Analizator niezgodności recepturowych

Pełny spis par ze wskazaniem mechanizmu, sposobu rozwiązania i źródła. Nazwy składników, które mają kartę w bazie surowców, są podlinkowane. Pozycje 101–125 z 126 · strona 5 z 6

• Salicylan sodu × Wodzian chloralu, metenamina

  Powstaje mieszanina eutektyczna - na skutek obniżenia temperatury topnienia proszek upłynnia się.

  Postępowanie: Niezgodne składniki rozdzielić podczas sporządzania postaci leku.

  Aptekarz Polski, 2016

• Siarczan atropiny × Tanina

  Następuje wytrącenie osadu.

  Postępowanie: Należy unikać połączenia siarczanu atropiny z taniną.

  Chmielak, 2014

• Sól sodowa karboksymetylocelulozy × Czwartorzędowe zasady amoniowe, sole niektórych słabych zasad, kwas benzoesowy i sorbowy lub ich sole sodowe jako konserwanty

  Tworzenie związków kompleksowych. Dodatek karboksymetylocelulozy powoduje podniesienie pH do ok. 7,5 podczas gdy wymienione środki wykazują aktywność konserwującą przy pH=5 i niższym.

  Postępowanie: Unikać połączenia składników.

  Jachowicz, 2021

• sole alkaloidów i środków miejscowo znieczulających: Chlorowodorek papaweryny, chlorowodorek strychniny, siarczan atropiny × Środowisko zasadowe

  Następuje wydzielenie trudno rozpuszczalnych zasad. Niezgodność występuje w zależności od odczynu roztworu oraz stężenia i rodzaju substancji leczniczych.

  Postępowanie: Sole alkaloidów np. chlorowodorek papaweryny należy wydzielić z roztworu i podać osobno w postaci proszków lub osobnego roztworu.

  Telejko, 2005 · Jachowicz, 2021 · Wielosz, 1998 · Chmielak, 2014

• sole alkaloidów: Kofeinobenzoesan sodu, chlorowodorek efedryny × Chlorek wapnia / bromek wapnia

  Następuje wytrącenie się nierozpuszczalnej soli. Zachodzi reakcja podwójnej wymiany.

  Postępowanie: Składniki należy rozdzielić od siebie np. syropem z recepty.

  Wielosz, 1998

• sole słabych zasad: Fosforan kodeiny (kodeina), chlorowodorek efedryny, alkaloidy pokrzyku × środowisko zasadowe - związki alkalizujące środowisko: Aminofilina, sulfogwajakol, metamizol sodu, benzoesan sodu, salicylan sodu, fenobarbital sodowy do weryfikacji

  Pozorna niezgodność cofnięcia dysocjacji - wytrącenie trudno rozpuszczalnych zasad - fosforan kodeiny i chlorowodorek efedryny w środowisku alkalicznym będą się wytrącać z soli, ale jako łatwo rozpuszczalne zasady będą się w mieszance rozpuszczać.

  Postępowanie: Roztwory soli słabych zasad należy dodać na samym końcu, rozdzielić od związków zasadowych maksymalną ilością przepisanych w recepcie syropów, nalewek, częścią wody. Zasada efedryny i zasada kodeiny są stosunkowo dobrze rozpuszczalne w wodzie oraz w mieszankach recepturowych - jeżeli zostaną oddzielone od alkalicznych składników mieszanki maksymalną ilością wody, syropów, nalewek nie ulegają wytrąceniu nawet w silnie alkalicznym pH.

  Telejko, 2005 · Wielosz, 1998

• sole wapnia: Chlorek wapnia × Fosforan kodeiny (kodeina)

  W wyniku reakcji podwójnej wymiany następuje wytrącenia się trwałego osadu fosforanu wapnia.

  Postępowanie: Niezgodność koryguje zamiana fosforanu kodeiny na kodeinę w postaci zasady lub osobne wydanie fosforanu kodeiny w postaci proszków. Ewentualnie w przypadku niewielkiej ilości osadu substancji słabo działającej (jest to fosforan wapnia) można wykonać receptę bez zmian, dodając etykietę "zmieszać przed użyciem" lub wydzielić ze składu chlorek wapnia i sporządzić oddzielny roztwór.

  Telejko, 2005 · Chmielak, 2014

• Solubilizat wodny witamin (np. witamina A+D3 liq.) × Parafina ciekła

  Składniki niemieszające się.

  Postępowanie: W celu utrwalenia powstałej emulsji roztwór wodny witamin można rozetrzeć z niewielką ilością euceryny lub lanoliny (1 g) dodając równocześnie małym poracjami parafinę ciekłą.

  Telejko, 2005

• Strącony węglan wapnia × Kwaśne środowisko do weryfikacji

  Następuje rozkład substancji.

  Postępowanie: Unikać połączenia składników.

• Strącony węglan wapnia × Zasadowy azotan bizmutawy

  Mieszanina składników tworzy nierozpadającą się w przewodzie pokarmowym masę.

  Postępowanie: Unikać połączenia składników.

  Chmielak, 2014

• substancje o charakterze hydrofobowym: Parafina × roztwory lub substancje hydrofilowe: Gliceryna, roztwór wodny adrenaliny, wodny roztwór witaminy A, wodny roztwór witaminy D

  Substancje nie mieszają się ze sobą.

  Postępowanie: Należy dodać niewielką ilość emulgatora, np. euceryny, ewentualnie lanoliny.

  Telejko, 2005 · Chmielak, 2014

• Substancje stałe, rozpuszczalne w wodzie, silnie działające w mieszance do użytku wewnętrznego × Brak rozpuszczalnika dla substancji stałych, (mieszanka bez wody, ale zawierająca syropy) do weryfikacji

  Następuje przekroczenie rozpuszczalności.

  Postępowanie: Metoda 1. Substancje stałe należy rozpuścić na zimno w syropach, jeśli są w nich rozpuszczalne (fosforan kodeiny, chlorowodorek efedryny, benzoesan sodu, sulfogwajakol). Metoda 2. Użyć do rozpuszczenia możliwie najmniejszej ilości wody lub etanolu (maksymalnie do 5%) i zmniejszyć odpowiednio ilość syropu, tak aby zapisana w recepcie ogólna ilość leku nie uległa zmianie. Zmianę tę należy odnotować na recepcie.

• substancje uwodnione: Uwodniony siarczan sodu × Inne składniki proszku

  Tworzy się mieszanina semitektyczna i po zmieszaniu składników następuje wydzielenie wody krystalizacyjnej ze związków.

  Postępowanie: Zalecane jest stosowanie bezwodnych substancji.

  Telejko, 2005 · Chmielak, 2014

• Tymol × Wodorowęglan sodu, węglan sodu, salicylan fenylu

  Powstaje mieszanina eutektyczna - na skutek obniżenia temperatury topnienia proszek upłynnia się.

  Postępowanie: Niezgodne składniki rozdzielić podczas sporządzania postaci leku.

  Chmielak, 2014

• Węgiel leczniczy × Nadmanganian potasu

  Podczas ucierania proszków może nastąpić utlenienie węgla leczniczego pod wpływem nadmanganianu potasu - może nastąpić wybuch mieszaniny.

  Postępowanie: Należy unikać połączenia składników.

  Chmielak, 2014

• Węgiel leczniczy × Związki alkaloidów, chlorowodorek papaweryny, siarczan atropiny

  Zachodzi adsorpcja - utrata działania lub zmniejszenie działania alkaloidu pod wpływem węgla leczniczego.

  Postępowanie: Po uzgodnieniu z lekarzem składniki należy podać osobno. Węgiel leczniczy podać w tabletkach lub w granulacie.) Należy poinformować pacjenta o konieczności przerwy min, 2-3 h między węglem leczniczym a innymi lekami. Chlorowodorek papaweryny rozsypać do kapsułek skrobiowych z laktozą zamiast węgla. Siarczan atropiny można podać w proszkach lub w kroplach.

  Telejko, 2005 · Jachowicz, 2021 · Wielosz, 1998 · Aptekarz Polski, 2016

• Węglan sodu × Metenamina (urotropina)

  Powstaje mieszanina eutektyczna - na skutek obniżenia temperatury topnienia proszek upłynnia się.

  Postępowanie: Niezgodne składniki rozdzielić podczas sporządzania postaci leku.

  Chmielak, 2014

• Witamina A olejowa × Podłoże uwodnione, duża ilość wody w recepcie

  Rozwarstwienie maści - obecności dwóch emulgatorów o przeciwnych właściwościach – w/o i o/w prowadzących do nietrwałości i rozkładu maści typu emulsji.

  Postępowanie: Ze względu na dużą ilość wody w maści witaminę A w postaci olejowej należy wprowadzić na sam koniec, w momencie wymieszania już wszystkich pozostałych składników, ustawić parametry mieszania unguatora na poziom 1 i czas mieszania 5-10 sekund.

  Jachowicz, 2021

• Witaminy w postaci emulsji typu olej w wodzie (o/w), - witamina A Hasco / Medana (solubilizowany roztwór wodny witaminy A - zawiera solubilizator działający jak emulgator o/w), - witamina A + D × Maść lub krem na bazie euceryny (zawiera emulgator w/o)

  Zachodzi rozwarstwienie maści - obecności dwóch emulgatorów o przeciwnych właściwościach – w/o i o/w prowadzących do nietrwałości i rozkładu maści typu emulsji.

  Postępowanie: Metoda 1. Najlepiej od razu zamienić część podłoża na podłoże amfifilowe (hasco-/lekobazę), szczególnie jeśli podłożem jest wazelina, smalec, parafina lub parafina płynna. Metoda 2. Po przeliczeniu odpowiedniej ilości jednostek (ze względu na większą zawartość jednostek witaminy w olejowej witaminie A w porównaniu z preparatem solubilizowanym) należy użyć wyliczonej ilości olejowej witaminy A. (witaminę A możesz przeliczyć w naszym kalkulatorze: http://opieka.farm/ile-witaminy/ ) Metoda 3: Ewentualnie po wymieszaniu wszystkich składników maści dodać witaminę A (solubilizat wodny) i mieszać przez 10-20 sekund na najniższych obrotach unguatora.

  Bodek, 2018 · Chmielak, 2014 · Jachowicz, 2021

• Woda wapienna × Chloramfenikol, tetracykliny

  Zachodzi hydroliza i rozkład substancji, prowadzący do jej inaktywacji.

  Postępowanie: Wodę wapienną należy zamienić na wodę oczyszczoną, wodę wapienną należy wydać osobno w postaci rozcieńczonego roztworu.

  Jachowicz, 2021 · Telejko, 2005 · Wielosz, 1998

• Woda wapienna × Substancje o odczynie kwaśnym, kwas borowy, tanina, węglany, fosforany, siarczany, cytryniany, Płyn Burowa, kwas salicylowy, rivanol

  Zobojętnienie. Powstaje osad. Następuje rozkład chemiczny.

  Postępowanie: Należy unikać połączenia składników.

  źródło

• Wodorotlenek glinu × związki alkaloidów: Chlorowodorek papaweryny, glikozydy nasercowe do weryfikacji

  Pod wpływem wodorotlenku glinu zachodzi adsorpcja, wynikiem której jest utrata działania alkaloidu.

  Postępowanie: Po uzgodnieniu z lekarzem składniki należy podać osobno. Chlorowodorek papaweryny rozsypać do kapsułek skrobiowych z laktozą zamiast wodorotlenku glinu. Dodatkowo należy poinformować pacjenta o konieczność przyjmowania wodorotlenku glinu w zachowanym odstępie od czasu przyjęcia preparatu z drugim lekiem.

  Jachowicz, 2021 · Wielosz, 1998 · Bodek, 2018

• Wodzian chloralu × Kamfora, mentol, salicylan fenylu, aminofenazon, fenacetyna, salipiryna, tymol

  Powstaje mieszanina eutektyczna - na skutek obniżenia temperatury topnienia proszek upłynnia się.

  Postępowanie: W przypadku proszków tworzących mieszaninę eutektyczną należy składniki odpowiedzialne za euteksję rozdzielić. Po uzgodnieniu z lekarzem składniki należy podać osobno. W bardziej złożonych receptach wydziela się składnik odpowiedzialny za niezgodność lub zachować odpowiednią kolejność mieszania. Przy mieszaniu składników unikać bezpośredniego kontaktu składników tworzących mieszaninę eutektyczną, gdyż stopiony eutektyk trudno rozprowadzić w proszku. Składniki tworzące mieszaninę eutektyczną rozetrzeć osobno z innymi składnikami proszków i na końcu połączyć obie mieszaniny.

  Telejko, 2005 · Wielosz, 1998 · Bodek, 2018

• Wodzian chloralu × podłoże lipofilowe: Olej kakaowy, oleje utwardzone, tłuszcz stały do weryfikacji

  Następuje obniżenie temperatury topnienia podłoża lipofilowego.

  Postępowanie: Aby uniknąć przedwczesnego topnienia podłoża należy dodać w niewielkiej ilości wosku białego lub estru cetylowego wosku.

• Wodzian chloralu, kamfora, olejki eteryczne, gwajakol × podłoże lipofilowe: Olej kakaowy, oleje utwardzone, tłuszcz stały

  Następuje obniżenie temperatury topnienia podłoża lipofilowego.

  Postępowanie: Do podłoża dodaje się wosk pszczeli w ilości 3-5%, olbrot, alkohol stearylowy, alkohol cetylowy i ich mieszaniny, monostearynian glicerolu.

  Chmielak, 2014