Semaglutyd i tirzepatyd a hospitalizacje z powodu alkoholu. Ryzyko było niższe niż przy innych lekach, ale nie niższe niż przy starszych analogach GLP-1

U dorosłych z uzależnieniem od alkoholu, którzy zaczęli przyjmować semaglutyd albo tirzepatyd, hospitalizacje z przyczyn alkoholowych występowały rzadziej niż u leczonych innymi lekami przeciwcukrzycowymi lub przeciw otyłości. Wynika to z analizy amerykańskich danych z dokumentacji elektronicznej, opublikowanej 21 lipca 2026 r. w BMJ Open.¹ Autorzy piszą, że dowody pozostają niejednoznaczne, i podkreślają potrzebę odpowiednio licznego badania z randomizacją. Zalecenia klinicznego nie formułują.

Przeanalizowano dane 40 703 dorosłych z rozpoznanym uzależnieniem od alkoholu i jednocześnie cukrzycą typu 2 albo otyłością, którzy między 1 stycznia 2018 a 31 grudnia 2024 r. rozpoczęli nowe leczenie. Źródłem był zbiór Truveta obejmujący 30 amerykańskich systemów ochrony zdrowia. Zamiast jednego porównania zbudowano cztery osobne emulacje badania, każdą z innym aktywnym komparatorem. Punktem końcowym była pierwsza wizyta na oddziale ratunkowym lub hospitalizacja z przyczyn alkoholowych w ciągu roku od rozpoczęcia leczenia.

Najważniejszy jest ostatni wiersz tabeli, bo nie ma go w nagłówkach relacjonujących to badanie. Przewaga pojawiała się wyłącznie w zestawieniu z lekami spoza grupy analogów GLP-1. W porównaniu ze starszymi analogami GLP-1 różnicy nie wykazano ani u chorych na cukrzycę (współczynnik hazardu 1,09), ani u osób z otyłością (1,12), a przedziały ufności w obu przypadkach dopuszczały brak efektu.¹ Jeżeli więc obserwacja jest prawdziwa, wskazuje raczej na działanie całej grupy niż na szczególną właściwość dwóch najnowszych cząsteczek.

Dwie z czterech emulacji porównywały analogi GLP-1 z lekami stosowanymi w uzależnieniu od alkoholu (naltrekson, disulfiram, akamprozat) i to one dały najbardziej efektowne liczby, ale są też najmniej wiarygodne. Sami autorzy piszą, że wyniki tych dwóch analiz należy interpretować z większą ostrożnością, ponieważ zawiodła w nich kontrola negatywna: leczeni analogiem GLP-1 rzadziej trafiali do szpitala także z przyczyn niezwiązanych z alkoholem, czego przy prawdziwym efekcie nie powinno być. Do tego ponad 80 proc. chorych z grup porównawczych przerwało leczenie przed upływem roku, wobec około połowy w grupach z analogiem GLP-1.¹

Powód tej rozbieżności jest praktyczny. Leki takie jak disulfiram czy naltrekson dostają osoby, u których uzależnienie jest już rozpoznane jako problem wymagający farmakoterapii, a analogi GLP-1 rozpoczynano z powodu cukrzycy lub otyłości. Przed dopasowaniem osoby zaczynające leczenie uzależnienia miały wyższą aktywność aminotransferaz, częstsze wcześniejsze hospitalizacje alkoholowe i częstsze rozpoznania innych uzależnień. To dwie różne populacje i żadna metoda statystyczna nie usuwa tej różnicy do końca. O samym disulfiramie i wątpliwościach wokół jego dostępności w Polsce pisaliśmy w tekście Esperal i wszywka alkoholowa w interpelacji do MZ. W rejestrze nie ma dziś leku o tej nazwie.

Wynik wpisuje się w to, co pokazywały wcześniejsze prace obserwacyjne, w tym szwedzka analiza rejestrowa dotycząca semaglutydu. Autorzy podsumowują, że dowody z badań z randomizacją pozostają nieliczne i niejednoznaczne, a zebrany materiał uzasadnia przeprowadzenie odpowiednio licznego badania randomizowanego, nie zaś zmianę postępowania.¹