Kolargol

Kolargol to substancja czynna stosowana w recepturze zewnętrznie, w wodnych roztworach i w maściach o działaniu odkażającym i przyżegającym¹. Farmakopea Polska XIII określa go jako koloidalne, metaliczne srebro zawierające białko², a rejestr surowców farmaceutycznych prowadzi ten surowiec pod nazwą srebro koloidalne³. Osobnym surowcem, mimo pokrewnej nazwy, jest proteinian srebra: srebro stanowi w kolargolu około 70–80% masy, a w proteinianie około 8%^2,4, więc jeden nie zastępuje drugiego w recepcie.

Charakterystyka kolargolu

Jak nazywa się kolargol na recepcie i w rejestrze?

Monografia nosi tytuł Argentum colloidale, polską nazwę Srebro koloidalne, a pod tytułem podaje nazwę angielską Silver, colloidal². Kolargol jest określeniem potocznym, w Farmakopei i w rejestrze surowców farmaceutycznych ta postać srebra występuje jako srebro koloidalne³.

Nazwy pokrewne należą do innych surowców recepturowych. Argenti nitras to azotan srebra, substancja krystaliczna rozpuszczalna także w etanolu⁵, a Argentum proteinicum, czyli srebra proteinian albo białczan srebra, to ciemnobrunatny surowiec rozkładający się pod wpływem światła⁴. Wszystkie trzy bywają zapisywane na recepcie po prostu jako srebro, a odpowiedniki nazw z recept i receptariuszy zbiera wykaz synonimów recepturowych.

Jak wygląda kolargol i w czym się rozpuszcza?

Farmakopea opisuje surowiec jako zielone lub niebieskawoczarne, metalicznie połyskujące płatki albo proszek, higroskopijny². Rozpuszczalność monografia podaje terminami jakościowymi².

Z tego układu wynika jedna droga wprowadzenia surowca do preparatu: nośnikiem kolargolu jest woda, a etanol i rozpuszczalniki niewodne go nie przyjmą. Rozcieńczony roztwór wodny jest przezroczysty i czerwonawobrunatny², więc barwa gotowego preparatu nie jest oznaką rozkładu surowca.

Zastosowanie kolargolu w recepturze

Farmakopealny wykaz dawek przypisuje kolargolowi działanie odkażające i przyżegające oraz jedną drogę podania, zewnętrzną, w dwóch postaciach: roztworu i maści¹.

Stężenia kolargolu w preparatach recepturowych

Wykaz dawek podaje dla kolargolu stężenia zwykle stosowane, osobno dla każdej z dwóch postaci¹.

Przy podaniu zewnętrznym Farmakopea podaje zakres zalecanych stężeń substancji czynnej w danej postaci leku zamiast wartości dawek i dla tej drogi podania zwykle nie ustala dawek maksymalnych⁶. Obowiązek zmniejszenia naważki do wielkości wyznaczonej przez dawkę maksymalną dotyczy surowców, dla których taka dawka jest ustalona⁶, więc przy kolargolu punktem odniesienia zostaje zakres stężeń z wykazu. Naważkę na zadaną ilość roztworu albo maści przeliczysz kalkulatorem stężeń recepturowych.

Niezgodności recepturowe kolargolu

Kolargol jest układem koloidalnym, więc jego niezgodności recepturowe objawiają się wytrąceniem osadu.

• Etanol i rozpuszczalniki niewodne. Surowiec jest praktycznie nierozpuszczalny w etanolu 96% i w chlorku metylenu², więc roztwory spirytusowe i podłoża bezwodne nie rozprowadzą go w preparacie.
• Stężone elektrolity. Stężony roztwór chlorku sodu wytrąca z roztworu kolargolu osad, który rozpuszcza się po dodaniu nadmiaru wody². Śladowe ilości tej samej soli niezgodnością nie są, bo po dodaniu roztworu chlorku sodu o stężeniu 0,5 g/L rozcieńczony roztwór kolargolu pozostaje przezroczysty i czerwonawobrunatny².

Pary składników z konkretnej recepty sprawdzisz w analizatorze niezgodności recepturowych.

Przechowywanie i trwałość kolargolu

Kolargol jest higroskopijny, a monografia wymaga przechowywania w hermetycznym pojemniku².

Bezpieczeństwo stosowania kolargolu

Kolargol figuruje w Wykazie B substancji silnie działających⁷, a w Wykazie A i Wykazie N nie występuje. Pełne zestawienia portal publikuje osobno jako wykaz A, wykaz N i wykaz P.

Surowce dopuszczone do obrotu

Zestawienie na podstawie rejestru³.