Antybiotykoterapia legionellozy – co trzeba wiedzieć?

Legionelloza jest chorobą zakaźną, wywoływaną przez bakterie Legionella spp. Do zakażenia dochodzi poprzez wdychanie aerozolu kropelek wody  zawierających bakterie, choroba może przebiegać w postaci zapalenia płuc. Jakie istnieją sposoby leczenia, gdy już dojdzie do zakażenia Legionella?
Gdy już dojdzie do zakażenia Legionella wyróżniamy dwie metody leczenia: leczenie empiryczne i ukierunkowane. Czas leczenia nie został określony i różni się w zależności od wybranego antybiotyku, ciężkości choroby i reakcji pacjenta na leczenie. Generalnie leczenie trwa minimum pięć dni i nie przerywamy terapii, dopóki stan kliniczny pacjenta nie będzie stabilny i nie będzie gorączkować przez co najmniej 48 godzin. Pacjenci z ciężkim zapaleniem płuc lub przewlekłymi chorobami współistniejącymi mogą powoli reagować na leczenie i często wymagają leczenia trwającego od 7 do 10 dni. Pacjenci z powikłaniami oraz pacjenci z obniżoną odpornością zazwyczaj wymagają dłuższego leczenia.
Aby uniknąć poważnych komplikacji zakażenia Legionella , ważne jest wczesne wykrycie czynnika etiologicznego i wczesne rozpoczęcie odpowiedniej terapii.

Jak wygląda leczenie empiryczne legionellozy?

Przy wyborze empirycznego schematu antybiotykoterapii dla większości pacjentów  zazwyczaj uwzględniamy antybiotyk skierowany przeciwko Legionella (np. fluorochinolon lub makrolid). Wybór tych leków i konieczność leczenia dodatkowymi antybiotykami różni się w zależności od ciężkości zapalenia płuc, chorób współistniejących pacjenta i lokalnej epidemiologii. W leczeniu empirycznym nie stosujemy tetracyklin (np. doksycykliny), ponieważ u L. longbeachae powszechna jest oporność.

Jak wygląda leczenie ukierunkowane legionellozy?

Lewofloksacyna i azytromycyna są preferowanymi środkami w leczeniu choroby legionistów, ponieważ środki te mają działanie bakteriobójcze, osiągają wysokie stężenia wewnątrzkomórkowe, przenikają do tkanki płuc i są aktywne wobec wszystkich gatunków Legionella wywołujących zakażenia u ludzi. Alternatywami są inne fluorochinolony (np. moksyfloksacyna, cyprofloksacyna) i inne makrolidy (np. klarytromycyna, roksytromycyna).

Brakuje badań z randomizacją, które bezpośrednio oceniałyby skuteczność i skutki uboczne antybiotyków przeciwko bakteriom Legionella. Jednakże badania kohortowe nie wykazały różnic w śmiertelności porównując lewofloksacynę z azytromycyną^1,2,3,4.Wyższe dawki lewofloksacyny (tj. 750 mg na dobę) mogą prowadzić do szybszego ustąpienia objawów niż mniejsze dawki (500 mg na dobę), dlatego podczas stosowania tego leku wybieramy wyższe dawki⁵. Makrolidy inne niż azytromycyna działają bakteriostatycznie przeciwko Legionelli^6,7 i wydają się być mniej skuteczne niż lewofloksacyna lub azytromycyna^8,9,3.

Na czym polega leczenie wspomagające?

Jako leczenie wspomagające stosuje się glikokortykosteroidy, które mogą być pomocne u pacjentów z ciężką chorobą legionistów. Ponieważ zakażenie Legionella wywołuje intensywną reakcję zapalną, leczenie glikokortykosteroidami jest zasadne. Jednakże interwencja ta nie jest dobrze zbadana w przypadku choroby legionistów porównując z innymi typami zapalenia płuc. Wskazania do stosowania są takie same, jak u każdego pacjenta z ciężkim zapaleniem płuc¹⁰.