Lewodropropizyna

Lek przeciwkaszlowy działający głównie obwodowo, na drzewo tchawiczo-oskrzelowe, o niewielkim wpływie na ośrodkowy układ nerwowy, przez co powoduje mniejszą senność niż leki przeciwkaszlowe działające ośrodkowo. Stosowany objawowo w suchym (nieproduktywnym) kaszlu, w preparatach jednoskładnikowych. Dostępny wyłącznie bez recepty. Postacie doustne to syrop, roztwór doustny i tabletki powlekane.

Działanie lewodropropizyny

Lewodropropizyna to lek przeciwkaszlowy o działaniu głównie obwodowym, z punktem uchwytu w oskrzelach i tchawicy, któremu towarzyszy znoszenie skurczu oskrzeli. Różni się tym od leków przeciwkaszlowych działających ośrodkowo, takich jak kodeina, wobec których ma lepszy profil tolerancji, przede wszystkim w zakresie ośrodkowego działania uspokajającego¹.

U zdrowych ochotników dawka 60 mg zmniejszała natężenie kaszlu wywołanego wziewnym kwasem cytrynowym na okres co najmniej 6 godzin¹.

Farmakologia

Mechanizm działania przeciwkaszlowego lewodropropizyny polega na hamowaniu włókien C, w tym na zdolności hamowania in vitro uwalniania z tych włókien neuropeptydów związanych z przewodzeniem bodźców czuciowych². Lek nie działa po podaniu do komór mózgu u zwierząt, co wskazuje, że u podłoża jego działania leży mechanizm obwodowy, a nie działanie na ośrodkowy układ nerwowy¹.

W obrębie drzewa oskrzelowego lewodropropizyna hamuje skurcz oskrzeli wywołany histaminą, serotoniną i bradykininą, natomiast nie hamuje skurczu wywołanego acetylocholiną, czym wykazuje brak działania antycholinergicznego³. U ludzi lek nie powoduje depresji oddechowej ani nie zaburza oczyszczania śluzowo-rzęskowego, nie powoduje też zaparć¹.

W dawkach terapeutycznych lewodropropizyna nie wpływa u ludzi na kształt krzywej EEG ani na funkcje psychomotoryczne. Nie wykazuje właściwości typowych dla opioidów – nie wypiera naloksonu z receptorów opioidowych, nie modyfikuje zespołu abstynencyjnego po morfinie, a jej odstawienie nie wywołuje zachowań o typie uzależnienia¹.

Farmakokinetyka

Po podaniu doustnym lewodropropizyna jest u ludzi szybko wchłaniana i szybko ulega dystrybucji, a jej biodostępność przekracza 75%². Z białkami osocza wiąże się w niewielkim stopniu, w zakresie 11–14%³.

Okres półtrwania (t_½) wynosi około 1 do 2 godzin. Lek jest wydalany głównie z moczem w postaci niezmienionej oraz w postaci metabolitów (skoniugowanej lewodropropizyny oraz wolnej i skoniugowanej p-hydroksylewodropropizyny), a ilość leku i metabolitów wydalona z moczem w ciągu 48 godzin wynosi około 35% podanej dawki². Ośmiodniowe leczenie w schemacie trzy razy na dobę nie zmienia profilu wchłaniania i eliminacji, co wyklucza kumulację leku i samoindukcję metabolizmu¹.

Nie stwierdzono istotnych zmian profilu farmakokinetycznego u dzieci, pacjentów w podeszłym wieku oraz u pacjentów z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek³.

Wskazania leków z lewodropropizyną

Wszystkie postacie stosuje się objawowo w suchym, nieproduktywnym kaszlu³. Leki przeciwkaszlowe są lekami objawowymi, przeznaczonymi do stosowania w oczekiwaniu na rozpoznanie przyczyny kaszlu i (lub) efekt leczenia choroby, która go wywołuje¹.

Różnica dotyczy dolnej granicy wieku wynikającej z postaci. Syrop Levopront i roztwór doustny Levofree można stosować u dorosłych, młodzieży i dzieci w wieku 2 lat i starszych³. Tabletki powlekane Levofree 60 mg są wskazane do krótkotrwałego leczenia wyłącznie u dorosłych i młodzieży w wieku 12 lat i starszych, ponieważ ze względu na moc substancji czynnej i dawkowanie nie są zalecane u dzieci poniżej 12 lat – dla nich przeznaczone są inne moce i postacie².

Dawkowanie lewodropropizyny

Grupa	Dawka	Maksymalnie na dobę
Dorośli i młodzież powyżej 12 lat – syrop Levopront	10 ml, odstęp co najmniej 6 h	30 ml (3 × 10 ml)
Dorośli i młodzież powyżej 12 lat – roztwór doustny Levofree	10 ml (60 mg), odstęp co najmniej 6 h	30 ml (180 mg)
Dorośli i młodzież od 12 lat – tabletki Levofree	1 tabletka 60 mg, odstęp co najmniej 6 h	3 tabletki (180 mg)
Dzieci od 2 do 12 lat – roztwór doustny Levofree	0,5 ml/kg mc. na dobę (3 mg/kg) w 3 dawkach, odstęp co najmniej 6 h	1 ml/kg mc. (przypadki uzasadnione)
Dzieci powyżej 2 lat, 10–20 kg – syrop Levopront	3 ml 3 razy na dobę	9 ml
Dzieci powyżej 2 lat, 20–30 kg – syrop Levopront	5 ml 3 razy na dobę	15 ml
Dzieci poniżej 2 lat	nie stosować	–

Preparaty przyjmuje się doustnie, zaleca się ich zażywanie między posiłkami³. Syrop odmierza się dołączoną miarką pozwalającą odmierzyć 3, 5 i 10 ml, a roztwór doustny miarką o pojemności 25 ml z podziałką^1,3.

Maksymalny czas leczenia bez konsultacji lekarskiej wynosi 7 dni. Jeśli kaszel utrzymuje się lub nasila, pacjent powinien skontaktować się z lekarzem¹.

Istotne przeciwwskazania do stosowania lewodropropizyny

Kaszel produktywny i nadmierne wydzielanie śluzu

Lewodropropizyna jest przeznaczona wyłącznie do kaszlu suchego. Charakterystyki roztworu doustnego i tabletek Levofree wymieniają kaszel produktywny (z wydzieliną) jako przeciwwskazanie^3,2. Charakterystyka syropu Levopront wskazuje, że nie należy go stosować u osób z obfitą wydzieliną oskrzelową¹.

Zaburzenia czynności rzęsek nabłonka oskrzelowego

Wszystkie postacie są przeciwwskazane u pacjentów z zaburzeniami oczyszczania śluzowo-rzęskowego, takimi jak zespół Kartagenera i dyskineza rzęsek^1,2.

Ciężkie zaburzenia czynności wątroby

Roztwór doustny i tabletki Levofree są przeciwwskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby^3,2.

Ciąża i karmienie piersią

Lek jest przeciwwskazany w okresie ciąży oraz karmienia piersią². Charakterystyka syropu Levopront rozszerza to na kobiety zamierzające zajść w ciążę¹.

Dzieci poniżej 2 lat

Syrop Levopront i roztwór doustny Levofree są przeciwwskazane u dzieci w wieku poniżej 2 lat^3,1.

Środki ostrożności przy wydawaniu lewodropropizyny

Ciężka niewydolność nerek

Zaleca się ostrożność podczas stosowania syropu Levopront i tabletek Levofree u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, przy klirensie kreatyniny poniżej 35 ml/min^1,2. Roztwór doustny Levofree u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek zaleca się stosować wyłącznie po bardzo dokładnym rozważeniu stosunku korzyści do ryzyka³.

Pacjenci w podeszłym wieku

Wprawdzie profil farmakokinetyczny lewodropropizyny nie zmienia się istotnie z wiekiem i modyfikacja dawek nie jest konieczna, jednak wobec zmian wrażliwości na wiele leków w tej grupie należy zachować szczególną ostrożność².

Jednoczesne stosowanie leków uspokajających

Lek należy stosować ostrożnie przy jednoczesnym przyjmowaniu leków uspokajających u szczególnie wrażliwych pacjentów¹.

Zawartość sacharozy u chorych na cukrzycę

Syrop Levopront zawiera 4 g sacharozy w 10 ml, o czym należy pamiętać przy wydawaniu go osobom chorym na cukrzycę. Nie powinni go przyjmować pacjenci z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy¹.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Charakterystyka syropu Levopront wskazuje, że w rzadkich przypadkach lek może powodować senność, dlatego pacjentów zamierzających prowadzić pojazdy lub obsługiwać maszyny należy poinformować o takiej możliwości i zachować ostrożność¹. Charakterystyki Levofree podają, że lek wywiera niewielki wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, ale nawet przyjmowany zgodnie z zaleceniami może zmieniać czas reakcji i osłabiać zdolność do uczestnictwa w ruchu drogowym³.

Interakcje lewodropropizyny

Leki uspokajające i benzodiazepiny + lewodropropizyna

Choć w badaniach klinicznych z benzodiazepinami nie wykazano interakcji, u osób szczególnie wrażliwych należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków uspokajających, ze względu na możliwe nasilenie sedacji².

Alkohol i leki działające na ośrodkowy układ nerwowy + lewodropropizyna

W badaniach farmakologicznych na zwierzętach lewodropropizyna nie nasilała działania substancji wpływających na ośrodkowy układ nerwowy, takich jak benzodiazepiny, alkohol, fenytoina czy imipramina, a u ludzi w połączeniu z benzodiazepinami nie zmieniała zapisu EEG¹.

Doustne leki przeciwzakrzepowe i insulina + lewodropropizyna

U zwierząt nie stwierdzono wpływu lewodropropizyny na aktywność doustnych leków przeciwzakrzepowych, takich jak warfaryna, ani na hipoglikemizujący efekt insuliny¹.

Leki stosowane w chorobach oskrzeli i płuc + lewodropropizyna

Badania kliniczne nie wykazały interakcji z lekami stosowanymi w chorobach oskrzeli i płuc, takimi jak agoniści receptora beta-2-adrenergicznego, metyloksantyny i ich pochodne, kortykosteroidy, antybiotyki, leki regulujące wydzielanie śluzu oraz leki przeciwhistaminowe².

Działania niepożądane lewodropropizyny

Działania niepożądane lewodropropizyny występują bardzo rzadko. Doświadczenia z obecności preparatów na rynku wskazują, że częstość działań niepożądanych jest niższa niż 1 na 500 000 pacjentów, a w większości nie są to poważne powikłania i ustępują po przerwaniu leczenia¹.

⚠ Reakcje nadwrażliwości i anafilaksja

Reakcje alergiczne, reakcje nadwrażliwości i anafilaksja występują bardzo rzadko ()³. W charakterystyce tabletek Levofree nadwrażliwość i reakcje anafilaktoidalne również mają częstość bardzo rzadko ()².

⚠ Ciężkie reakcje skórne

Charakterystyka tabletek Levofree wymienia pęcherzowe oddzielanie się naskórka jako działanie bardzo rzadkie (), z jednym zgłoszonym przypadkiem śmiertelnym². Charakterystyka syropu Levopront opisuje pojedynczy przypadek epidermolizy zakończony zgonem u pacjentki w podeszłym wieku leczonej jednocześnie kilkoma lekami¹.

Reakcje skórne

Pokrzywka, rumień, osutka, wysypka, świąd, obrzęk naczynioruchowy i inne reakcje skórne występują bardzo rzadko ()^3,2.

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Bóle żołądka i brzucha, nudności, wymioty oraz biegunka występują bardzo rzadko ()³. Charakterystyki syropu Levopront i tabletek Levofree dodają pojedyncze przypadki zapalenia języka i aftowego zapalenia jamy ustnej^1,2.

⚠ Cholestatyczne zapalenie wątroby

Cholestatyczne zapalenie wątroby opisano jako działanie bardzo rzadkie (), zgłoszone w pojedynczym przypadku^2,1.

Zaburzenia układu nerwowego

Zawroty głowy, drżenia, parestezje, senność, ospałość i ból głowy występują bardzo rzadko ()³. Charakterystyki syropu Levopront i tabletek Levofree opisują ponadto pojedyncze przypadki drgawek kloniczno-tonicznych oraz napadu typu petit mal^1,2.

Zaburzenia serca i naczyniowe

Kołatanie serca, tachykardia i obniżenie ciśnienia tętniczego występują bardzo rzadko ()³. Charakterystyki syropu Levopront i tabletek Levofree opisują pojedynczy przypadek zaburzeń rytmu serca^1,2.

Zaburzenia układu oddechowego

Duszność, kaszel oraz obrzęk dróg oddechowych występują bardzo rzadko ()³.

⚠ Śpiączka hipoglikemiczna

Śpiączkę hipoglikemiczną opisano jako działanie bardzo rzadkie (), w pojedynczym przypadku u pacjentki przyjmującej jednocześnie doustne leki obniżające stężenie glukozy we krwi^2,1.

Zaburzenia psychiczne i ogólne

Drażliwość, depersonalizacja i odrealnienie występują bardzo rzadko ()². Omdlenia, uogólniony obrzęk, astenia i osłabienie kończyn dolnych występują bardzo rzadko ()³.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a lewodropropizyna

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych lewodropropizyna jest przeciwwskazana w okresie ciąży. Substancja czynna przenika przez barierę łożyskową w badaniach na zwierzętach, a w badaniach toksykologicznych przy dawce 24 mg/kg obserwowano niewielkie opóźnienie przyrostu masy ciała i wzrostu potomstwa, dlatego bezpieczeństwo stosowania leku w ciąży nie jest udokumentowane^1,2.

Karmienie piersią a lewodropropizyna

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych lewodropropizyna jest przeciwwskazana w okresie karmienia piersią, ponieważ przenika do mleka matki i można ją w nim wykryć do 8 godzin po podaniu³. U jednego noworodka opisano senność, obniżenie napięcia mięśni i wymioty, które przypisano przedostaniu się lewodropropizyny z mlekiem karmiącej matki, a objawy ustąpiły samoistnie po ominięciu kilku karmień¹.

Produkty handlowe z lewodropropizyną

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Levofree	roztwór doustny 6 mg/ml	OTC
Levofree	tabletki powlekane 60 mg	OTC
Levopront	syrop 60 mg/10 ml	OTC