Lewocetyryzyna

Lek przeciwhistaminowy II generacji z grupy pochodnych piperazyny, będący aktywnym (R)-enancjomerem cetyryzyny. Silny i wybiórczy antagonista obwodowych receptorów histaminowych H1, o działaniu przeciwalergicznym. Cytowane preparaty w postaci tabletek powlekanych 5 mg dostępne są bez recepty, wyłącznie w preparatach jednoskładnikowych. Stosowana w alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa i w pokrzywce.

Działanie lewocetyryzyny

Lewocetyryzyna to lek przeciwhistaminowy nowszej generacji, który blokuje obwodowe receptory histaminowe H1 i w ten sposób hamuje objawy reakcji alergicznej, takie jak katar, kichanie, świąd czy pokrzywka. Jest aktywnym (R)-enancjomerem cetyryzyny, czyli tą częścią cząsteczki cetyryzyny, która odpowiada za działanie przeciwhistaminowe. Dzięki temu skuteczną dawkę uzyskuje się przy połowie ilości substancji w porównaniu z cetyryzyną (racematem).

W odróżnieniu od starszych leków przeciwhistaminowych w zalecanej dawce w niewielkim stopniu przenika do ośrodkowego układu nerwowego, przez co rzadziej wywołuje senność, choć nie można jej całkowicie wykluczyć.

Lek przyjmuje się raz na dobę, ponieważ blokada receptorów utrzymuje się długo – po 24 godzinach od pojedynczej dawki receptory H1 pozostają zablokowane w 57%.

Farmakologia

Lewocetyryzyna, (R)-enancjomer cetyryzyny, jest silnym i wybiórczym antagonistą obwodowych receptorów histaminowych H1. Ma duże powinowactwo do receptorów H1 u ludzi (Ki = 3,2 nmol/l), dwukrotnie większe niż cetyryzyna (Ki = 6,3 nmol/l), a okres półtrwania procesu odłączania od receptorów wynosi 115 ± 38 minut. Po 4 godzinach od jednorazowego podania receptory są zablokowane w 90%, a po 24 godzinach w 57%^1,2.

Początek działania w łagodzeniu objawów wywołanych ekspozycją na pyłki obserwowano po 1 godzinie od przyjęcia leku, a hamowanie pohistaminowego bąbla i rumienia było najsilniejsze w ciągu pierwszych 12 godzin i utrzymywało się przez 24 godziny. W zapisach EKG nie wykazano znaczącego wpływu lewocetyryzyny na odstęp QT¹.

Farmakokinetyka

Po podaniu doustnym lewocetyryzyna wchłania się szybko i w znacznym stopniu, a maksymalne stężenie w osoczu występuje po 0,9 godziny od podania i wynosi zwykle 270 ng/ml po dawce pojedynczej oraz 308 ng/ml po podaniu wielokrotnym dawki 5 mg. Przyjmowanie z pokarmem nie zmniejsza stopnia wchłaniania, natomiast obniża jego szybkość, przez co stężenie maksymalne jest niższe i występuje później^1,2.

Lewocetyryzyna w 90% wiąże się z białkami osocza, a jej objętość dystrybucji jest ograniczona i wynosi 0,4 l/kg¹.

Metabolizm jest słaby – przemianie ulega mniej niż 14% dawki, dlatego różnice wynikające z polimorfizmu genetycznego lub jednoczesnego przyjmowania inhibitorów enzymatycznych uważa się za mało istotne, a interakcje metaboliczne za mało prawdopodobne¹.

Okres półtrwania w osoczu u osób dorosłych wynosi 7,9 ± 1,9 godziny. Wydalanie odbywa się głównie z moczem (średnio 85,4% dawki), w wyniku przesączania kłębuszkowego i aktywnego wydzielania kanalikowego, a z kałem usuwane jest 12,9% dawki. Z tego powodu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek klirens leku maleje i konieczne jest dostosowanie dawkowania^1,2.

Wskazania leków z lewocetyryzyną

Cytowane preparaty w postaci tabletek powlekanych 5 mg, dostępne bez recepty, są wskazane w objawowym leczeniu alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa, w tym przewlekłego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa, oraz pokrzywki. Stosuje się je u dorosłych, młodzieży i dzieci w wieku od 6 lat^1,2.

U dzieci w wieku od 2 do 6 lat nie jest możliwe odpowiednie dostosowanie dawki w postaci tabletek powlekanych, dlatego dla tej grupy zaleca się postacie farmaceutyczne przeznaczone dla dzieci¹.

Dawkowanie lewocetyryzyny

Grupa	Dawka (raz na dobę)	Maksymalnie na dobę
Dorośli i młodzież od 12 lat	5 mg (1 tabletka)	5 mg
Dzieci od 6 do 12 lat	5 mg (1 tabletka)	5 mg
Umiarkowane zaburzenia czynności nerek (eGFR 30–<60 ml/min)	5 mg co drugi dzień	–
Ciężkie zaburzenia czynności nerek bez dializy (eGFR 15–<30 ml/min)	5 mg co trzeci dzień	–
Schyłkowa niewydolność nerek z dializą (eGFR <15 ml/min)	nie stosować (przeciwwskazana)	–
Dzieci poniżej 6 lat	nie stosować w tej postaci	–

Tabletkę powlekaną przyjmuje się doustnie, połykając w całości i popijając płynem, z posiłkiem lub niezależnie od niego, raz na dobę¹.

U osób w podeszłym wieku z umiarkowanymi do ciężkich zaburzeniami czynności nerek zaleca się dostosowanie dawki, a odstępy między kolejnymi dawkami ustala się indywidualnie w zależności od współczynnika filtracji kłębuszkowej (eGFR)^1,2.

Leku nie należy stosować dłużej niż 10 dni bez konsultacji z lekarzem, a jeśli po 3 dniach leczenia nie ma poprawy lub pacjent czuje się gorzej, powinien skonsultować się z lekarzem^1,2.

Istotne przeciwwskazania do stosowania lewocetyryzyny

Schyłkowa niewydolność nerek wymagająca dializy

Lewocetyryzyna jest przeciwwskazana u pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek, u których szacowany współczynnik przesączania kłębuszkowego (eGFR) jest poniżej 15 ml/min i którzy wymagają dializy^1,2.

Środki ostrożności przy wydawaniu lewocetyryzyny

Zaburzenia czynności nerek

Ponieważ lewocetyryzyna jest wydalana głównie przez nerki, u pacjentów z umiarkowanymi i ciężkimi zaburzeniami czynności nerek konieczne jest wydłużenie odstępów między kolejnymi dawkami zgodnie z wartością eGFR, a u osób w podeszłym wieku dawkę należy dostosować do czynności nerek^1,2.

Ryzyko zatrzymania moczu

Należy zachować ostrożność u pacjentów z ryzykiem zatrzymania moczu, na przykład z uszkodzeniem rdzenia kręgowego lub rozrostem gruczołu krokowego, ponieważ lewocetyryzyna może zwiększać ryzyko zatrzymania moczu^1,2.

Padaczka i ryzyko drgawek

Lewocetyryzyna może nasilać napady padaczkowe, dlatego wymaga ostrożności u pacjentów z padaczką oraz u osób z ryzykiem wystąpienia drgawek^1,2.

Jednoczesne spożycie alkoholu

Podczas przyjmowania leku razem z alkoholem należy zachować ostrożność, ponieważ u wrażliwych pacjentów może dojść do dodatkowego obniżenia czujności i zdolności reagowania^1,2.

Testy skórne

Leki przeciwhistaminowe hamują reakcję alergiczną w testach skórnych, dlatego lewocetyryzynę należy odstawić na 3 dni przed planowanym wykonaniem takich testów^1,2.

Nietolerancja laktozy

Preparaty zawierają laktozę, dlatego nie powinny być stosowane u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy^1,2.

Świąd po przerwaniu leczenia

Po odstawieniu lewocetyryzyny może wystąpić świąd, nawet jeśli objaw ten nie występował przed leczeniem. Zwykle ustępuje samoistnie, a w nasilonych przypadkach może być konieczne wznowienie leczenia^1,2.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

W badaniach porównawczych lewocetyryzyna w zalecanej dawce nie osłabiała koncentracji uwagi, zdolności reagowania ani prowadzenia pojazdów. Mimo to niektórzy pacjenci mogą odczuwać senność, zmęczenie i osłabienie, dlatego zamierzając prowadzić pojazdy, wykonywać potencjalnie niebezpieczne czynności lub obsługiwać maszyny, powinni wziąć pod uwagę swoją reakcję na lek^1,2.

Interakcje lewocetyryzyny

Alkohol i leki hamujące OUN + lewocetyryzyna

U wrażliwych pacjentów jednoczesne przyjmowanie lewocetyryzyny z alkoholem lub innymi substancjami hamującymi czynność ośrodkowego układu nerwowego może dodatkowo obniżać czujność i zdolność reagowania^1,2.

Teofilina + lewocetyryzyna

Nie prowadzono badań interakcji samej lewocetyryzyny, ale w badaniu z cetyryzyną (racematem) wielokrotne podanie teofiliny w dawce 400 mg raz na dobę powodowało niewielkie zmniejszenie klirensu cetyryzyny o 16%, podczas gdy ekspozycja na teofilinę pozostawała bez zmian^1,2.

Rytonawir + lewocetyryzyna

W badaniu z cetyryzyną (racematem) jednoczesne podawanie rytonawiru w dawce 600 mg dwa razy na dobę zwiększało ekspozycję na cetyryzynę o około 40%, natomiast ekspozycja na rytonawir zmieniała się nieznacznie^1,2.

Działania niepożądane lewocetyryzyny

Senność, zmęczenie i osłabienie

Senność występuje często (), a zmęczenie w badaniach klinicznych z udziałem dorosłych i młodzieży odnotowano również często (). Osłabienie zgłaszano niezbyt często (). Objawy sedatywne, czyli senność, zmęczenie i osłabienie, występowały częściej po lewocetyryzynie w dawce 5 mg (8,1%) niż po placebo (3,1%)^1,2.

Ból głowy

Ból głowy jest działaniem częstym ()^1,2.

Suchość w jamie ustnej i zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Suchość w jamie ustnej występuje często (), a bóle brzucha niezbyt często (). Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano ponadto nudności, wymioty i biegunkę o nieznanej częstości ()^1,2.

⚠ Reakcje nadwrażliwości i reakcje skórne

Nadwrażliwość, w tym anafilaksja, ma nieznaną częstość (). O nieznanej częstości () zgłaszano także obrzęk naczynioruchowy, pokrzywkę, wysypkę, świąd i trwały wyprysk polekowy^1,2.

Zaburzenia psychiczne

O nieznanej częstości () po wprowadzeniu leku do obrotu obserwowano agresję, pobudzenie, omamy, depresję, bezsenność, koszmary senne oraz myśli samobójcze^1,2.

Zaburzenia układu nerwowego

O nieznanej częstości () zgłaszano drgawki, parestezje, zawroty głowy, omdlenia, drżenie i zaburzenia smaku^1,2.

Zatrzymanie moczu

Po wprowadzeniu leku do obrotu, z nieznaną częstością (), zgłaszano bolesne lub utrudnione oddawanie moczu oraz zatrzymanie moczu^1,2.

Kołatanie serca, duszność i zapalenie wątroby

O nieznanej częstości () obserwowano kołatanie serca i tachykardię, duszność oraz zapalenie wątroby z nieprawidłowymi wynikami testów czynności wątroby^1,2.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a lewocetyryzyna

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych dane dotyczące stosowania lewocetyryzyny u kobiet w ciąży są ograniczone (mniej niż 300 ciąż), jednak dane z ponad 1000 ciąż z zastosowaniem cetyryzyny (racematu) nie wskazują na działanie wywołujące wady rozwojowe ani toksyczne dla płodu czy noworodka. Zastosowanie lewocetyryzyny w okresie ciąży można rozważyć, jeżeli jest to konieczne^1,2.

Karmienie piersią a lewocetyryzyna

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych wykazano, że cetyryzyna (racemat) przenika do mleka kobiecego, dlatego prawdopodobne jest również przenikanie lewocetyryzyny. U niemowląt karmionych piersią mogą wystąpić związane z nią działania niepożądane, dlatego przepisując lewocetyryzynę kobietom karmiącym piersią, należy zachować ostrożność^1,2.

Produkty handlowe z lewocetyryzyną

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Levorex	tabletki powlekane 5 mg	OTC
Xyzal Allergy	tabletki powlekane 5 mg	OTC