Szczepienie matki w ciąży wiązało się z mniejszą liczbą hospitalizacji niemowląt z powodu grypy. Podobna skuteczność w każdym trymestrze

Kobieta w ciąży, która pyta w aptece, czy szczepienie przeciw grypie ma sens i kiedy je wykonać, może usłyszeć, że termin w obrębie ciąży nie przesądza o ochronie dziecka. W singapurskiej kohorcie obejmującej 221 185 niemowląt urodzonych w latach 2017–2023 szczepienie matki w ciąży wiązało się z niższym ryzykiem hospitalizacji dziecka z powodu grypy do ukończenia 6. miesiąca życia, a skuteczność była istotna w każdym trymestrze.¹

Skuteczność szczepienia matki wobec hospitalizacji niemowlęcia z powodu grypy wyniosła 41 procent (95 procent przedziału ufności od 23 do 55 procent). Zaszczepionych było 25,9 procent matek, a dzieci obserwowano od urodzenia do ukończenia 6. miesiąca życia.

Najbardziej praktyczna część wyniku dotyczy terminu szczepienia. Skuteczność pozostała istotna niezależnie od trymestru, w którym podano szczepionkę, i niezależnie od tego, czy matkę zaszczepiono w sezonie bieżącym, czy poprzednim:

• I trymestr: skuteczność 52 procent (95 procent przedziału ufności od 20 do 71 procent)
• II trymestr: skuteczność 37 procent (od 12 do 56 procent)
• III trymestr: skuteczność 41 procent (od 8 do 64 procent)
• szczepienie w sezonie bieżącym: 41 procent (od 12 do 61 procent)
• szczepienie w sezonie poprzednim: 41 procent (od 19 do 58 procent)

Ochrona niemowlęcia po szczepieniu matki nie jest w Polsce efektem ubocznym, tylko zarejestrowanym wskazaniem. ChPL czterowalentnej szczepionki VaxigripTetra wymienia wprost bierne uodpornienie niemowląt od urodzenia do wieku poniżej sześciu miesięcy po szczepieniu kobiet w ciąży, a punkt o ciąży stwierdza, że szczepionka może być podana we wszystkich okresach ciąży i że kobiety w ciąży powinny otrzymać szczepionkę przeciw grypie jako grupa wysokiego ryzyka powikłań, w tym porodu przedwczesnego, hospitalizacji i zgonu.² Dokument zastrzega przy tym, że nie wszystkie niemowlęta urodzone przez zaszczepione matki będą chronione.

Punkt ciężkości tej ochrony to dzieci poniżej 6. miesiąca życia, których nie można zaszczepić przeciw grypie. Czynne uodpornienie VaxigripTetra obejmuje dzieci dopiero od ukończenia 6. miesiąca życia, a dla młodszych niemowląt bezpieczeństwa i skuteczności szczepienia nie określono. Dla tej grupy szczepienie matki jest jedyną drogą ochrony przez przeciwciała matczyne.

Ograniczenie badania trzeba nazwać wprost. Singapur to strefa tropikalna z całoroczną transmisją grypy i właśnie ten kontekst był dla autorów główną nowością, bo dotychczasowe dowody pochodziły z krajów o wyraźnie zaznaczonych sezonach. W Polsce sezonowość jest wyraźna, więc akurat ta część wniosku przenosi się słabo. Przenosi się natomiast to, co dotyczy samego mechanizmu i terminu, czyli ochrona najmłodszych niemowląt i podobna skuteczność niezależnie od trymestru. Badanie było obserwacyjne i oparte na rejestrach krajowych, a nie randomizowane.

Farmaceuta po kursie kwalifikacyjnym może dziś przeprowadzić badanie kwalifikacyjne u osoby dorosłej i wykonać szczepienie przeciw grypie, a katalog szczepień dostępnych w aptece obejmuje wszystkie szczepienia zalecane, o czym pisaliśmy w opracowaniu o tym, jakie szczepienia mogą wykonywać farmaceuci. Skuteczność samej szczepionki w ostatnim sezonie u osób starszych opisywaliśmy przy okazji analizy z regionu Sztokholmu dotyczącej sezonu 2025/26.