Leki inkretynowe w ciąży i laktacji. Dowody tylko dla 18 z 32 pytań, o karmieniu piersią jedna praca

Jednoczesne stosowanie leków inkretynowych i ciąża są przeciwwskazane z powodu nieznanego ryzyka teratogennego, podobnie jak karmienie piersią. Od tego stanu wyjścia zaczyna się systematyczny przegląd wraz z konsensusem ekspertów, opublikowany 29 lipca 2026 r. w Obesity Reviews¹ Międzynarodowy, wielodyscyplinarny zespół sprawdził, co o tej grupie leków wiadomo na etapie przedkoncepcyjnym, w ciąży i po porodzie, oraz ile z tych pytań pozostaje bez odpowiedzi.

Autorzy przeszukali kilka baz danych oraz literaturę nieindeksowaną 23 lipca 2025 r., przyjmując podejście obejmujące cały cykl życia. Dane pochodzące z badań u ludzi traktowali jako ważniejsze niż dane zwierzęce. Tytuły, streszczenia i pełne teksty oceniało niezależnie dwóch autorów, a dane wyciągały niezależnie dwie osoby według wcześniej zdefiniowanego formularza.

Do syntezy weszły 34 publikacje, a ich struktura mówi o sile dowodów więcej niż sama liczba:

• 11 badań z randomizacją,
• 9 badań obserwacyjnych,
• 2 przeglądy danych z farmakonadzoru,
• 9 opisów przypadków lub serii przypadków,
• 2 badania na zwierzętach,
• 1 badanie ex vivo.

Dowody udało się znaleźć dla 18 z 32 postawionych pytań badawczych, czyli dla nieco ponad połowy. Większość prac dotyczyła okresu przedkoncepcyjnego albo samej ciąży, natomiast antykoncepcji dotyczyły dwie prace, a laktacji jedna. Liczba ciąż z ekspozycją wahała się między badaniami od 1 do 4267. Ekspozycję utrzymywaną przez całą ciążę opisano w trzech badaniach, stosowanie po porodzie również w trzech, a dane o potomstwie wykraczające poza moment urodzenia pochodzą z jednego badania na zwierzętach. Badań jakościowych nie zidentyfikowano wcale. O tym, na jakiej podstawie ocenia się dopuszczalność leku u kobiety karmiącej, gdy dane producenta tego nie rozstrzygają, pisaliśmy w opracowaniu Skąd wiadomo, czy można stosować lek podczas karmienia piersią?

W żadnym z włączonych badań nie odnotowano wzrostu częstości wad wrodzonych. To informacja o braku zgłoszonego sygnału, a nie dowód bezpieczeństwa: dziewięć z 34 publikacji to opisy przypadków lub ich serie, a liczba ekspozycji sięgała w części prac pojedynczych ciąż.

Na tej podstawie zespół sformułował zalecenia dla praktyki klinicznej oraz kierunki dalszych badań, obejmujące antykoncepcję, okres przedkoncepcyjny, żywienie, monitorowanie ciąży, laktację i odległe następstwa. Szczegółowe brzmienie poszczególnych zaleceń jest dostępne wyłącznie w pełnym tekście artykułu, który pozostaje płatny.

Pytanie o ekspozycję w ciąży ma praktyczny wymiar wszędzie tam, gdzie leki trafiają do pacjentek poza kontrolą fachowego personelu, o czym pisaliśmy już w doniesieniu o stanowisku WHO w sprawie kupowania analogów GLP-1 poza apteką.