Kiedy polecać na trądzik nadtlenek benzoilu, a kiedy kwas azelainowy?

U których pacjentów warto rozważyć zastosowanie nadtlenku benzoilu, a u których kwasu azelainowego? Czy skuteczność tych preparatów jest podobna?

W przypadku trądziku młodzieńczego zastosowanie nadtlenku benzoilu jest polecane w początkowym leczeniu postaci grudkowo-krostkowej i mieszanej, a zastosowanie kwasu azelainowego w postaci zaskórnikowej trądziku. Oba preparaty możesz polecić pacjentom powyżej 12. r.ż. U pacjentów z rozległym stanem zapalnym i nieprawidłowym złuszczaniem można rekomendować kwas azelainowy. Jeżeli chodzi o ich skuteczność w leczeniu trądziku pospolitego, badania wykazały, że zastosowanie 20% kremu z kwasem azelainowym i 5% żelu z nadtlenkiem benzoilu jest porównywalna.¹

Któremu pacjentowi polecić kwas azelainowy, a któremu nadtlenek benzoilu?

Zastosowanie preparatu z kwasem azelainowym możesz rozważyć także w przypadku pacjentów z wrażliwą skórą, skłonnością do powstawania przebarwień oraz gdy zgłaszane przez pacjenta objawy sugerujących trądzik różowaty. Będzie on także bezpieczniejszym wyborem dla kobiet w ciąży i matek karmiących.

Nadtlenek benzoilu może być polecany pacjentom w monoterapii oraz poszukującym dodatkowego preparatu w trakcie leczenia trądziku doustnymi antybiotykami czy miejscowo stosowanymi retinoidami i antybiotykami.

Jak działa nadtlenek benzoilu i jak go stosować?

Nadtlenek benzoilu jest preparatem przeciwbakteryjnym, który niszczy bakterie P. acnes przez uwalnianie wolnych rodników tlenowych. Działa również łagodnie komedolitycznie. Nie odnotowano oporności bakterii na ten lek, a jako dodatek do antybiotykoterapii może zapobiegać rozwojowi oporności bakterii. Terapia jest ograniczona z uwagi na mogące się pojawiać podrażnienie skóry.²

Wydając pacjentowi preparat z nadtlenkiem benzoilu zaleć, by przed pierwszym użyciem zaaplikował go na niewielki obszar skóry, by wykluczyć nadwrażliwość. W przypadku występowania nadmiernej suchości zaleć stosowanie z mniejszą częstotliwością i stosowanie emolientów. Poinformuj pacjenta, że preparat ten może odbarwiać włosy, odzież, ręczniki i pościel.

Jak działa kwas azelainowy i którą postać wybrać?

Kwas azelainowy wykazuje działanie komedolityczne, przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. Jest rekomendowany u pacjentów ze skórą wrażliwą. Jest również pomocny w leczeniu pozapalnej depigmentacji skóry. 

Preparaty z kwasem są dostępne pod postacią kremów i żeli. Krem lepiej sprawdzi się w przypadku skóry suchej, a żel w przypadku skóry z tendencją do przetłuszczania.

Co o obu substancjach mówią wytyczne?

W wytycznych European Dermatology Forum kwas azelainowy i nadtlenek benzoilu są rekomendowane do leczenia łagodnego do umiarkowanego trądziku zaskórnikowego. W leczeniu tym obie substancje mają porównywalną skuteczność, a kwas azelainowy wykazuje lepszy profil bezpieczeństwa i tolerancję.³

W wytycznych American Academy of Dermatology  zarówno kwas azelainowy jak i nadtlenek benzoilu są w grupie leków do stosowania miejscowego w leczeniu trądziku pospolitego o sile rekomendacji A. Nadtlenek benzolilu może być łączony z erytromycyną i klindamycyną stosowanymi miejscowo a także z miejscowo stosowanymi retinoidami oraz systemowo stosowanymi antybiotykami.  Kwas azelainowy należał do kategorii B leków stosowanych w ciąży, podczas nadtlenek benzoilu do kategorii C. Według Schaefer i in. kwas azelainowy i nadtlenek benzoilu mogą być stosowane wyłącznie na małych obszarach skóry. Oba leki zaleca się stosować powyżej 12. r.ż..^2,4

Z czym można łączyć kwas azelainowy?

Kwas azelainowy może być łączony z terapią hormonalną stosowaną w leczeniu trądziku a także w niektórych przypadkach z doustnymi tetracyklinami.⁵

Czy kwas azelainowy pomaga w trądziku różowatym?

Kwas azelainowy jest skuteczny w leczeniu grudek i krost w przebiegu trądziku różowatego i wykazuje w tym schorzeniu efektywność zbliżoną do metronidazolu, przez co obok metronidazolu znajduje się w grupie leków pierwszego rzutu w miejscowym leczeniu postaci grudkowo-krostkowej trądziku różowatego.⁶