Apteki z recepturą zgłoszą substancje rakotwórcze i reprotoksyczne online. Ruszyła e-usługa na e-Sanepid

Główny Inspektorat Sanitarny udostępnił e-usługę, przez którą pracodawca przekazuje online informację o substancjach chemicznych, ich mieszaninach, czynnikach lub procesach technologicznych o działaniu rakotwórczym, mutagennym lub reprotoksycznym w środowisku pracy. Usługa działa na platformie e-Sanepid od 12 sierpnia, a komunikat o jej uruchomieniu GIS opublikował 13 sierpnia 2026 r.¹ Sam termin złożenia informacji się nie zmienia i przypada 15 stycznia za rok poprzedni.

Obowiązek wynika z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 26 lipca 2024 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym, mutagennym lub reprotoksycznym w środowisku pracy, które weszło w życie 28 lipca 2024 r. Informację przekazuje pracodawca niezwłocznie po rozpoczęciu działalności oraz corocznie, w terminie do 15 stycznia za rok poprzedni, albo na wniosek organu, na wzorze z załącznika nr 2 do rozporządzenia. Zakres wyznacza kryterium klasyfikacji, a nie zamknięta lista nazw: chodzi o substancje spełniające kryteria klasyfikacji jako rakotwórcze, mutagenne lub działające szkodliwie na rozrodczość kategorii 1A albo 1B zgodnie z rozporządzeniem nr 1272/2008, o mieszaniny zawierające je w stężeniach powodujących taką klasyfikację mieszaniny oraz o procesy technologiczne wymienione w załączniku nr 1.²

Przepisy do aptek odniosła Naczelna Izba Aptekarska w informacji z 13 stycznia 2025 r., podpisanej przez wiceprezesa Naczelnej Rady Aptekarskiej. Izba wymieniła dziesięć takich substancji, wśród nich kwas borowy, w tym 3-procentowy roztwór, fenobarbital, metronidazol i testosteron mikronizowany, a obowiązek zgłoszenia odniosła do apteki, która w poprzednim roku wytwarzała z nich leki recepturowe.³ O tym, jak niewiele aptek prowadzi dziś recepturę na większą skalę, pisaliśmy w omówieniu danych NIA za lata 2023–2025.

Rozporządzenie wskazuje dwóch adresatów informacji: właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego oraz właściwego okręgowego inspektora pracy. Komunikat GIS opisuje wyłącznie kanał sanitarny i nie wypowiada się o zgłoszeniu do inspekcji pracy.

Zgłoszenie idzie przez platformę, a wysłać je może pracodawca albo przedstawiciel zakładu. Warunkiem wstępnym jest konto podmiotu – po zalogowaniu trzeba przejść na nie z profilu obywatela, a apteka, która takiego konta nie ma, zakłada je najpierw odrębną e-usługą. Dalej zostaje wypełnienie formularza, podpisanie go i wysłanie, po czym system odsyła informację o statusie, e-mailem albo w samym koncie. Przy kilku lokalach rozstrzyga adres wykonywania pracy, a nie adres siedziby, więc każde miejsce o innym adresie wymaga odrębnego zgłoszenia.

Treść informacji pracodawca bierze z rejestru prac, który prowadzi u siebie. Rozporządzenie każe w niej podać:

• wykaz procesów technologicznych i substancji wraz z wielkością produkcji lub stosowania,
• uzasadnienie konieczności ich stosowania,
• wykaz i opis stanowisk pracy,
• liczbę pracowników zatrudnionych przy tych pracach, w podziale na płeć.