Feksofenadyna

Lek przeciwhistaminowy II generacji, bloker obwodowych receptorów histaminowych H1 pozbawiony działania sedatywnego, będący farmakologicznie czynnym metabolitem terfenadyny. Stosowana doustnie w alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa oraz w przewlekłej pokrzywce idiopatycznej, w preparatach jednoskładnikowych w postaci tabletek powlekanych. Dostępna zarówno bez recepty (tabletki 120 mg w alergicznym nieżycie nosa u dorosłych i młodzieży), jak i na receptę (tabletki 180 mg w przewlekłej pokrzywce oraz tabletki 30 mg dla dzieci w nieżycie nosa).

Działanie feksofenadyny

Feksofenadyna jest lekiem przeciwhistaminowym drugiej generacji, który blokuje receptory histaminowe H1 na obwodzie i nie wywiera działania sedatywnego. Jest farmakologicznie czynnym metabolitem terfenadyny, dzięki czemu zachowuje jej działanie przeciwhistaminowe bez wpływu na czynność serca charakterystycznego dla leku macierzystego.

W przeciwieństwie do starszych leków przeciwhistaminowych nie przenika przez barierę krew–mózg, co tłumaczy brak istotnego wpływu na ośrodkowy układ nerwowy.

Działanie przeciwhistaminowe rozpoczyna się w ciągu godziny od podania, osiąga maksimum po około 6 godzinach i utrzymuje się przez 24 godziny, dzięki czemu lek podaje się zwykle raz na dobę. Po 28 dniach stosowania nie stwierdzono rozwoju tolerancji¹.

Farmakologia

Feksofenadyny chlorowodorek jest lekiem przeciwhistaminowym blokującym receptory H1, niewywierającym działania sedatywnego, i stanowi farmakologicznie czynny metabolit terfenadyny. W modelu reakcji skórnej wywołanej histaminą u ludzi działanie przeciwhistaminowe rozpoczynało się w ciągu godziny, osiągało maksimum po 6 godzinach i utrzymywało się przez 24 godziny, a badania kliniczne u pacjentów z sezonowym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa wykazały, że dawka 120 mg jest wystarczająca do zapewnienia skutecznego działania przez dobę¹.

U dzieci w wieku od 6 do 11 lat hamujące działanie na wywołane histaminą pęcherze i zaczerwienienie skóry było porównywalne z działaniem u dorosłych po podobnej dawce, a dawka 30 mg dwa razy na dobę okazała się znacznie skuteczniejsza od placebo w zmniejszaniu objawów sezonowego alergicznego nieżytu nosa².

Feksofenadyna w dawkach leczniczych nie powoduje istotnych zmian odstępu QTc. Nie stwierdzono ich ani u pacjentów otrzymujących do 240 mg dwa razy na dobę przez 2 tygodnie, ani u zdrowych ochotników przyjmujących lek w wysokich dawkach nawet przez rok, a w stężeniach 32 razy większych niż terapeutyczne feksofenadyna nie wpływała na wolne kanały potasowe komórek mięśnia sercowego człowieka³.

Farmakokinetyka

Feksofenadyny chlorowodorek jest szybko wchłaniany po podaniu doustnym, a t_max osiągane jest po około 1–3 godzinach od przyjęcia dawki. Podczas podawania 120 mg raz na dobę średnie stężenie maksymalne (C_max) wynosiło około 427 ng/ml¹, a podczas podawania 180 mg raz na dobę około 494 ng/ml³. U dzieci po pojedynczej dawce 30 mg średnie stężenie maksymalne (C_max) wynosiło około 128 ng/ml, przy czym dawka 30 mg dwa razy na dobę zapewnia u nich ekspozycję (AUC) porównywalną z dawką 120 mg raz na dobę u dorosłych².

Feksofenadyna wiąże się z białkami osocza w 60–70%¹. Ulega metabolizmowi w minimalnym stopniu, w wątrobie i poza wątrobą, i jest jedynym związkiem stwierdzanym w moczu i kale u zwierząt i ludzi³.

Stężenia feksofenadyny w osoczu zmniejszają się w sposób dwuwykładniczy, a okres półtrwania (t_½) w końcowej fazie eliminacji wynosi od 11 do 15 godzin po podaniu wielokrotnym. Główną drogą wydalania jest eliminacja z żółcią, a do 10% podanej dawki jest wydalane w postaci niezmienionej z moczem¹.

Badania rozmieszczenia tkankowego u szczurów wykazały, że feksofenadyna nie przenika przez barierę krew–mózg².

Wskazania leków z feksofenadyną

Wskazania różnią się w zależności od mocy tabletek i związanej z nią kategorii dostępności.

Tabletki 120 mg wydawane bez recepty są wskazane w leczeniu objawowym alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa u dorosłych i młodzieży w wieku 12 lat i starszej¹.

Tabletki 180 mg wydawane na receptę są wskazane w leczeniu objawowym przewlekłej idiopatycznej pokrzywki u dorosłych i dzieci w wieku powyżej 12 lat³.

Tabletki 30 mg wydawane na receptę przeznaczone są dla dzieci w wieku od 6 do 11 lat w leczeniu objawów sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa².

Dawkowanie feksofenadyny

Grupa	Dawka	Maksymalnie na dobę
Dorośli i młodzież od 12 lat (nieżyt nosa, 120 mg)	120 mg raz na dobę, przed posiłkiem	120 mg
Dorośli i dzieci powyżej 12 lat (przewlekła pokrzywka, 180 mg)	180 mg raz na dobę, przed posiłkiem	180 mg
Dzieci od 6 do 11 lat (nieżyt nosa, 30 mg)	30 mg dwa razy na dobę	60 mg
Dzieci poniżej wieku właściwego dla danej mocy	nie stosować	–

Skuteczności i bezpieczeństwa tabletek 120 mg oraz 180 mg nie badano u dzieci w wieku poniżej 12 lat^1,3. Skuteczności tabletek 30 mg nie określono u dzieci w wieku poniżej 6 lat².

W grupach zwiększonego ryzyka, to jest u osób w podeszłym wieku oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby, nie jest konieczne dostosowanie dawkowania¹.

Istotne przeciwwskazania do stosowania feksofenadyny

Charakterystyki produktów leczniczych z feksofenadyną nie wymieniają istotnych klinicznie przeciwwskazań poza nadwrażliwością na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą¹.

Środki ostrożności przy wydawaniu feksofenadyny

Choroba układu krążenia

Pacjentów z chorobą układu krążenia występującą obecnie lub w wywiadzie należy ostrzec, że stosowanie leków przeciwhistaminowych może wiązać się z takimi działaniami niepożądanymi, jak tachykardia i kołatanie serca¹.

Podeszły wiek oraz zaburzenia czynności nerek lub wątroby

Dane dotyczące stosowania feksofenadyny u pacjentów w podeszłym wieku oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby są ograniczone, dlatego w tych grupach lek należy stosować ze szczególną ostrożnością³. W przypadku tabletek 30 mg nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności u dzieci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby, u których lek trzeba stosować ostrożnie².

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Biorąc pod uwagę profil farmakodynamiczny i zgłaszane działania niepożądane, jest mało prawdopodobne, aby feksofenadyna wpływała na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, a w obiektywnych testach nie wywierała znaczącego wpływu na czynność ośrodkowego układu nerwowego. W celu wykrycia osób reagujących nietypowo zaleca się jednak sprawdzenie indywidualnej reakcji na lek, zanim pacjent poprowadzi pojazd lub podejmie skomplikowane zadania¹.

Interakcje feksofenadyny

Leki metabolizowane w wątrobie + feksofenadyna

Feksofenadyna nie jest metabolizowana w wątrobie, dlatego nie wchodzi w interakcje z innymi lekami z udziałem mechanizmów wątrobowych¹.

Erytromycyna lub ketokonazol + feksofenadyna

Feksofenadyna jest substratem glikoproteiny P (P-gp) oraz polipeptydu transportującego aniony organiczne (OATP), a jednoczesne podawanie inhibitorów P-gp, takich jak erytromycyna lub ketokonazol, powodowało 2–3-krotne zwiększenie jej stężenia w osoczu. Zmiany te nie wpływały na odstęp QT ani nie zwiększały częstości działań niepożądanych w porównaniu z podawaniem każdego z leków oddzielnie³.

Apalutamid + feksofenadyna

Jednoczesne podanie apalutamidu, słabego induktora P-gp, i pojedynczej dawki doustnej 30 mg feksofenadyny powodowało zmniejszenie pola pod krzywą (AUC) feksofenadyny o 30%².

Leki zobojętniające sok żołądkowy z glinem i magnezem + feksofenadyna

Podanie leków zobojętniających sok żołądkowy zawierających wodorotlenek glinu i magnezu na 15 minut przed feksofenadyną zmniejszało jej biodostępność, najprawdopodobniej wskutek wiązania w przewodzie pokarmowym, dlatego zaleca się zachowanie około 2-godzinnego odstępu między tymi lekami¹.

Omeprazol + feksofenadyna

Nie stwierdzono interakcji feksofenadyny z omeprazolem³.

Działania niepożądane feksofenadyny

Zaburzenia układu nerwowego

Bóle głowy, senność i zawroty głowy występują często (), z częstością zbliżoną do obserwowanej w grupie placebo¹. W badaniach z udziałem dzieci w wieku od 6 do 11 lat ból głowy był najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym, a jego częstość wynosiła 1,0% zarówno wśród dzieci przyjmujących feksofenadynę 30 mg, jak i w grupie placebo².

Nudności i biegunka

Nudności występują często ()¹. Biegunkę zgłaszano po wprowadzeniu leku do obrotu z nieznaną częstością ()³.

Zmęczenie

Zmęczenie występuje niezbyt często ()¹.

Nieostre widzenie

Nieostre widzenie zgłaszano z nieznaną częstością ()².

⚠ Reakcje nadwrażliwości i anafilaksja

Po wprowadzeniu leku do obrotu z nieznaną częstością () zgłaszano reakcje nadwrażliwości z takimi objawami, jak obrzęk naczynioruchowy, uczucie ucisku w klatce piersiowej, duszność, nagłe zaczerwienienie skóry oraz uogólnione objawy anafilaksji¹.

Reakcje skórne

Wysypka, pokrzywka i świąd zgłaszane po wprowadzeniu leku do obrotu mają nieznaną częstość ()³.

Tachykardia i kołatanie serca

Tachykardię i kołatanie serca zgłaszano po wprowadzeniu leku do obrotu z nieznaną częstością ()¹.

Zaburzenia psychiczne

Bezsenność, nerwowość, zaburzenia snu oraz koszmary senne lub wyraziste sny zgłaszano po wprowadzeniu leku do obrotu z nieznaną częstością ()².

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a feksofenadyna

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych brak jest wystarczających danych dotyczących stosowania feksofenadyny u kobiet w ciąży, a ograniczone dane z badań na zwierzętach nie wykazują bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na przebieg ciąży oraz rozwój zarodka i płodu. Feksofenadyny nie wolno stosować w okresie ciąży, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne¹.

Karmienie piersią a feksofenadyna

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych nie ma danych dotyczących stężenia feksofenadyny w mleku kobiecym po jej podaniu, jednak podczas stosowania terfenadyny stwierdzano obecność feksofenadyny w mleku matki. Z tego względu nie zaleca się stosowania feksofenadyny u kobiet karmiących piersią³.

Produkty handlowe z feksofenadyną

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Allegra	tabletki powlekane 120 mg	OTC
Allegra Telfast 180	tabletki powlekane 180 mg	Rp
Telfast 30	tabletki powlekane 30 mg	Rp