Magnez nieskuteczny w leczeniu skurczy

Powszechnie znana jest rola magnezu w organizmie, a półki aptek uginają się od coraz to nowych preparatów. W zalewie tego wszystkiego zapominamy zadać najważniejsze pytanie – czy moda na magnez ma jakieś podłoże naukowe? Czy w przypadku skurczy, czy to u osób starszych, czy dorosłych uprawiających sport – dodatkowa suplementacja ponad podażą w diecie skutkuje jakimkolwiek działaniem leczniczym? 

Do przeglądu systematycznego z 2013 roku[1]Sebo P. et al 2013: Effect of magnesium therapy on nocturnal leg cramps: a systematic review of randomized controlled trials with meta-analysis using simulations. włączono 7 badań klinicznych z randomizacją (RCT) nad efektywnością stosowania magnezu w nocnych skurczach nóg (ang. Noctural Leg Cramps). Suplementacja wysokimi dawkami magnezu nie była lepsza od placebo, choć niewielki efekt zaobserwowano u kobiet ciężarnych.

CONCLUSIONS: Magnesium therapy does not appear to be effective in the treatment of NLC in the general population, but may have a small effect in pregnant women.

Przegląd Cochrane dot. skuteczności leczenia bolesnych skurczy mięśni szkieletowych magnezem[2]Cochrane Database Syst Rev. 2012 Magnesium for skeletal muscle cramps. dostarczył podobnych wniosków: mało prawdopodobne, by suplementacja magnezem przynosiła jakiekolwiek pozytywne skutki, zarówno jako profilaktyka jak i leczenie.

AUTHORS’ CONCLUSIONS: It is unlikely that magnesium supplementation provides clinically meaningful cramp prophylaxis to older adults experiencing skeletal muscle cramps.

Sięgnijmy zatem do jednego z najwcześniejszych trialów z 1999 roku,[3]Frusso R et al, 1999. Magnesium for the treatment of nocturnal leg cramps: a crossover randomized trial. w którym poddano ocenie skuteczność magnezu w leczeniu nocnych skurczy. Wnioski? Suplementacja magnezem nie przynosi efektów. Autorzy wyjaśniają, że jednym z powodów na pozorną skuteczność jest tzn. powrót do średniej (ang. Regression to the mean), która odpowiada za szereg błędów poznawczych.

Czytaj też:
Tran i preparaty z kwasami omega-3

CONCLUSIONS: Magnesium was not effective for the treatment of nocturnal leg cramps. The period-effect bias probably occurred because of a combination of the natural history of this condition, a regression to the mean, and a true placebo effect.

Regresja (powrót) do średniej tłumaczy, dlaczego pacjentom się wydaje że preparat im pomógł, mimo że w badania kontrolowane placebo efektu nie potwierdzają:

Ludzie podejmują działania w odpowiedzi na sytuacje ekstremalne. Potem, gdy sytuacja staje się mniej ekstremalna, przypisują sobie zasługę za tę zmianę, kiedy tak naprawdę bardziej prawdopodobne wytłumaczenie jest takie, że to po prostu sytuacja powróciła do średniej.

Wielu farmaceutów lubuje się w debatach nad przewagą jednej formy magnezu nad inną. Co jeśli jednak biodostępność wynosiłaby 100%? Taki efekt można zbadać, podająć magnez dożylnie Jak dowodzi badanie z 2011 roku,[4]Garrison SR et al 2011: The effect of magnesium infusion on rest cramps: randomized controlled trial. nawet magnez podany we wlewie nie zmniejszał częstości skurczy u osób cierpiących na bolecne skurcze nóg, niezależnie od podanej dawki…

CONCLUSIONS: Intravenous magnesium infusion did not reduce the frequency of leg cramps in a group of older adult rest cramp sufferers regardless of the extent to which infused magnesium was retained. Although oral magnesium is widely marketed to older adults for the prophylaxis of leg cramps, our data suggest that magnesium therapy is not indicated for the treatment of rest cramps in a geriatric population.

Także zanim zaczniemy zgłębiać, który suplement ma lepszy skład, większą dawkę czy przyswajalność, należy się zastanowić, czy w ogóle jest potrzeba suplementacji.

Ze swojej praktyki aptecznej

Pacjenci potrafią nad-interpretować nawet przekłamany już przekaz z reklam. Przykładem może być:

Czytaj też:
Witamina D - co wiemy na pewno? Reklamy vs. EBM

1) Rodzic proszący o magnez dla 2-latka, który mruży oczy, co mylnie bierze za drżenie powieki opisywane w reklamach jako niedobór magnezu.

2) Senior proszący o magnez na drżenie rąk, u którego wywołane jest ono chorobą Parkinsona.

3) Starsza pani prosząca o magnez na drętwienie stóp, które jest jest efektem postępującej neuropatii cukrzycowej.

W powyższych przypadkach, które są tylko wierzchołkiem góry lodowej, zaproponowano inny preparat i/lub konsultację lekarską.

Podobna sytuacja ma miejsce z witaminą C. Choć jej rola jest doskonale znana, a objawy niedoboru opisane już setki lat temu, nie ma nadal twardych dowodów na to, że dodatkowa jej suplementacja ponad dzienne zapotrzebowanie, leczyła choćby objawy przeziębienia lub grypy. Internet dysponuje jedynie dowodami anegdotycznymi na temat skuteczności mega-dawek…

... albo sprawdziłem na sobie.
… albo “wiem że działa, bo sprawdziłem/am na sobie”.

Czytaj też: Witamina D: co wiemy na pewno? Reklamy vs. EBM

Przyczyny skurczy mięśni

Prawdziwe przyczyny bolesnych skurczy mięśni to temat na kolejne opracowanie. Wiemy już, że nie są nimi zaburzenia elektrolitowe. Najczęściej przyczyną jest przeciążenie mięśnia, zaburzenie krążenia obwodowego i uszkodzenie nerwu np. w przebiegu cukrzycy. To zmienia o 180 stopni kierunek konsultacji, jaki powinniśmy obrać rozmawiając z pacjentem. Choć to dużo trudniejsze, nic po prostu podanie z półki magnezu na promocji.

Wg przeglądu Cochrane z 2016 roku środkami o udowodnionej skuteczności w łagodzeniu skurczy i zespołu niespokojnych nóg mogą być leki flebotropowe: dobezylan wapnia, rutozyd i inne.[5]Cochrane Review 2016 Phlebotonics for venous insufficiency. abstrakt

Pewne dane wskazują także na skuteczność wymuszonej hiperwentylacji (20-30 głębokich wdechów). Temat poruszony szerzej w komentarzach poniżej.

Ciekawostka

Magnez na skurcze to głównie polski wymysł. Lekiem o udowodnionej skuteczności w leczeniu skurczy jest chinina.

e
Tabelki z naturalną chininą.

Oczywiście nie taka homeopatyczna OTC jak na obrazku powyżej, lecz na receptę w dawce od 200-300mg[6]Mandal AK, Abernathy T, Nelluri SN, Stitzel V. Is quinine effective and safe in leg cramps? J Clin Pharmacol. 1995 Jun;35(6):588-93. abstrakt. Obecnie jednak nie zaleca się podawania takich dawek osobom starszym, ze względu na działania niepożądane. Z kolei picie toniku też nie przyniesie efektu, bo górna granica zawartości chlorowodorku chininy w napojach gazowanych (Kinley, itd.) to 7,5 mg/100 ml[7]Ocena zawartości chininy w tonikach.

Czytaj też:
Leki i suplementy na regenerację stawów

Data publikacji: 27.06.2016
Data ostatniej aktualizacji: 1.03.2018

mgr farm. Konrad Tuszyński

Dyrektor ds. naukowych opieka.farm sp. z o.o. Doktorant Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. Twórca i redaktor naczelny portalu opieka.farm, założyciel i kierownik Apteki u Farmaceutów (AuF). Współtwórca KSOF oraz AnP i Redaktor naukowy Zeszytów Aptecznych.

[artykuły na portalu] [publikacje naukowe] [wyślij wiadomość prywatną] [LinkedIn]

Cytuj ten artykuł jako:
Konrad Tuszyński, i in.: Magnez nieskuteczny w leczeniu skurczy, Portal opieka.farm (https://opieka.farm/opracowania/magnez-nieskuteczny-leczeniu-skurczy/) [dostęp: 15 listopada 2018]



Źródła:   [ + ]

Ten temat zawiera 12 odpowiedzi, ma 10 głosów, i został ostatnio zaktualizowany przez  Katarzyna Kujawa-Warchala 2 miesiące, 1 tydzień temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #2055 Punkty: 5

    Kasper Uznański lek. med.
    124 pkt.

    Swoją drogą to fascynujące jak mity podobne do magnezu w leczeniu skurczy rozprzestrzeniają się w świadomości pacjentów 🙂 Raczej ciężko będzie “walczyć” z takim przeświadczeniem.

    5 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
  • #2620 Punkty: 13

    Kasper Uznański lek. med.
    124 pkt.

    Jako przyczynę skurczy można dodać chromanie przestankowe, czyli bolesne skurcze łydek przy chodzeniu – objaw miażdżycy

    13 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
    • #3726 Punkty: 6

      Małgorzata Sobieraj mgr farm.
      13 pkt.

      Mam taki “świeży”przypadek.

      W sobotę tuż przed zamknięciem apteki przychodzi pacjentka z opakowaniem po magnezie i prosi o ten właśnie magnez (mleczan). Tak się zdarzyło, że akurat tego leku w aptece nie było, zaproponowałam zamówienie specyfiku na poniedziałek. Pacjentka była przerażona, bo co ma zrobić, jak nie weźmie tej tabletki to od razu ma skurcze w stopie, została jej jedna tabletka ( przyjmuje 2×1). Widząc, że coś jest nie tak, jej przerażenie i strach, zaproponowałam aby podzieliła tą tabletkę 1/2 rano, 1/2 wieczorem w niedzielę, a w poniedziałek lek będzie w aptece, jednocześnie prosząc o to aby przyniosła kartkę z lekami kt. przyjmuje.

      No i….

      Avedol 1/2 rano i wieczorem

      Vanatex HCT 160+25  -rano

      Formetic 850- rano

      Formetic 1000 -południe, wieczór

      Filomag B6 wieczorem

      Kalipoz wieczorem

      Glibetic 3 mg. wieczorem

      Vanatex 80mg. wieczorem

      Amlopina 5 mg.wieczorem

      Spytałam czy w niedzielę, w nocy, w związku z tym, że brała po 1/2 tbl. czy miała skurcze ” Nie, ale już odczuwa mrowienie”

      Nie otrzymała u mnie tego magnezu(magnez już bierze, prawdopodobnie Filomag jest przepisany przez lekarza) zaproponowałam wizytę u lekarza, ale przypuszczam, że zdobędzie ten magnez i nadal będzie w tym tkwiła.

      Co mam z tym zrobić?

      6 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
  • #3729 Punkty: 9

    Konrad Tuszyński mgr farm.
    968 pkt.

    Ano widzisz, zarówno mrowienie, które opisuje, jak i same skurcze nie są wywołane niedoborem magnezu, ale zapewne neuropatią cukrzycowej lub zaburzeniami krążenia. Zapytaj koniecznie o kontrolę glikemii. Dobrym wyborem może być preparat zawierający kwas alfa-liponowy, bo z pewnością nie zaszkodzi, a prędzej pomoże zarówno w tego typu objawach, jak i sam w sobie działa przeciwcukrzycowo.

    Bo oczywiście niezależnie od przyczyny skurczy, nie ma szans, żeby pacjenta tak reagowała z dnia na dzień na drobne wahania w podaży małych dawek magnezu 🙂 Mimo wszystko pomysł z podzieleniem tabletki był całkiem niezły – czasem naszym zadaniem jest po prostu uspokoić pacjenta, niezależnie od tego co mówią wyniki badań naukowych… Podejrzewam że na tej właśnie zasadzie lekarze piszą izoprynozynę (Neosine, Groprinosin) pacjentom z lekkimi zapaleniami górnych dróg oddechowych.

    9 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
  • #10175 Punkty: 7

    Adrian Magierek mgr farm.
    68 pkt.

    http://akademiatriathlonu.pl/okiem-eksperta/zdrowie/okiem-eksperta/1298-tri-science-kurcze-miesni-hiperwentylacja-moze-pomoc

    Ciekawostka. Tylko anecdotal evidence, ale jednak od dwójki lekarzy-sportowców 🙂

    W skrócie: w skurczach indukowanych intensywnym wysiłkiem (które mogą i często występują nawet po kilku godzinach, czyli w nocy) pomocna może być świadoma hiperwentylacja – 20-30 głębokich oddechów

    7 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
    • #10294 Punkty: 0

      Konrad Tuszyński mgr farm.
      968 pkt.

      Artykuł jest bardzo ciekawy. Dodałem informację o tej metodzie do opracowania, dzięki Adrian!

  • #14561 Punkty: 0

    Agata Siemieniec mgr farm.
    28 pkt.

    A co z preparatami zawierającymi diosminę i/lub hesperydynę? Swego czasu dostępna była hesperydyna w postaci leku (Detralex).

  • #14768 Punkty: 7

    Konrad Tuszyński mgr farm.
    968 pkt.

    Na pewno nie LUB hesperydynę. Produkowany przez Serviera Detralex (w piśminnictwie znany pod inną nazwą Daflon) to była diosmina nie z dodatkiem hesperydyny tylko z “pozostałością”. W odpadzie z produkcji soku pomarańczowego jest dużo hesperydyny, przekształcało się ją w aktywniejszą diosminę z wydajnością 90%, co w efekcie skutkowało produktem o zawartości 90% diosminy.

    This oral venoactive drug, which consists of 90% micronized diosmin and 10% flavonoids expressed as hesperidin, diosmetin, linarin, and isorhoifolin(…)

    Te diosminy, które mamy na półkach, to syntetyki, które już hesperydyny nie zawierają. Podobno (potrzebne źródło) było to oficjalnym powodem wycofania Detralexu z rynku. Łatwiej kontrolować syntetyk, niż sprostać wymaganiom dla naturalnych wyciągów. Sprawa ta była też bardzo polityczna, producent lobbował za refundacją, a do tego IB-owcy mieli lek za darmo co obciążało płatnika. Może ktoś coś więcej wie? Pacjenci po dziś dzień o ten Detralex pytają.

    A odpowiadając na pytanie, tak, diosmina też jest skuteczna w leczeniu skurczy, jeśli wynikają z niewydolności krążenia [1]. Przynajmniej ta naturalna była badana, tzw. MPFF – micronized purified flavonoid fraction. Polskie syntetyki rejestrowano powołując się na badania Detralexu:D Wg przeglądu przeprowadzonego przez dr Łandę (tak, obecnego wiceministra), tak można, bo syntetyk jest nawet lepszy, bo pozbawiony zanieczyszczenia hesperydyna [2].

    7 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
  • #15112 Punkty: 9

    Tomasz Rodacki mgr farm.
    36 pkt.

    Myślę, że warto pamiętać o niedoborach witaminy b12, które mogą być skutkiem terapii metforminą (szczególnie długotrwałej). Niedobory mogą się objawiać właśnie pod postacią neuropatii. To w kontekście “mrowień, drętwień” 🙂 .

    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27130885

    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20134380

    http://www.medscape.com/viewarticle/719043_3

    9 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
  • #28835 Punkty: 4

    Piotr Szopliński mgr farm.
    25 pkt.

    Gratuluję odwagi w obalaniu stereotypów!

    Przydałoby się tak na skalę całego społeczeństwa, zwłaszcza z nadużywaną i ubóstwianą witaminą C…

     

    Co do samego magnezu to mimo wszystko jednak warto polecać go pacjentom “kardiologicznym” oraz kobietom w ciąży.

    Co ciekawe popularne przekonanie, że “kawa wypłukuje magnez” też nie jest do końca prawdą, ponieważ  zawartość magnezu w ziarnach (wg dietetyków i ich tabel ok.25mg magnezu na espresso) minus łagodny efekt diuretyczny metyloksantyn i bilans wychodzi na zero:)

    4 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.
  • #29151 Punkty: 2

    Agnieszka Żur mgr farm.
    67 pkt.

    Jeśli kawa miałaby wypłukiwać magnez, to co dopiero diuretyki. Każdy stosujący taki furosemid czy torasemid miałby skurcze mięśni – a tak nie jest. Kofeina sama w sobie może powodować drżenia powiek czy mięśni, pacjenci odstawiają kawę i łykają magnez – skurcze ustępują – wniosek – magnez uzupełnił niedobory wywołane spożywaniem kawy, bo przecież skurcze są wywołane niedoborami magnezu – it is known!

    2 użytkowników uznało wypowiedź za pomocną.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

168 Udostępnień
Udostępnij168
+1
Udostępnij
Email
Pocket
WhatsApp