Askorbylu palmitynian

Askorbylu palmitynian to ester kwasu askorbowego i kwasu palmitynowego, stosowany w recepturze wyłącznie zewnętrznie, jako przeciwutleniacz i substancja redukująca¹. Farmakopea Polska XIII opisuje go monografią szczegółową, w której zalicza go do substancji praktycznie nierozpuszczalnych w wodzie i w olejach tłustych, a łatwo rozpuszczalnych w etanolu 96%². W rejestrze surowców farmaceutycznych figuruje jeden preparat, w opakowaniach od 1 g do 250 g³.

Charakterystyka askorbylu palmitynianu

Jak nazywa się askorbylu palmitynian na recepcie i w rejestrze?

Tytuł monografii to Ascorbylis palmitas, nazwa polska askorbylu palmitynian, a angielska Ascorbyl palmitate². Na receptach nazwa łacińska pojawia się w dopełniaczu, jako Ascorbylis palmitatis⁴. W obiegu jest też szyk odwrócony, palmitynian askorbylu, a rejestr surowców farmaceutycznych prowadzi ten preparat pod nazwą askorbylu palmitynian, z substancją opisaną jako palmitynian kwasu askorbowego³. Odpowiedniki nazw z recept i receptariuszy zbiera wykaz synonimów recepturowych.

Jak wygląda askorbylu palmitynian i w czym się rozpuszcza?

Farmakopea opisuje surowiec jako biały lub żółtawobiały proszek². Rozpuszczalność monografia podaje terminami jakościowymi².

Z tego układu wynika sposób wprowadzania surowca do preparatu. Rozpuszczalnikiem używanym przy stole recepturowym jest etanol 96% i to on decyduje o postaci płynnej. Do podłoży tłuszczowych askorbylu palmitynian nie wchodzi przez rozpuszczenie, mimo lipofilowego charakteru cząsteczki, bo monografia zalicza oleje tłuste do rozpuszczalników, w których surowiec jest praktycznie nierozpuszczalny². Materiał wytwórcy opisuje rozpuszczanie w olejach i tłuszczach na ciepło¹, co wykracza poza zakres monografii, a w opublikowanych przepisach surowiec trafia do fazy tłuszczowej przez roztarcie ze stopionym masłem kakaowym⁴.

Zastosowanie askorbylu palmitynianu w recepturze

Askorbylu palmitynian jest pochodną kwasu askorbowego o zwiększonej lipofilowości i trwałości, wzmacnia ściany naczyń krwionośnych, stymuluje ukrwienie skóry, działa rozjaśniająco i wygładzająco⁴. Wchodzi do preparatów na przebarwienia skóry i uszkodzenia posłoneczne, do pielęgnacji skóry trądzikowej oraz do preparatów stosowanych po długotrwałym zewnętrznym leczeniu glikokortykosteroidami¹.

W jakich stężeniach stosuje się askorbylu palmitynian?

Przy podaniu zewnętrznym Farmakopea zamiast wartości dawek podaje zakres zalecanych stężeń substancji czynnej w danej postaci leku, a dawek maksymalnych zwykle nie zamieszcza⁵. Dla askorbylu palmitynianu granice wyznaczają stężenia stosowane zewnętrznie, podane przez wytwórcę surowca razem z okresem trwałości gotowego preparatu.

Zestawienie pochodzi z materiału wytwórcy¹, a opublikowane przepisy mieszczą się w tych granicach, z 8% w roztworze etanolowym i 6% w maści oraz kremie⁴. Stężenie procentowe na naważkę przelicza kalkulator stężeń recepturowych.

Jak sporządzić preparat z askorbylu palmitynianem?

Postać płynna jest roztworem w etanolu stężonym, a postać półstała zawiesiną wprowadzoną przez stopione masło kakaowe. Poniższe przepisy pochodzą z piśmiennictwa recepturowego⁴.

Płyn na przebarwienia. Roztwór etanolowy do przecierania skóry.

• Ethanolum 96% – ad 100,0
• Ascorbylis palmitatis – 8,0

Do tego przepisu konieczny jest etanol stężony, ze względu na rozpuszczalność askorbylu palmitynianu, a mimo wysokiej mocy spirytusu płyn nie wysusza skóry dzięki lipofilowym właściwościom surowca⁴. Ilość spirytusu o danej mocy wylicza kalkulator etanolu do receptury.

Maść z askorbylu palmitynianem. Podłoże absorpcyjne z dodatkiem masła kakaowego.

• Eucerinum – ad 100,0
• Ol. Cacao – 20,0
• Ascorbylis palmitatis – 6,0

Krem wzbogacony witaminami. Preparat na bardzo suchą skórę, z witaminami A i E.

• Lekobaza Lux – ad 100,0
• Ascorbylis palmitatis – 6,0
• Ol. Cacao – 4,0
• Vit. E puri – 2,5
• Vit. A oleosae – 500 000 j.m.

Kolejność czynności przy kremie wyznacza sposób wprowadzenia surowca do fazy tłuszczowej⁴.

1. Rozetrzeć askorbylu palmitynian ze stopionym masłem kakaowym.
2. Po ostudzeniu dodawać, rozcierając, witaminy A i E, używając surowców recepturowych o charakterze olejowym.
3. Do tak przygotowanej masy wprowadzać stopniowo podłoże.

Ilość podłoża potrzebną do rozcieńczenia gotowej maści przelicza kalkulator rozcieńczania maści.

Niezgodności recepturowe askorbylu palmitynianu

• Woda i podłoża uwodnione. Monografia zalicza askorbylu palmitynian do substancji praktycznie nierozpuszczalnych w wodzie², więc w podłożu uwodnionym pozostaje zawiesiną, a nie roztworem.
• Etanol o mocy niższej niż 96%. Rozpuszczenie surowca wymaga etanolu stężonego, więc rozcieńczony spirytus nie da roztworu⁴.
• Światło i dostęp powietrza. Farmakopea nakazuje przechowywanie w hermetycznym pojemniku, chroniąc od światła⁶, co obowiązuje także przy pośrednich etapach sporządzania preparatu.

Niezgodnością nie jest masło kakaowe ani euceryna, choć oba są tłuszczowe. Stoją z askorbylu palmitynianem w jednym przepisie, a stopione masło kakaowe jest wręcz drogą wprowadzenia surowca do podłoża absorpcyjnego⁴.

Pary surowców z recepty sprawdza analizator niezgodności recepturowych, który zestawia składniki przepisu i wskazuje kolizje wymagające zmiany technologii.

Askorbylu palmitynian nie figuruje w Wykazie A, Wykazie B ani Wykazie N Farmakopei Polskiej XIII⁷, nie należy też do substancji psychotropowych z wykazu P. Pełne zestawienia zbierają wykaz A, wykaz N oraz wykaz P.

Przechowywanie askorbylu palmitynianu

Surowiec przechowuje się w hermetycznym pojemniku, chroniąc od światła⁶. Gotowy preparat zostaje w temperaturze pokojowej i nie wstawia się go do lodówki¹.

Surowce dopuszczone do obrotu

Zestawienie na podstawie rejestru³.