Serotyp 3 pneumokoka wraca w zapaleniach płuc u dorosłych. Dane z 26 niemieckich ośrodków

Wśród dorosłych hospitalizowanych z powodu pozaszpitalnego zapalenia płuc w Niemczech rośnie udział serotypu 3 pneumokoka – z 1,08% wszystkich zapaleń płuc w 2020 roku do 6,16% w 2023 roku. Tak wynika z prospektywnego badania kohortowego sieci CAPNETZ, które objęło 2028 dorosłych z zapaleniem płuc w 26 niemieckich ośrodkach między 1 stycznia 2020 a 31 grudnia 2023 roku.¹

Serotyp oznaczano testem wykrywającym swoiste antygeny w moczu u 1504 pacjentów, którzy oddali próbkę. Wynik dodatni miało 131 z 1492 osób z ważnym oznaczeniem, czyli 8,78%. Badanie dotyczy zapaleń płuc leczonych w szpitalu – opiekę szpitalną otrzymało 98,80% uczestników, średnia wieku wyniosła 65,5 roku, a 88,83% miało co najmniej jedną chorobę współistniejącą. Przeciw pneumokokom zaszczepionych było 20,68% badanych, przeciw grypie 41,29%.

Rozkład serotypów w całej kohorcie:

Udział zapaleń płuc wywołanych serotypami objętymi poszczególnymi szczepionkami, liczony wobec wszystkich zapaleń płuc w kohorcie, wyniósł:

• PCV13 – 5,41% (95% CI 4,12–7,06)
• PCV20 – 8,11% (95% CI 6,35–10,31)
• PPV23 – 8,31% (95% CI 6,27–10,93)

Wzrost udziału serotypu 3 był istotny statystycznie w całej kohorcie (OR 1,85, 95% CI 1,19–2,51) i w podgrupie osób po 60. roku życia (OR 1,84, 95% CI 1,01–2,67). W tej podgrupie przedziały ufności dla serotypów objętych PCV13 (OR 1,89, 95% CI 0,89–2,89) i PCV20 (OR 1,57, 95% CI 0,99–2,14) obejmują 1, więc trendu nie potwierdzono – istotny okazał się natomiast wzrost dla serotypów PPV23 (OR 1,47, 95% CI 1,04–1,91).

Autorzy interpretują ten powrót ostrożnie i nie przedstawiają go jako dowodu skuteczności szczepień. Jako możliwe wyjaśnienie wskazują słabnącą odporność albo niepełną skuteczność szczepionek, bo serotyp 3 jest objęty wszystkimi trzema ocenianymi szczepionkami, a mimo to zyskiwał na znaczeniu. W okresie badania wyszczepialność przeciw pneumokokom w Niemczech wynosiła 11,3–13,2% w grupie 60–64 lat i 38,9–40,2% w grupie 70–74 lat, a standardem u dorosłych pozostawała do 2023 roku PPV23. Badanie sfinansowano z nieograniczonego grantu Pfizer Pharma Germany, który wykonał oznaczenia serotypów bez pobierania opłat – firma jest wytwórcą szczepionek PCV13 i PCV20, a jak zaznaczono w publikacji, nie brała udziału w interpretacji danych ani w decyzji o publikacji.

Zakres samego testu jest ograniczeniem, bo nie obejmował ośmiu serotypów dodanych w nowej szczepionce 21-walentnej. Różnica w pokryciu między PCV20 a PPV23 pozostała niewielka, a w 2023 roku serotypy objęte PCV20 odpowiadały za 11,83% zapaleń płuc u osób po 60. roku życia i 11,22% u młodszych pacjentów z chorobami współistniejącymi.