Płyn Burowa

Płyn Burowa to preparat sporządzany w aptece z siarczanu glinu, węglanu wapnia i kwasu octowego lodowatego, a nie surowiec kupowany w gotowej postaci. Farmakopea Polska XIII prowadzi dla niego monografię narodową z pełnym przepisem, wymaganiami dla wyglądu i normą zawartości glinu¹. Preparat hamuje wzrost drobnoustrojów, a siła tego działania idzie za zawartością glinu². Przepis monografii kończy się oznaczeniem zawartości glinu i doprowadzeniem roztworu do właściwego stężenia¹.

Charakterystyka płynu Burowa

Jak nazywa się płyn Burowa na recepcie i w monografii?

Monografia narodowa nosi tytuł Aluminii subacetatis solutio, polską nazwą jest roztwór zasadowego octanu glinu, a jako synonimy Farmakopea podaje Liquor Aluminii acetici oraz płyn Burowa¹. Na receptach pojawia się zarówno nazwa potoczna, jak i łacińska nazwa synonimowa, a obie oznaczają ten sam preparat. Odpowiedniki nazw z recept i receptariuszy zbiera wykaz synonimów recepturowych.

Jak wygląda płyn Burowa i z czym się miesza?

Farmakopea opisuje preparat jako bezbarwną, przezroczystą lub lekko opalizującą ciecz o kwasowym odczynie i słabym zapachu kwasu octowego¹. Lekka opalizacja mieści się w wymaganiu monografii, więc nie jest powodem do odrzucenia preparatu, natomiast wyraźne zabarwienie albo osad wychodzą poza opis farmakopealny.

Z definicji jest to nasycony roztwór wodny¹, dlatego jedynym rozpuszczalnikiem, którym operuje przepis, jest woda oczyszczona. Mieszalność z wodą rozstrzyga też o sposobie korygowania mocy preparatu, bo końcowe doprowadzenie stężenia robi się przez rozcieńczenie wodą¹.

Zastosowanie płynu Burowa w recepturze

Płyn Burowa hamuje wzrost drobnoustrojów, w tym gronkowca złocistego opornego na metycylinę, i był oceniany jako preparat sporządzany na miejscu do leczenia przewlekłego ropnego zapalenia ucha środkowego². Monografia stawia normę dla zawartości glinu i wymaga oznaczenia jej w gotowym roztworze¹.

Stężenia stosowane płynu Burowa

Płyn Burowa jest preparatem o składzie ustalonym monografią, więc stężenia stosowanego nie wybiera osoba wystawiająca receptę. Przepis kończy się oznaczeniem zawartości glinu i, jeżeli to konieczne, rozcieńczeniem wodą do stężenia około 1,4%¹, a definicja preparatu wymaga zawartości glinu nie mniejszej niż 1,25%¹. Za tymi wielkościami stoi obserwacja, że siła działania przeciwbakteryjnego idzie za zawartością glinu w roztworze².

Gdy recepta wskazuje płyn Burowa jako składnik roztworu w określonym stężeniu, ilości przeliczysz kalkulatorem stężeń recepturowych.

Niezgodności recepturowe płynu Burowa

Kierunki, w których szuka się niezgodności recepturowych, wyznaczają dwie cechy opisane w źródłach.

• Substancje o odczynie zasadowym. Monografia określa odczyn preparatu jako kwasowy¹, a samo jego powstawanie polega na reakcji węglanu wapnia z kwasem octowym lodowatym¹. Dodanie węglanu, wodorowęglanu albo mydła do gotowego płynu odtwarza tę reakcję już w recepcie.

Pary składników z konkretnej recepty sprawdzisz w analizatorze niezgodności recepturowych.

Sporządzanie płynu Burowa

Monografia narodowa podaje skład i kolejność czynności, a całe przygotowanie zajmuje kilka dni¹.

Płyn Burowa (Aluminii subacetatis solutio, Liquor Aluminii acetici) to nasycony wodny roztwór zasadowego octanu glinu.

• siarczan glinu – 100,0 cz.
• węglan wapnia – 47,0 cz.
• kwas octowy lodowaty – 36,0 cz.
• woda oczyszczona – ile potrzeba

Przepis prowadzi się siedmioma krokami¹.

1. Rozpuścić siarczan glinu w temperaturze pokojowej w 250 cz. wody i przesączyć.
2. Rozcieńczyć przesącz wodą, około 45 cz., do gęstości względnej od 1,140 do 1,142.
3. Utrzeć węglan wapnia z 70 cz. wody i dodawać go do roztworu porcjami, ciągle mieszając.
4. Zmieszać kwas octowy lodowaty z około 80 cz. wody i dodać do mieszaniny.
5. Pozostawić na 72 godziny w otwartym naczyniu, mieszając od czasu do czasu.
6. Zdekantować ciecz znad osadu i przesączyć.
7. Oznaczyć zawartość glinu i w razie potrzeby rozcieńczyć wodą do stężenia około 1,4%.

Gęstość względna z drugiego kroku jest jedyną kontrolą prowadzoną w toku sporządzania, jeszcze przed dodaniem węglanu wapnia, i po niej rozpoznaje się, że roztwór siarczanu glinu został rozcieńczony właściwie¹. Pozostałe przepisy farmakopealne i narzędzia do pracy przy stole recepturowym zbiera dział receptury.

Przechowywanie i trwałość płynu Burowa

Płyn Burowa sporządzony według przepisu szpitalnego zachował pH, osmolarność i działanie przeciwbakteryjne po pięciu miesiącach przechowywania w temperaturze 4 °C².

Bezpieczeństwo stosowania płynu Burowa

Czy płyn Burowa podlega wykazom farmakopealnym?

Preparatu ani żadnego z jego składników glinowych nie ma w Wykazie substancji bardzo silnie działających, czyli Wykazie A³, w Wykazie substancji silnie działających, czyli Wykazie B⁴, ani w Wykazie środków odurzających, czyli Wykazie N⁵. Suplement 2024 uzupełnia te trzy wykazy i również nie wprowadza pozycji dla połączeń glinu⁶. Wykazy zestawiono dla ułatwienia stosowania przepisów prawa farmaceutycznego, w tym zasad wydawania leków z aptek i wystawiania recept⁷, więc przy płynie Burowa nie obowiązują rygory przewidziane dla substancji z tych wykazów. Pełne zestawienia portal publikuje osobno, wykaz A substancji bardzo silnie działających, wykaz N środków odurzających oraz wykaz P substancji psychotropowych.

Surowce dopuszczone do obrotu

W rejestrze surowców farmaceutycznych dopuszczonych do obrotu w Polsce nie figuruje płyn Burowa⁸. Nie ma w nim także siarczanu glinu ani kwasu octowego lodowatego, od których zaczyna się przepis monografii, a z trzech składników przepisu status surowca farmaceutycznego ma wyłącznie węglan wapnia⁸. Przepisu monografii narodowej nie da się więc wykonać z surowców zarejestrowanych jako surowce farmaceutyczne.