CHMP rekomenduje trzy leki na hipercholesterolemię – obicetrapib w tabletce i lerodalcibep we wstrzyknięciu raz w miesiącu

Komitet ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi (CHMP) Europejskiej Agencji Leków wydał pozytywne opinie o trzech lekach obniżających stężenie cholesterolu u dorosłych z pierwotną hipercholesterolemią lub mieszaną dyslipidemią. Opinie przyjęto 23 lipca 2026 r., na zakończenie posiedzenia obradującego od 20 do 23 lipca. Nowe substancje czynne są dwie: obicetrapib, który wchodzi zarówno do preparatu jednoskładnikowego Ubeslo, jak i do połączenia z ezetymibem w Evlarco, oraz lerodalcibep w preparacie Lyrokaul. Ubeslo i Evlarco to postacie doustne przyjmowane raz na dobę, a Lyrokaul to wstrzyknięcie, które pacjent może wykonywać samodzielnie raz w miesiącu.¹ Wnioskodawcą dla obu preparatów z obicetrapibem jest A. Menarini International Licensing S.A., a dla Lyrokaulu – LIB Therapeutics B.V.

Mechanizmy są różne. Obicetrapib blokuje białko osocza CETP, co obniża stężenie cholesterolu LDL, i ma być dostępny w tabletkach powlekanych 10 mg (kod ATC C10AX22).² W Evlarco (tabletki powlekane 10 mg/10 mg, kod ATC C10BA17) dochodzi do tego ezetymib, który hamuje białko NPC1L1 w ścianie jelita, odpowiedzialne za wchłanianie cholesterolu z pokarmu i żółci.³ Lerodalcibep to białko fuzyjne wiążące PCSK9 – zapobiega rozkładowi receptorów LDL w wątrobie i zwiększa ich liczbę, dzięki czemu z krwi usuwane jest więcej LDL. Lek ma być dostępny jako roztwór do wstrzykiwań 300 mg w ampułko-strzykawce (kod ATC C10AX19).⁴ Hamowanie PCSK9 nie jest w Unii Europejskiej nowością – tak działa ewolokumab (Repatha), przeciwciało monoklonalne podawane podskórnie w dawce 140 mg co dwa tygodnie albo 420 mg raz w miesiącu.⁵

Wskazania trzech preparatów nie są identyczne, mimo wspólnego rozpoznania. Ubeslo i Lyrokaul mają być stosowane jako uzupełnienie diety w skojarzeniu ze statyną lub ze statyną i innymi lekami hipolipemizującymi u pacjentów, którzy nie osiągają docelowego stężenia cholesterolu LDL na maksymalnej tolerowanej dawce statyny, albo samodzielnie lub w skojarzeniu z innymi lekami hipolipemizującymi u pacjentów nietolerujących statyn lub u których statyna jest przeciwwskazana.^6,7 Wskazanie Evlarco jest węższe: w skojarzeniu ze statyną dotyczy pacjentów, którzy nie osiągają docelowego stężenia cholesterolu LDL na maksymalnej tolerowanej dawce statyny stosowanej razem z ezetymibem, a w monoterapii – wyłącznie pacjentów nietolerujących statyn lub z przeciwwskazaniem do nich, którzy nie osiągają celu na samym ezetymibie. Trzecia ścieżka dla Evlarco to zamiana u osób leczonych już obicetrapibem i ezetymibem w osobnych tabletkach.⁸ Nietolerancja statyn wraca więc w opisie wszystkich trzech leków jako punkt wyjścia do terapii – o narzędziu, które szacuje ryzyko powikłań mięśniowych po statynach, pisaliśmy w tekście Oksfordzki kalkulator szacuje ryzyko powikłań mięśniowych po statynach.

Materiał dowodowy przedstawiony przez EMA różni się między preparatami. Dla Ubeslo korzyść w obniżaniu cholesterolu LDL wobec placebo wykazano w dwóch 52-tygodniowych badaniach z randomizacją, podwójnie zaślepionych i kontrolowanych placebo, u dorosłych z wysokim stężeniem cholesterolu lub mieszaną dyslipidemią, którzy otrzymywali już maksymalne tolerowane leczenie hipolipemizujące. Dla Evlarco podstawą jest jedno badanie 12-tygodniowe o takiej samej konstrukcji, u dorosłych z wysokim stężeniem cholesterolu lub z chorobą sercowo-naczyniową na tle miażdżycy albo z wieloma czynnikami jej ryzyka, otrzymujących już maksymalne tolerowane leczenie hipolipemizujące. W obu preparatach z obicetrapibem najczęstsze działania niepożądane to nadciśnienie tętnicze, zawroty głowy, ból głowy, biegunka i ból brzucha. Przy Lyrokaulu korzyścią jest obniżenie stężenia cholesterolu LDL u pacjentów, u których nie udaje się go kontrolować maksymalną tolerowaną dawką statyny lub którzy nie mogą jej przyjmować, a najczęstsze działania niepożądane to odczyny w miejscu wstrzyknięcia. W podsumowaniach opinii CHMP nie podano wielkości efektu.

Pozytywna opinia CHMP nie jest pozwoleniem na dopuszczenie do obrotu. Decyzję podejmie Komisja Europejska, a według zastrzeżenia zamieszczanego przez EMA pod podsumowaniami opinii wydaje ją zwykle w ciągu 67 dni od przyjęcia opinii. Szczegółowe zalecenia dotyczące stosowania trafią do charakterystyk produktów leczniczych, publikowanych we wszystkich językach urzędowych Unii po wydaniu pozwolenia. Lipcowe posiedzenie komitetu zakończyło się dwunastoma pozytywnymi opiniami o nowych lekach, wśród nich pierwszym doustnym lekiem blokującym receptor interleukiny-23, który opisywaliśmy w tekście EMA rekomenduje Icotyde – pierwszy doustny lek blokujący receptor interleukiny-23 w łuszczycy plackowatej.