Komitety doradcze Światowej Organizacji Zdrowia wzywają, by leki z grupy agonistów receptora GLP-1 zdobywać wyłącznie z autoryzowanych, wiarygodnych źródeł i po konsultacji z wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia. Wspólne stanowisko Komitetu Doradczego do spraw Bezpieczeństwa Produktów Leczniczych (ACSoMP) i Światowego Komitetu Doradczego do spraw Bezpieczeństwa Szczepionek (GACVS) opublikowano 30 lipca 2026 roku, po piątym wspólnym posiedzeniu obu gremiów w dniach 23–26 czerwca 2026 roku.1
Przedmiotem obrad obu gremiów było globalne, gwałtownie rosnące zainteresowanie agonistami receptora GLP-1, napędzane przede wszystkim modą na odchudzanie za pośrednictwem mediów społecznościowych i reklamy internetowej. Problem w tym, że po te leki sięga coraz więcej osób bez wskazania klinicznego i bez recepty od wykwalifikowanego pracownika ochrony zdrowia, często wcale nieotyłych (BMI poniżej 30 kg/m²), kupujących je poza systemem opieki zdrowotnej, choćby przez internetowe platformy sprzedażowe i inne nieformalne kanały. Tymczasem oficjalne stanowisko WHO dopuszcza te leki wyłącznie u dorosłych z rozpoznaną otyłością, czyli przy BMI od 30 kg/m² wzwyż, i traktuje to jako zalecenie warunkowe własnych wytycznych leczenia otyłości u dorosłych, nie jako rekomendację do odchudzania jako takiego.
Przy produktach z nieuregulowanych lub nieznanych źródeł, jak wskazują komitety, nie da się zagwarantować czterech rzeczy:
- tożsamości produktu
- jakości
- czystości
- mocy
Wśród leków z takich kanałów mogą trafiać się produkty substandardowe i sfałszowane. Samoleczenie bez nadzoru medycznego i bez późniejszej kontroli bezpieczeństwa naraża pacjenta na szkody, którym dałoby się zapobiec, a które mogą być poważne. Komitety nie informują przy tym o wykryciu ani zatrzymaniu konkretnych sfałszowanych partii leków z grupy GLP-1 – piszą o ryzyku, jakie niosą nielegalne kanały sprzedaży.
Przy stosowaniu zgodnym z zarejestrowanymi wskazaniami i pod nadzorem wykwalifikowanego personelu bilans korzyści i ryzyka tych leków jest, zdaniem komitetów, dobrze udokumentowany i pozostaje korzystny. Za istotne uznały dalsze monitorowanie po wprowadzeniu do obrotu, bo dopiero ono pozwoli ocenić sygnały bezpieczeństwa pojawiające się przy długim stosowaniu, w nowych wskazaniach oraz w populacjach, których nie przebadano szeroko. Stąd apel o zgłaszanie działań niepożądanych do krajowych systemów nadzoru nad bezpieczeństwem farmakoterapii, kierowany zarówno do pracowników ochrony zdrowia, jak i do pacjentów, organów zdrowia publicznego i podmiotów odpowiedzialnych.
Dla polskiej apteki to język znany z dwóch wcześniejszych wątków. O rozbiciu grupy, która wytwarzała i sprzedawała w sieci sfałszowane leki, pisaliśmy w CBZC rozbiło grupę wytwarzającą i sprzedającą w sieci sfałszowane leki – 12 osób zatrzymanych, a o tym, że lek na receptę kupiony poza apteką jest z definicji lekiem sfałszowanym, mówiła Naczelna Rada Aptekarska w materiale przywołanym w NRA w TVP o czarnym rynku leków: lek na receptę kupiony poza apteką to lek sfałszowany.
Źródła
- Statement from the Joint Meeting of the Advisory Committee on Safety of Medicinal Products (ACSoMP) and the Global Advisory Committee on Vaccine Safety (GACVS) on the safe and appropriate use of GLP-1 receptor agonists, World Health Organization, 30 July 2026. https://www.who.int/news/item/30-07-2026-statement-from-the-joint-meeting-of-the-advisory-committee-on-safety-of-medicinal-products-(acsomp)-and-the-global-advisory-committee-on-vaccine-safety-(gacvs)-on-the-safe-and-appropriate-use-of-glp-1-receptor-agonists ↩
