Ksylometazolina – Ścieżka rekomendacji

Ksylometazolina to stosowany donosowo sympatykomimetyk, który pobudza receptory α-adrenergiczne, przez co prowadzi do zwężenia naczyń krwionośnych błony śluzowej nosa i zmniejszenia obrzęku. Stosowana jest objawowo w alergicznym lub wirusowym nieżycie nosa i zapaleniu zatok. Preparaty stosowane w terapii alergicznego nieżytu nosa zestawiono w odrębnym opracowaniu.

Ksylometazolina – Komu można polecać?

Preparaty z ksylometazoliną można polecić:

• pacjentom skarżącym się na gęsty katar,
• chorym z katarem alergicznym w skojarzeniu z lekiem przeciwhistaminowym,
• pacjentom chorującym na zapalenie zatok od 6. roku życia.^1,2

Na rynku dostępne są preparaty z ksylometazoliną do zastosowania u dzieci od 2. roku życia.³ Jednak według rekomendacji bezpieczne jest ich stosowanie dopiero od 6. roku życia.^4,5

Ksylometazolina – Jak stosować?

Zaleć dawkowanie leku z ksylometazoliną:

• od 6. do 11. roku życia – 1-2 razy dziennie po 1 dawce 0,05 % roztworu,
• od 12. roku życia – 3 razy dziennie po 1 dawce 0,1 % roztworu,
• maksymalnie przez 5 dni.

Poinstruuj pacjenta, że stosując lek, należy:

• nacisnąć pompkę aerozolu jednocześnie wciągając powietrze przez nos,
• nie odchylać głowy do tyłu,
• strumień kierować na małżowinę, a nie na przegrodę.

W odróżnieniu od aplikacji aerozolu aplikacja kropli do nosa wymaga odchylenia głowy. Żel do nosa aplikuje się podobnie jak aerozol, ale dłużej utrzymuje się na błonie śluzowej nosa.

Ksylometazolina – Jak działa?

Ksylometazolina udrażnia nos w przeciągu 5-10 minut od zastosowania i efekt ten utrzymuje się do 10 godzin. Działa tylko objawowo, czyli stosuje się ją w celu udrożnienia nosa, a nie celem skrócenia czasu choroby czy zapobiegania innych chorobom, na przykład zapaleniu nosa i zatok przynosowych.⁶ Leki stosowane w leczeniu zapalenia zatok zestawiono w osobnym artykule.

Ksylometazolina – Na co uważać?

Nadmierne używanie ksylometazoliny może doprowadzić do wystąpienia kataru „z odbicia” lub kataru polekowego, co może doprowadzić do długotrwałego stosowania kropli do nosa (uzależnienia). Jednak z przeglądu badań dotyczących przyczyn ich powstawania wynika, że były one przeprowadzone na zwierzętach i zdrowych ochotnikach, więc nie można ich wprost przenieść na warunki kliniczne.⁷ Producenci leków zmniejszających przekrwienie błony śluzowej nosa podają informację, że nie powinny być one stosowane dłużej niż 1 tydzień ze względu na ryzyko wystąpienia kataru polekowgo. Jednak informacje te nie są poparte danymi z wiarygodnych badań.⁸ Ksylometazolinę można uznać za bezpieczną podczas karmienia piersią. Ważna jest jednak prawidłowa aplikacja preparatu. Jeśli zostanie połknięty z powodu nadmiernego odchylenia głowy, mogą pojawić się ich ogólnoustrojowe działania niepożądane (np. wzrost ciśnienia krwi).

Ksylometazolina – Na jakie interakcje zwracać uwagę?

W przypadku nieprawidłowej aplikacji kropli lub aerozolu z ksylometazoliną może się ona dostać do krążenia ogólnego. Przy jednoczesnym stosowaniu z inhibitorami monoaminooksydazy, czyli moklobemidem, selegiliną i rasagilina, istnieje ryzyko wystąpienia przełomu nadciśnieniowego, choć jest ono znikome przy prawidłowej aplikacji.⁵

Ksylometazolina – Dodatkowe informacje

Leki z ksylometazoliną mogą występować w postaci aerozolu, kropli lub żelu. Poniższa tabela przedstawia podział leków z ksylometazoliną ze względu na postać leku oraz dawkę.

Postać	Dawka	Przykłady leków	Ważność leku po otwarciu	Wiek
aerozol	1 mg/ml	Otrivin	do końca okresu ważności	od 12. roku życia
		DisnemarXylo	3 miesiące	od 10. roku życia
		SNUP	1 rok	od 12. roku życia
		Orinox	1 miesiąc	od 12. roku życia
		Sudafed XyloSpray	24 tygodnie	od 6. roku życia
		Xylometazolin ApteoMed	4 tygodnie	od 12. roku życia
		Xylometazolin Teva	1 rok	od 10. roku życia
	0,55 mg/ml	Xylorin	do końca okresu ważności	od 6. roku życia
	0,5 mg/ml	Otrivin dla dzieci	do końca okresu ważności	od 2. roku życia
		DisnemarXylo	3 miesiące	od 2.rokużycia
		Orinox	1 miesiąc	od 2.roku życia
		Xylometazolin APTEOMED	4 tygodnie	od 2.roku życia
		Sudafed XyloSpray dla dzieci	20 tygodni	od 2. roku życia
krople	1 mg/ml	Xylometazolin VP	60 dni	od 12. roku życia
		Xylometazolin WZF 0,1 %	12 tygodni	od 12. roku życia
	0,5 mg/ml	Xylometazolin VP	60 dni	od 2. roku życia
		Xylometazolin WZF 0,05 %	12 tygodni	od 2. roku życia
żel do nosa	1 mg/ml	Xylogel 0,1 %	12 tygodni	od 12. roku życia
	0,5 mg/ml	Xylogel 0,05 %	12 tygodni	od 3.roku życia

Leki z ksylometazoliną występują również w połączeniu z innymi składnikami. Przykłady takich leków przedstawia poniższa tabela.

Postać	Dawka ksylometazoliny	dodatkowe substancje	Lek	Termin ważności po otwarciu	wiek
aerozol	1 mg/ml	hialuronian sodu	SudafedXyloSpray HA	12 miesięcy	od 6. roku życia
		dekspantenol	Nasic	12 tygodni	od 6. roku życia
			Septanazal dla dorosłych	3 miesiące	od 6. roku życia
			Otrivin Regenracja	24 tygodnie	od 12. roku życia
			Xylodex 0,1 %	12 tygodni	od 6. roku życia
	0,5 mg/ml	dekspantenol	Nasickids	12 tygodni	od 2. roku życia
			Septanazal dla dzieci	3 miesiące	od 2. roku życia
			Xylodex 0,05 %	12 tygodni	od 2. roku życia
		bromek ipratropium	Otrivin ipra MAX	do końca okresu ważności	od 18. roku życia

Według badań stosowanie oksymetazoliny i ksylometazoliny jest równie skuteczne.⁹ Wytyczne leczenia alergicznego nieżytu nosa zostały zaprezentowane w osobnym artykule.