 · strona 6 z 6
-
związki tworzące roztwory koloidalne: Proteinian srebra, targezyna, srebro koloidalne × Roztwór wodny
Zachodzi niecałkowite rozpuszczenie substancji tworzącej roztwór koloidalny.
Postępowanie: Proteinian srebra lub targezyny należy rozsypać możliwie cienką warstwą na powierzchni wody w parownicy, pozostawić do rozpuszczenia, od czasu do czasu mieszając.
Jachowicz, 2021 · Bodek, 2018
Częste pytania
Czy brak pary w analizatorze oznacza, że składniki są zgodne?
Nie. Baza obejmuje 126 opisanych par z piśmiennictwa receptury – brak wpisu znaczy tylko tyle, że para nie została opisana. Recepturę zawsze oceniaj samodzielnie, biorąc pod uwagę postać leku, stężenia, podłoże i pH.
Czy wyszukiwarka rozumie synonimy i nazwy łacińskie?
Tak. Wpisanie synonimu lub nazwy łacińskiej wskaże właściwy surowiec – na przykład „ichtamol" znajdzie pary opisane dla ichtiolu, a podpowiedź pokaże, przez jaką nazwę nastąpiło rozpoznanie.
Jakie typy niezgodności opisuje baza?
Fizyczne (mieszaniny eutektyczne, wysalanie, rozwarstwienie emulsji, wytrącanie przy zmianie rozpuszczalnika), chemiczne (reakcje utleniania i redukcji, hydrolizy, podwójnej wymiany, zmiany pH) oraz farmakologiczne. Każdy wpis zawiera mechanizm i sposób postępowania.
Czy mentol można łączyć z rezorcyną w jednym proszku?
To para opisana w bazie jako niezgodność – powstaje mieszanina eutektyczna i proszek upłynnia się na skutek obniżenia temperatury topnienia. Niezgodne składniki rozdziela się podczas sporządzania postaci leku – szczegóły i źródła znajdziesz po dodaniu pary w analizatorze.
Skąd pochodzą dane analizatora?
Z piśmiennictwa receptury aptecznej (m.in. Jachowicz, Sznitowska, skrypty uczelniane, Aptekarz Polski) – pełne zapisy bibliograficzne są w sekcji „Źródła" pod spisem par. Pozycje bez pełnego piśmiennictwa mają plakietkę „do weryfikacji".
Czy analizator zastępuje ocenę farmaceuty?
Nie – narzędzie wspiera przegląd recepty, ale nie zastępuje wiedzy i odpowiedzialności osoby sporządzającej lek. Ostateczna ocena składu należy do farmaceuty.
Źródła
- Jachowicz, R. (red.). (2021). Receptura apteczna. Sporządzanie leków jałowych i niejałowych. PZWL, Warszawa.
- Sznitowska, M. (red.). (2017). Farmacja stosowana. Technologia postaci leku. PZWL, Warszawa.
- Chmielak, W. (2014). Ściąga z receptury. Edycja IV. ITEM Publishing, Szczecin.
- Marszał, L. (2015). Receptura apteczna półstałych postaci leków do stosowania na skórę. Teoria i praktyka. Farmapress, Warszawa.
- Marszał, L. (2014). Receptura płynnych postaci leków. W teorii i praktyce. Farmapress, Warszawa.
- Telejko, E., Winnicka, K., Sosnowska, K., Słodowik, T. (2005). Niezgodności recepturowe, interakcje, homeopatia i homotoksykologia. Skrypt do ćwiczeń dla studentów IV roku farmacji aptecznej. Akademia Medyczna w Białymstoku.
- Krówczyński, L., Jachowicz, R. (red.). (2000). Ćwiczenia z receptury. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
- Bodek, K. H., Redliński, A. (red.). (2018). Przewodnik po recepturze aptecznej dla studentów Wydziału Farmaceutycznego. Uniwersytet Medyczny w Łodzi.
- Wielosz, M. (red.). (1998). Receptura. Dla studentów medycyny i stomatologii. Lubelskie Towarzystwo Naukowe, Lublin.
- Sierpniowska, O. (2015). Technologia Postaci Leku. Emulsje. Aptekarz Polski, nr 112 (90e).
- Redakcja Aptekarza Polskiego (2016). Trudności i niezgodności recepturowe. Aptekarz Polski, 29 stycznia 2016 (aktualizacja 6 grudnia 2020).
Historia zmian (2)
- 25.07.2026 Nazwy składników rozbite na osobne pozycje i poprawione dopasowanie do kart surowców — witaminy A, B2 i C trafiały wcześniej do jednej karty. Dziewięć par dostało piśmiennictwo.
- 25.07.2026 Uruchomienie narzędzia: 126 par surowców z opisem mechanizmu niezgodności i postępowania.
Czy to narzędzie uważasz za przydatne?
Dziękujemy za głos.