EpiTer-2: trwała odpowiedź wirusologiczna u 96,4 proc. chorych z WZW C po przeszczepieniu wątroby

W polskim rejestrze EpiTer-2 leczenie lekami o bezpośrednim działaniu przeciwwirusowym (DAA) pozwoliło uzyskać trwałą odpowiedź wirusologiczną u 96,4 proc. biorców przeszczepionej wątroby w analizie zgodnej z zaplanowanym leczeniem (ITT) i u 98,6 proc. po wykluczeniu pacjentów utraconych z obserwacji. Retrospektywna analiza objęła 141 kolejnych dorosłych po przeszczepieniu wątroby, którzy rozpoczęli terapię DAA od lipca 2015 do grudnia 2024 roku, wyodrębnionych z liczącej 20 586 osób bazy chorych leczonych z powodu przewlekłego zapalenia wątroby typu C.¹ Choroby współistniejące miało 80 proc. tej grupy, a u 35 osób, czyli mniej więcej jednej czwartej, w chwili rozpoczęcia terapii rozpoznano marskość przeszczepionej wątroby. Ciężkie zdarzenia niepożądane odnotowano u pięciu pacjentów, a w trakcie leczenia i 12 tygodni obserwacji po nim zmarły dwie osoby.

W tej samej pracy ponad 80 proc. chorych otrzymało opcje dobierane do genotypu wirusa, najczęściej ombitaswir z parytaprewirem i rytonawirem, z dazabuwirem lub bez, oraz sofosbuwir z ledipaswirem – oba schematy u 55 pacjentów, część z nich w połączeniu z rybawiryną.

W tej samej bazie porównano 18 968 chorych leczonych DAA od lipca 2015 do grudnia 2023 roku, wśród których 2179 osób (11,5 proc.) miało cukrzycę. Skuteczność w grupie z cukrzycą była niższa – 93,1 proc. wobec 94,6 proc. w analizie ITT (p = 0,015) oraz 96,8 proc. wobec 97,7 proc. w analizie zgodnej z protokołem (p = 0,0128). Chorzy na cukrzycę mieli przy tym bardziej zaawansowaną chorobę wątroby, z marskością u 48 proc. wobec 21,8 proc. w grupie bez cukrzycy, a w regresji logistycznej sama cukrzyca nie okazała się niezależnym czynnikiem niepowodzenia leczenia.²

Eliminacja wirusa nie kończy opieki nad chorym z marskością. W jednoośrodkowej analizie 326 pacjentów z marskością leczonych DAA od 1 lipca 2015 do 30 czerwca 2025 roku dalszej obserwacji poddano 298 osób przez medianę 4,4 roku. Nowotwór złośliwy rozpoznano u 50 z nich (16,8 proc.) – 33 przypadki raka wątrobowokomórkowego i 17 nowotworów pozawątrobowych, przy czym nowe rozpoznania raka wątrobowokomórkowego pojawiały się jeszcze 9 lat po zakończeniu terapii. W czasie obserwacji zmarły 103 osoby (34,6 proc.), a prawdopodobieństwo przeżycia spadało z 0,96 w pierwszych dwóch latach do 0,70 po 5 latach i 0,51 po 10 latach.³ Autorzy wskazują, że chorzy z marskością wymagają długoterminowego nadzoru hepatologicznego również po skutecznym leczeniu przeciwwirusowym.

Wszystkie trzy analizy są retrospektywne i opisują praktykę kliniczną, więc pokazują zależności obserwowane w kolejnych kohortach, a nie wynik porównania randomizowanego. Praca dotycząca odległych powikłań marskości pochodzi z jednego ośrodka referencyjnego, a nie z ogólnopolskiej bazy EpiTer-2, którą prowadzi Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych i która zbiera dane z 22 ośrodków hepatologicznych w kraju. Kontekstem dla tych danych jest przypadający 28 lipca Światowy Dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby, ustanowiony przez WHO.